Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI INSTYTUTU ZA 2012 ROK Łódź, 2013 1 SPIS TREŚCI I. O Instytucie 4 1. Struktura organizacyjna Instytutu 4 2. Rada Naukowa Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi 12 3. Kadra Instytutu Medycyny Pracy 23 II. Struktura zadań 26 1. Główne kierunki badawcze 26 2. Realizacja zadań 27 3. Sieci naukowe 28 4. Ekspertyzy, opinie, orzeczenia 30 5. Komisja Bioetyczna 30 III. Osiągnięcia Instytutu w zakresie działalności naukowo badawczej 32 1. Potencjał naukowy 32 A. Uprawnienia do nadawania stopni naukowych 32 B. Rozwój kadry naukowej 32 C. Udział w krajowych towarzystwach i organizacjach naukowych 38 D. Udział w międzynarodowych towarzystwach i organizacjach naukowych 50 E. Udział w redakcjach czasopism krajowych 56 F. Udział w redakcjach czasopism międzynarodowych 57 2. Osiągnięcia naukowe 59 A. Dorobek publikacyjny 59 B. Nagrody i wyróżnienia 60 C. Organizacja konferencji krajowych i międzynarodowych 61 3. Upowszechnianie wiedzy 62 IV. Streszczenia wykonanych prac naukowo badawczych 64 1. Działalność statutowa 64 2. Umowy programu wieloletniego 118 3. Indywidualne projekty badawcze „granty” 119 4. Umowy z Ministerstwem Zdrowia i Ministerstwem Gospodarki 123 5. Programy Operacyjne Unii Europejskiej 124 6. Projekty międzynarodowe 127 V. Współpraca naukowa z zagranicą 134 1. Międzynarodowe programy naukowe 134 2. Udział w konferencjach, wyjazdach szkoleniowych 136 3. Wizyty gości zagranicznych 149 2 VI. Działalność edukacyjna 151 VII. Systemy zarządzania jakością w laboratoriach 153 1. Akredytacja 153 2. Dobra Praktyka Wytwarzania (DPW) 156 3. Dobra Praktyka Laboratoryjna (DPL) 156 4. Badania biegłości 157 VIII. Działalność kliniczna 162 IX. Naukowe bazy danych 164 1. Krajowe rejestry danych 164 2. Bazy faktograficzne 165 3. Bazy bibliograficzne i repozytoria 167 X. Wydawnictwa naukowe 169 1. Działalność wydawnicza 169 2. Czasopisma 169 3. Książki 172 4. Dystrybucja 172 XI. Budżet 175 XII. Załączniki 178 1. Wykaz publikacji 178 2. Wykaz referatów wygłoszonych podczas konferencji krajowych 202 3. Wykaz referatów wygłoszonych podczas konferencji międzynarodowych 219 organizowanych w kraju 4. Wykaz referatów wygłoszonych podczas konferencji międzynarodowych 222 3 I. O INSTYTUCIE 1. Struktura organizacyjna Instytutu według stanu na dzień 01/01/2013 roku RADA NAUKOWA - Przewodniczący prof. dr hab. med. Marcin Kamiński DYREKTOR prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński Z-CA DYREKTORA ds. NAUKOWYCH prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Z-CA DYREKTORA ds. MEDYCZNYCH I ROZWOJU KADR NAUKOWYCH prof. dr hab. med. Mariola ŚliwińskaKowalska Z-CA DYREKTORA ds. EKONOMICZNOADMINISTRACYJNYCH - GŁÓWNY KSIĘGOWY mgr inż. Barbara Jurewicz Z-CA DYREKTORA ds. INNOWACJI I WDROŻEŃ mgr Kamilla Szcześniak PEŁNOMOCNIK DYREKTORA ds. JAKOŚCI dr Marek Dobecki Biuro Zapewnienia Jakości dr Marek Dobecki PEŁNOMOCNIK DYREKTORA ds. INFORMATYKI mgr inż. Jacek Maciaszczyk Zespół Informatyków mgr inż. Jacek Maciaszczyk Zakład Polityki Zdrowotnej Pracownia Organizacji i Zarządzania w Opiece Zdrowotnej dr Jerzy Kopias dr Jerzy Kopias Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy dr Elżbieta Korzeniowska Zakład Epidemiologii Środowiskowej prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Pracownia Epidemiologii dr hab. med. Beata Pepłońska Centralny Rejestr Chorób Zawodowych prof. dr hab. med. Neonila SzeszeniaDąbrowska Pracownia Środowiskowych Zagrożeń Reprodukcji prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Ośrodek Referencyjny Badań i Oceny Ryzyka Zdrowotnego Związanych z Azbestem prof. dr hab. med. Neonila SzeszeniaDąbrowska Zakład Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia prof. dr hab. med. Irena Szadkowska4 Stańczyk Pracownia Aerozoli prof. dr hab. med. Irena SzadkowskaStańczyk Pracownia Zagrożeń Biologicznych, Rejestr Czynników Biologicznych i Krajowy Punkt Informacyjny dr Anna Kozajda Zakład Fizjologii Pracy i Ergonomii dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP Zakład Psychologii Pracy dr Dorota Merecz-Kot Pracownia Stresu Zawodowego dr Dorota Merecz-Kot Pracownia Diagnostyki Psychologicznej dr Małgorzata Waszkowska Laboratorium Badań Produktów Leczniczych i Weterynaryjnych w Systemie Jakości GMP dr Joanna Piasecka-Zelga Zakład Toksykologii i Kancerogenezy prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz Pracownia Oceny Toksyczności dr Krystyna Sitarek Pracownia Biochemii Środowiskowej dr hab. Jolanta Gromadzińska prof. IMP Pracownia Toksykologii Molekularnej i Patologii dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP Krajowe Centrum Metod Alternatywnych do Oceny Toksyczności dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP Pracownia Monitoringu Biologicznego dr Beata Janasik Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego prof. dr hab. Sławomir Czerczak Pracownia Szacowania Ryzyka Zdrowotnego prof. dr hab. Sławomir Czerczak Pracownia Higieny Pracy prof. dr hab. Sławomir Czerczak Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej dr Małgorzata Kotwica Krajowy System Informowania o Kosmetykach dr Małgorzata Kotwica Biuro ds. Notyfikacji Kosmetyków w Bazie Cosmetic Products Notification Portal dr Małgorzata Kotwica 5 Zakład Ochrony Radiologicznej dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP Pracownia Oceny Narażenia Zawodowego dr Sylwia Papierz Pracownia Oceny Narażenia Populacji dr Joanna Domienik Pracownia Zagrożeń Elektromagnetycznych dr Piotr Politański Laboratorium Wzorców Wtórnych mgr Andrzej Bednarek Zakład Zagrożeń Fizycznych dr hab. Małgorzata PawlaczykŁuszczyńska prof. IMP Dział Zarządzania Wiedzą dr Jolanta Przyłuska Sekcja Informacji Naukowej dr Jolanta Przyłuska Biblioteka Naukowa dr Jolanta Przyłuska Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Oddział Chorób Zawodowych dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Przychodnia Chorób Zawodowych Oddział Toksykologii dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP Poradnia Toksykologiczna Pracownia Diagnostyki Toksykologicznej Klinika Alergologii i Zdrowia Środowiskowego dr Renata Winnicka prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński Poradnia Alergologiczna Oddział Alergologiczny Pracownia Diagnostyki Alergologicznej mgr Ewa Nowakowska-Świrta Pracownia Dermatologii prof. dr hab. med. Marta KiećŚwierczyńska Klinika Audiologii i Foniatrii Pracownia Audiologiczna prof. dr hab. med. Mariola ŚliwińskaKowalska lek. Piotr Kotyło 6 Pracownia Foniatryczna dr hab. med. Ewa Niebudek-Bogusz prof. IMP Pracownia Logopedyczna dr hab. med. Ewa Niebudek-Bogusz prof. IMP Pracownia Zaburzeń Równowagi dr hab. med. Ewa ZamysłowskaSzmytke Dział Farmacji Szpitalnej mgr Anna Stejskał Pełnomocnik do spraw praw pacjentów dr med. Jacek Rzepecki Ośrodek Kształcenia Lekarzy w zakresie Zdrowia Publicznego dr med. Andrzej Marcinkiewicz Dział Finansowo-Księgowy mgr Karina Michałowska Sekcja Płac mgr Aneta Ogińska Sekcja Ewidencji Majątku mgr Barbara Borowiecka Dział Zarządzania Projektami, Innowacji i Wdrożeń mgr Kamilla Szcześniak Sekcja Organizacji Szkolenia Dział Administracyjno-Techniczny Elżbieta Stodulska mgr inż. Piotr Zwoliński Sekcja Techniczno-Administracyjna mgr inż. Bogumił Kryska Sekcja Zamówień Publicznych p.o. mgr Paulina Tomczak Sekretariat lic. Teresa Borowiecka Dział Zarządzania Kadrami mgr Aleksandra Piotrowska dr hab. med. Beata Pepłońska Biuro Sieci Doskonałości ECNIS dr Robert Klarecki, kier. administracyjny Biuro Współpracy z Zagranicą dr Robert Klarecki Oficyna Wydawnicza mgr Katarzyna Rogowska Audytor Wewnętrzny mgr Monika Kalinowska Radca Prawny mgr Mariusz Marusiński Inspektor ds. bhp mgr inż. Barbara Kędzia Inspektor ds. ppoż. inż. Andrzej Berner 7 Ośrodek Współpracy z ŚOZ (WHO Collaborating Centre) Krajowy Ośrodek ds. Orzecznictwa i Aktywizacji Zawodowej Osób Niepełnosprawnych p.o. dr hab. med. Jolanta WalusiakSkorupa prof. IMP Centra doskonałości Centrum Doskonałości: Biologia Molekularna i Epidemiologia Raka Środowiskowego i Zawodowego EPIMOL (Centre of Excellence in Molecular Biology and Epidemiology of Occupational & Environmental Cancer) Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy; Zakład Epidemiologii Środowiskowej; o Pracownia Epidemiologii, Zakład Toksykologii i Kancerogenezy; o Pracownia Biochemii Toksykologicznej, o Pracownia Toksykologii Molekularnej, o Krajowe Centrum Metod Alternatywnych do Oceny Toksyczności, o Pracownia Monitoringu Biologicznego. Centrum Kompetencji: Zawodowe Uszkodzenia Słuchu HEARLOSS (Centre of Competence in the Field of Occupational Hearing Loss) Zakład Zagrożeń Fizycznych; Klinika Audiologii i Foniatrii; o Pracownia Audiologiczna, o Pracownia Foniatryczna, o Pracownia Logopedyczna, o Pracownia Zaburzeń Równowagi. 8 Centrum Testowania Substancji Chemicznych i Materiałów Biomedycznych CHEMBIOTEST (Centre of Excellence in Testing of Chemical Substances and Biomedical Materials) Laboratorium Badań Produktów Leczniczych i Weterynaryjnych w Systemie Jakości GMP; Zakład Toksykologii i Kancerogenezy; o Pracownia Oceny Toksyczności, o Pracownia Toksykologii Molekularnej i Patologii, o Krajowe Centrum Metod Alternatywnych do Oceny Toksyczności, Klinika Alergologii i Zdrowia Środowiskowego; o Poradnia Alergologiczna, o Oddział Alergologiczny, o Pracownia Diagnostyki Alergologicznej, o Pracownia Dermatologii. 9 10 11 2. Rada Naukowa Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi Rada Naukowa Przewodniczący Rady: prof. dr hab. med. Marcin Kamiński 1) dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP 2) prof. dr hab. Sławomir Czerczak 3) prof. dr hab. med. Jan Goch 4) dr hab. n. med. Jolanta Gromadzińska prof. IMP 5) prof. dr hab. med. Andrzej Grzybowski 6) prof. dr hab. med. Wojciech Hanke 7) prof. dr hab. Marek Jakubowski 8) prof. dr hab. med. Marek Janiak 9) prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska 10) dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP 11) dr Anna Kozajda 12) dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP 13) dr hab. med. Beata Kręcisz prof. IMP 14) prof. dr hab. Waldemar Lutz 15) dr hab. med. Irena Maniecka-Bryła prof. nadzw. UM 16) dr Dorota Merecz-Kot 17) dr hab. med. Ewa Niebudek-Bogusz prof. IMP 18) prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński 19) dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska prof. IMP 20) dr Jolanta Przyłuska 21) prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński 22) prof. dr hab. med. Anna Skoczyńska 23) dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP 24) dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP 25) prof. dr hab. med. Jacek Suzin 26) prof. dr hab. med. Marek Synder 27) prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk 28) prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska 29) prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska 30) dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP 31) dr med. Ewa Wągrowska-Koski 32) prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz 33) dr med. Marta Wiszniewska 12 34) prof. dr hab. Maciej Zalewski 35) dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP Komisja ds. oceny wykonania planu naukowego Przewodniczący: prof. dr hab. med. Jan Goch Z-ca przewodniczącego: prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk Członkowie: 1) prof. dr hab. Sławomir Czerczak 2) dr hab. n. med. Jolanta Gromadzińska prof. IMP 3) prof. dr hab. Waldemar Lutz 4) dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska prof. IMP 5) dr Jolanta Przyłuska – sekretarz 6) dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP 7) prof. dr hab. med. Jacek Suzin 8) prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska 9) prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska 10) dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP 11) dr med. Ewa Wągrowska-Koski 12) prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz 13) prof. dr hab. Maciej Zalewski Komisja ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w zakresie medycyny Przewodnicząca: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Z-cy przewodniczącej: 1) prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska 2) dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP Członkowie: 1) dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP 2) prof. dr hab. med. Jan Goch 3) prof. dr hab. med. Andrzej Grzybowski 4) prof. dr hab. med. Wojciech Hanke 5) prof. dr hab. med. Marek Janiak 13 6) prof. dr hab. med. Marcin Kamiński 7) dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP 8) dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP 9) dr hab. med. Ewa Niebudek-Bogusz prof. IMP 10) prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński 11) prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński 12) prof. dr hab. med. Anna Skoczyńska 13) prof. dr hab. med. Jacek Suzin 14) prof. dr hab. med. Marek Synder 15) prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk 16) prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska 17) dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Osoba spoza Rady Naukowej mgr Paulina Tomczak – sekretarz Komisja ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w zakresie biologii medycznej Przewodniczący: prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz Z-cy przewodniczącego: 1) prof. dr hab. Marek Jakubowski 2) dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP Członkowie: 3) dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP 4) prof. dr hab. Sławomir Czerczak 5) dr hab. n. med. Jolanta Gromadzińska prof. IMP 6) prof. dr hab. med. Marek Janiak 7) prof. dr hab. med. Marcin Kamiński 8) dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP 9) prof. dr hab. Waldemar Lutz 10) prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński 11) dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP 12) prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska 13) prof. dr hab. Maciej Zalewski 14) dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP Osoba spoza Rady Naukowej mgr Paulina Tomczak – sekretarz 14 Komisja ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk o zdrowiu Przewodnicząca: prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk Z-ca przewodniczącej: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Członkowie: 1) dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP 2) prof. dr hab. Sławomir Czerczak 3) prof. dr hab. med. Jan Goch 4) prof. dr hab. med. Andrzej Grzybowski 5) dr hab. med. Irena Maniecka-Bryła prof. nadzw. UM 6) prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński 7) prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński 8) prof. dr hab. med. Marek Synder 9) prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska 10) prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska 11) dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP 12) dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP Osoba spoza Rady Naukowej mgr Paulina Tomczak – sekretarz Komisja ds. kwalifikacji osób na stanowiska pracowników naukowych Przewodniczący: prof. dr hab. Sławomir Czerczak Z-ca przewodniczącego: dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Członkowie: 1) dr. hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP 2) prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska 3) dr Anna Kozajda 4) dr hab. med. Beata Kręcisz prof. IMP 5) prof. dr hab. Waldemar Lutz 6) dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP 7) dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP 15 8) prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk 9) prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska 10) prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz 11) dr med. Marta Wiszniewska 12) dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP Osoba spoza Rady Naukowej mgr Sylwia Olesińska – sekretarz Komisja oceniająca dorobek pracowników naukowych Przewodniczący: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Członkowie: 1) dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP 2) prof. dr hab. med. Wojciech Hanke 3) dr Dorota Merecz-Kot 4) dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP 5) prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz 6) bezpośredni zwierzchnik służbowy ocenianego pracownika Osoba spoza Rady Naukowej mgr Aleksandra Piotrowska – sekretarz Posiedzenia Rady Naukowej 2 kwietnia 2012 r. odbyło się I/2012 posiedzenie Rady Naukowej Po otwarciu posiedzenia i przyjęciu porządku obrad przyjęto protokół z II/2011 posiedzenia Rady Naukowej w dniu 13 grudnia 2011 r. oraz: nadano stopień naukowy doktora habilitowanego nauk medycznych w dyscyplinie medycyna dr med. Ewie Zamysłowskiej-Szmytke. nadano stopień naukowy doktora nauk medycznych w dyscyplinie medycyna lek. Alicji PasWyroślak. 16 rozpatrzono wniosek Komisji ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie medycyna w przedmiocie wyróżnienia rozprawy doktorskiej lek. Alicji PasWyroślak. wszczęto przewód doktorski w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie medycyna lek. Joanny Zgorzelskiej-Kowalik. zaopiniowano wniosek Rady Naukowej do Dyrektora Instytutu o mianowanie prof. dr hab. med. Ireny Szadkowskiej-Stańczyk na stanowisko profesora zwyczajnego na czas nieokreślony. zaopiniowano wniosek Dyrektora Instytutu do Rady Naukowej w sprawie zaopiniowania zatrudnienia prof. dr hab. med. Neonili Szeszeni-Dąbrowskiej na stanowisku profesora zwyczajnego na czas nieokreślony. zaopiniowano wnioski Komisji konkursowej ds. zatrudnienia pracowników naukowych w przedmiocie: a) zatrudnienia dr. med. Bronisława Kapitaniaka na stanowisku profesora wizytującego w Zakładzie Fizjologii Pracy i Ergonomii; b) zatrudnienia mgr. Piotra Sakowskiego na stanowisku asystenta w Zakładzie Polityki Zdrowotnej; c) zatrudnienia mgr. Marcina Brodeckiego na stanowisku asystenta w Pracowni Oceny Narażenia Populacji Zakładu Ochrony Radiologicznej. oceniono dorobek naukowy dr. Jacka Pyżalskiego i udzielono mu rekomendacji do podjęcia dalszych czynności przewodu habilitacyjnego prowadzonego w Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. 22 maja 2012 r. odbyło się II/2012 posiedzenie Rady Naukowej Po otwarciu posiedzenia i przyjęciu porządku obrad przyjęto protokół z I/2012 posiedzenia Rady Naukowej w dniu 2 kwietnia 2012 r. oraz: zaopiniowano i przyjęto „Sprawozdanie z działalności Instytutu za rok 2011”. zaopiniowano „Sprawozdanie finansowe Instytutu za rok 2011”. 17 zaopiniowano i przyjęto „Plan działalności Instytutu na rok 2012”. zaopiniowano kryteria zatrudnienia pracowników na stanowiskach naukowych w IMP. rozpatrzono wniosek o powołanie Zespołu oceniającego dorobek naukowy w celu przygotowania wniosku dotyczącego czynności w postępowaniu o nadanie tytułu naukowego profesora nauk medycznych dr. hab. med. Jolancie Walusiak-Skorupie prof. IMP. rozpatrzono wniosek Zespołu powołanego w celu przygotowania wniosku dotyczącego czynności w postępowaniu o nadanie tytułu naukowego profesora nauk medycznych dr. hab. med. Włodzimierzowi Stelmachowi. rozpatrzono wniosek Komisji ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w zakresie biologii medycznej w przedmiocie: a) powołania 3 członków Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr Anny Kilanowicz-Sapoty; b) powołania 3 członków Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr Edyty Reszki; c) powołania 3 członków Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr. Tadeusza Hałatka. rozpatrzono wnioski Komisji ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w zakresie medycyny w przedmiocie: a) powołania 3 członków Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr med. Beaty Kręcisz; b) powołania 3 członków Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr med. Beaty Pepłońskiej. rozpatrzono wnioski Komisji ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk o zdrowiu w przedmiocie wszczęcia przewodu doktorskiego mgr inż. Karoliny Bródki. 28 sierpnia 2012 r. odbyło się III/2012 posiedzenie Rady Naukowej Po otwarciu posiedzenia i przyjęciu porządku obrad przyjęto protokół z II/2012 posiedzenia Rady Naukowej w dniu 22 maja 2012 r. oraz: 18 rozpatrzono wniosek Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr Anny Kilanowicz-Sapoty w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego nauk medycznych w dyscyplinie biologia medyczna; rozpatrzono wniosek Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr med. Beaty Kręcisz w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego nauk medycznych w dyscyplinie medycyna; rozpatrzono wniosek Zespołu powołanego w celu przygotowania wniosków dotyczących czynności w postępowaniu o nadanie tytułu naukowego profesora nauk medycznych dr hab. med. Jolancie Walusiak-Skorupie prof. IMP. rozpatrzono wniosek Zespołu powołanego w celu przygotowania wniosków dotyczących czynności w postępowaniu o nadanie tytułu naukowego profesora nauk medycznych dr hab. n. med. Jolancie Gromadzińskiej prof. IMP w przedmiocie wystąpienia do Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów Naukowych z wnioskiem o nadanie tytułu profesora nauk medycznych. nadano stopień naukowy doktora nauk medycznych w dyscyplinie biologia medyczna mgr Renacie Winnickiej. rozpatrzono wniosek Komisji ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie biologia medyczna w przedmiocie wyróżnienia rozprawy doktorskiej mgr Renaty Winnickiej. rozpatrzono wniosek Komisji ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w zakresie biologia medyczna w przedmiocie wszczęcia przewodu doktorskiego w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie biologia medyczna mgr Annie Rewerskiej. rozpatrzono wniosek Komisji ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w zakresie medycyny w przedmiocie zamknięcia przewodu doktorskiego w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie medycyna lek. Piotra Kotyły. rozpatrzono wniosek Komisji ds. stopni naukowych w dziedzinie nauk medycznych w zakresie medycyny w przedmiocie wszczęcia przewodu doktorskiego w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie medycyna: a) lek. Sylwii Świderskiej-Kiełbik; 19 b) lek. Cezarego Strugały; c) lek. Piotra Kotyło. zaopiniowano wnioski Komisji ds. kwalifikacji na stanowiska pracowników naukowych w sprawie zatrudnienia na stanowisku asystenta: a) dr med. Alicji Pas-Wyroślak; b) dr Małgorzaty Kucharskiej; c) dr Doroty Błędzkiej. zaopiniowano zmiany w strukturze organizacyjnej Instytutu. zaopiniowano zmiany w Regulaminie określającym zasady i tryb przeprowadzenia Konkursu na stanowiska naukowe. przedstawiono sprawozdanie z wyników przeglądu kadrowego Komisji oceniającej dorobek pracowników naukowych. przedstawiono sprawy organizacyjne i wolne wnioski: a) zaopiniowano kandydatów na członków Rady Narodowego Centrum Nauki – prof. dr hab. Wojciecha Wąsowicza; – dr hab. med. Jolantę Walusiak-Skorupę prof. IMP; b) zaopiniowano kandydatów na członków Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów: – w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie medycyna: 1) prof. dr hab. med. Mariolę Śliwińską-Kowalską (IMP, Łódź); 2) prof. dr hab. med. Michała Tenderę (Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice); – w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie biologia medyczna: 1) prof. dr hab. Wojciecha Wąsowicza (IMP, Łódź); 2) prof. dr hab. Andrzeja Bednarka (UM, Łódź); – w dziedzinie nauk o zdrowiu: 1) prof. dr hab. med. Irenę Szadkowską-Stańczyk (IMP, Łódź). 11 października 2012 r. odbyło się IV/2012 posiedzenie Rady Naukowej Po otwarciu posiedzenia i przyjęciu porządku obrad przyjęto protokół z III/2012 posiedzenia Rady Naukowej w dniu 28 sierpnia 2012 r. oraz: 20 rozpatrzono wniosek Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr Edyty Reszki w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego nauk medycznych w dyscyplinie biologia medyczna. rozpatrzono wniosek Komisji habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym dr. Tadeusza Hałatka w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego nauk medycznych w dyscyplinie biologia medyczna. zaopiniowano zmiany w strukturze organizacyjnej Instytutu. 21 listopada 2012 r. odbyło się V/2012 posiedzenie Rady Naukowej Po otwarciu posiedzenia i przyjęciu porządku obrad przyjęto protokół z IV/2012 posiedzenia Rady Naukowej w dniu 11 października 2012 r. oraz: rozpatrzono wniosek Komisji habilitacyjnej w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk medycznych w dyscyplinie medycyna – dr med. Beacie Pepłońskiej. zaopiniowano zmiany w strukturze organizacyjnej Instytutu. zaopiniowano kandydatów na funkcje kierowników komórek organizacyjnych. zaopiniowano „Regulamin oceny dorobku pracowników naukowych”. zaopiniowano wnioski Komisji ds. kwalifikacji na stanowiska pracowników naukowych w sprawie zatrudnienia na stanowisku profesora nadzwyczajnego: a) dr hab. med. Beaty Kręcisz; b) dr hab. Edyty Reszki; c) dr hab. Małgorzaty Pawlaczyk-Łuszczyńskiej. 21 Organizacje związkowe Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” przy Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dra med. Jerzego Nofera w Łodzi Przewodnicząca: Alicja Roszkowicz Z-ca przewodniczącej: dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP Sekretarz: Ewa Zalewska Skarbnik: mgr Danuta Nowicka Członkowie: Anna Kucharska, mgr Ewa Twardowska, mgr Mariola Wojda Zarząd Związku Zawodowego Pracowników IMP Przewodnicząca: mgr Iwona Rogalska Z-ca przewodniczącej: mgr inż. Piotr Krauze Skarbnik: Elżbieta Miazek Zarząd Terenowego Oddziału Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy Przewodniczący: dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP Z-ca przewodniczącego: dr med. Jacek Rzepecki Skarbnik: lek. Maciej Czerniak Sekretarz: lek. Diana Tymoszuk Zarząd Terenowego Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych przy Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dra med. Jerzego Nofera w Łodzi Przewodnicząca: Renata Rubaszewska Z-ca przewodniczącej: Agnieszka Kleczyńska Sekretarz: mgr Marta Swarzyńska Skarbnik: Bożena Gozdek Członek: Anna Tulińska Zakładowa Organizacja Związkowa Niezależnego Związku Zawodowego Pracowników Diagnostyki Laboratoryjnej Województwa Łódzkiego Pełnomocnik: mgr Anna Pirowicz 22 3. Kadra Instytutu Medycyny Pracy w 2012 roku I. Struktura zatrudnienia wg stanu na dzień 31.12.2012 W tym pracownicy: naukowo-badawczy 103 inżynieryjno-techniczni 215 administracyjno-ekonomiczni 53 obsługi i robotniczy 30 inni (rezydenci) 12 RAZEM 413 osób II. Kadra naukowo-badawcza: Asystent 22 Adiunkt 51 Profesor nadzwyczajny 19 Profesor zwyczajny 10 Profesor wizytujący 1 RAZEM 103 osoby 23 III. Samodzielni pracownicy naukowi z tytułem profesora 13 ze stopniem doktora hab. 20 RAZEM 33 osoby 24 Samodzielni pracownicy naukowo-badawczy z tytułem naukowym profesora (13 osób) Czerczak Sławomir, Kieć-Świerczyńska Gralewicz Marta, Irena, Szadkowska-Stańczyk Sławomir, Pałczyński Hanke Cezary, Wojciech, Rydzyński Szeszenia-Dąbrowska Konrad, Neonila, Jakubowski Marek, Sułkowski Wiesław, Śliwińska-Kowalska Mariola, Wąsowicz Wojciech, Wrońska-Nofer Teresa ze stopniem doktora habilitowanego (20 osób) Bortkiewicz Alicja, Gromadzińska Jolanta, Hałatek Tadeusz, Krakowiak Anna, Kalinka Jarosław, Kręcisz Beata, Kołaciński Zbigniew, Makowiec-Dąbrowska Teresa, Niebudek-Bogusz Ewa, Pawlaczyk-Łuszczyńska Sińczuk-Walczak Małgorzata, Halina, Stetkiewicz Pepłońska Jan, Beata, Pyżalski Jacek, Maciej, Tarkowski Stępnik Reszka Edyta, Stanisław, Walusiak-Skorupa Jolanta, Zamysłowska-Szmytke Ewa, Zmyślony Marek II. STRUKTURA ZADAŃ 1. Główne kierunki badawcze Plan naukowy Instytutu przyjęty na 2012 rok obejmował 195 zadań, w tym 78 tematów statutowych. Łącznie zrealizowano 323 zadania w ramach następujących kierunków badawczych: identyfikacja oraz ocena zagrożeń spowodowanych czynnikami chemicznymi, tworzenie systemu zapobiegania negatywnym skutkom zdrowotnym, identyfikacja czynników genetycznych decydujących o indywidualnej wrażliwości na czynniki chemiczne, kancerogeneza zawodowa i środowiskowa, patologia zawodowa – zasady wczesnej diagnostyki, profilaktyki i orzecznictwa, 25 patogeneza, diagnostyka i terapia zatruć ostrych i przewlekłych, ocena biologicznego działania i zdrowotnych skutków ekspozycji na pyły przemysłowe i środowiskowe ze szczególnym uwzględnieniem nanocząstek, ocena narażenia na szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy, ocena biologicznego działania i zdrowotnych skutków ekspozycji na hałas i pola elektromagnetyczne, ocena ekspozycji na radon i produkty jego rozpadu oraz promieniowanie rentgenowskie, fizjologiczna, psychologiczna i psychospołeczna ocena uciążliwości pracy i zdolności do pracy oraz opracowanie zasad doboru zawodowego, ocena środowiskowych zagrożeń zdrowia, epidemiologiczna ocena ryzyka zdrowotnego ekspozycji zawodowej i środowiskowej, promocja zdrowia w miejscu pracy, organizacja ochrony zdrowia pracujących, programy nauczania oraz kształcenia w zakresie medycyny pracy, higieny pracy oraz zdrowia publicznego, systemy kontroli i zapewniania jakości. Z. Polityki Zdrowotnej 2 1 Pozostałe umowy7 Działalność lecznicza MZ5, MG6 POKL4 Projekty Badawcze Stosowane POIG3 Umowy międzynarodowe, 1 SPB , SPPW2 Program Wieloletni 2 Razem zrealizowane 1 Razem zaplanowane Biuro Zapewnienia Jakości Granty Jednostka organizacyjna Tematy statutowe 2. Realizacja zadań w 2012 roku według podstawowych źródeł finansowania 1 1 5 6 1 SPB – Specjalny Projekt Badawczy SPPW – Szwajcarsko-Polski Program Badawczy 3 POIG – Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 4 POKL – Program Operacyjny Kapitał Ludzki 5 MZ – Ministerstwo Zdrowia 6 MG – Ministerstwo Gospodarki 7 Pozostałe umowy – umowy z podmiotami gospodarczymi 2 26 (+1) Krajowe Centrum Promocji 1 Zdrowia w Miejscu Pracy 5 (+1) Z. Epidemiologii Środowiskowej 12 2 Z. Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia 4 2 Z. Fizjol. Pracy i Ergonomii 1 Z. Psychologii Pracy 1 (+2) Z. Toksykologii i Kancerogenezy 11 (+1) 3 (+1) 3 Z. Bezpieczeństwa Chemicznego 15 2 3 Dział Zarządzania Wiedzą 1 8 (+4) 18 23 5(+9) 11 20 1 1 (+4) 5 9 2 2 5 7 30 (-7) 31 25 (+5) 18 25 10 (+26) 33 59 9 (+16) 15 31 2 (+25) 5 30 3 3 16 40 5 8 1 (+6) 11 17 1 (+4) 6 11 (+1) 1 3 5 2 7 2 (+1) 1 1 Z. Zagrożeń Fizycznych (+1) 2 Laboratorium Badań Produktów Leczniczych i Weterynaryjnych Z. Ochrony Radiologicznej 1 (-1) 1 1 2 1 Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii: - Oddział Chorób Zawodowych - Oddział Toksykologii 8 (+1) 1 3 1 1 1 2 Ośrodek Alergii Zawodowej 6 i Zdrowia Środowiskowego 2 1 1 2 (+23) 2 (+3) Klinika Audiologii i Foniatrii 5 (+1) Ogółem zaplanowanych 78 10 18 4 5 0 8 4 4 64 195 Ogółem zrealizowanych 82 13 19 4 5 1 7 5 4 183 X 27 X 323 W stosunku do przyjętego planu zmiany wykonanych zadań dotyczyły: tematów statutowych ↑4 grantów ↑3 umów międzynarodowych i innych ↑1 projektów badawczych stosowanych ↑1 umów z MZ, MG ↑1 POKL ↓1 pozostałych umów ↑119 3. Sieci naukowe Centrum Zaawansowanych Technologii BioTechMed Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w dniu 23 stycznia 2004 roku podpisał umowę – konsorcjum z Centrum Zaawansowanych Technologii BioTechMed w Łodzi, w skład którego obecnie wchodzi 8 jednostek naukowych i 9 przedsiębiorstw. Koordynatorem Centrum jest Politechnika Łódzka. Główne cele Centrum to: wspólne prowadzenie wieloletnich prac badawczo-rozwojowych i badawczo-wdrożeniowych ukierunkowanych na opracowanie nowych technologii i usług służących ochronie i poprawie zdrowia ludzi oraz ochronie środowiska, transfer zaawansowanych technologii i najlepszych dostępnych technik z tego zakresu do praktyki gospodarczej, tworzenie firm typu spin-off/start-up wykorzystujących wyniki prac prowadzonych w Centrum Zaawansowanych Technologii BioTechMed, prowadzenie zintegrowanej działalności edukacyjnej, szkoleniowej i ekspertyzowej. BioTechMed w 2012 roku 28 W maju 2012 roku Centrum Zaawansowanych Technologii BioTechMed było patronem warsztatów naukowych pt. „Nowe Trendy w Toksykologii – Nanocząstki i Nanomateriały” organizowanych przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Toksykologicznego oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. (Łódź, 28-30 maja, 2012 r.). W warsztatach wzięło udział blisko 100 osób reprezentujących różne jednostki naukowo-badawcze, w tym grupa toksykologów z Czech. Obrady podzielono na 6 sesji tematycznych, w tym 2 anglojęzyczne. Do wygłoszenia referatów zaproszeni zostali wybitni specjaliści zajmujący się badaniem właściwości fizykochemicznych nanocząstek, oceną ich działania toksycznego, oddziaływaniem na komórki, organizmy oraz środowisko, bezpieczeństwem ich stosowania, a także praktycznym zastosowaniem nanomateriałów. W warsztatach aktywnie uczestniczyli pracownicy IMP. Referaty przedstawili: prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński, prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk , dr hab. med. Maciej Stępnik oraz dr hab. med. Jan Stetkiewicz. W październiku 2012 roku odbyła się konferencja pt. „BezpieczNA_NOwoczesność” poświęcona bezpieczeństwu chemicznemu nanomateriałów, organizowana przez Biuro do spraw Substancji Chemicznych, Konsorcjum BioTechMed reprezentowane przez Politechnikę Łódzką i Łódzki Regionalny Park Naukowo-Technologiczny. (Łódź, 15-16 października 2012 r.) W konferencji wzięli udział przedstawiciele: Komisji Europejskiej, Europejskiej Agencji Chemikaliów w Helsinkach – ECHA, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju – OECD, Instytutu ONZ do Spraw Badań i Szkoleń – UNITAR, Europejskiej Rady Przemysłu Chemicznego – CEFIC, przedstawiciele nauki i organizacji pozarządowych. 4. Ekspertyzy, opinie, orzeczenia Wykonane w 2012 roku opracowania dla potrzeb Ministerstwa Zdrowia, Inspekcji Sanitarnej, służby medycyny pracy, sądów, prokuratury, podmiotów gospodarczych dotyczyły m. in.: diagnostyki i orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych oraz kwalifikacji do pracy, pomiarów pola elektromagnetycznego dla celów bezpieczeństwa i higieny pracy, oceny narażenia zawodowego na szkodliwe czynniki biologiczne, oceny narażenia radiacyjnego w miejscu pracy, oznaczeń stężeń włókien azbestu w próbkach powietrza oraz próbkach materiałów, oceny narażenia zawodowego na pyły przemysłowe, oznaczeń toksyn w ślinie i w moczu, badań produktów leczniczych i wyrobów medycznych o dopuszczalności do stosowania u ludzi. 29 Jednostka organizacyjna Ekspertyzy, opinie, orzeczenia Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego 54 Zakład Toksykologii i Kancerogenezy 236 Zakład Polityki Zdrowotnej 3 Zakład Zagrożeń Fizycznych 49 Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii 503 Zakład Ochrony Radiologicznej 59 Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu 1 Pracy Razem 905 5. Komisja Bioetyczna W 2012 roku odbyły się 4 posiedzenia Komisji Bioetycznej. Komisja zaopiniowała: 7 wniosków Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy, 5 wniosków Kliniki Chorób Zawodowych i Toksykologii, 4 wnioski Kliniki Audiologii i Foniatrii, 3 wnioski Zakładu Epidemiologii Środowiskowej, 2 wnioski Zakładu Psychologii Pracy, 2 wnioski Ośrodka Alergii Zawodowej i Zdrowia Środowiskowego, 1 wniosek Zakładu Ochrony Radiologicznej, 1 wniosek Zakładu Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia. Ponadto Komisja zaopiniowała 2 wnioski pochodzenia zewnętrznego: 1 wniosek pracownika Katedry Dialektologii Polskiej i Logopedii Uniwersytetu Łódzkiego, 30 1 wniosek pracownika Kliniki Immunologii, Reumatologii i Alergii Centralnego Szpitala Klinicznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. 31 III. Osiągnięcia Instytutu 1. Potencjał naukowy A. Uprawnienia do nadawania stopni naukowych Dziedzina Dyscyplina Stopień naukowy doktor nauk medycznych, Medycyna doktor habilitowany nauk medycznych Nauki medyczne doktor nauk medycznych, Biologia medyczna doktor habilitowany nauk medycznych Nauki o zdrowiu doktor nauk o zdrowiu B. Rozwój kadry naukowej wszczęte przewody doktorskie: lek. Sylwia Świderska-Kiełbik; „Alergia IgE-zależna układu oddechowego uwarunkowana kontaktem z ptakami ozdobnymi w środowisku pracy” Promotor: dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP Recenzenci: prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska, dr hab. med. Adam Antczak prof. UM lek. Cezary Strugała; „Analiza czynników predykcyjnych i ocena ryzyka złamań osteoporotycznych w grupie kobiet w wieku powyżej 50 lat, mieszkanek województwa kujawsko-pomorskiego” Promotor: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Recenzenci: prof. dr hab. med. Marek Synder, prof. dr hab. med. Ewa Sewerynek lek. Joanna Zgorzelska-Kowalik; „Zastosowanie punktowych testów skórnych i oznaczania alergenowo swoistych przeciwciał IgE w surowicy w rozpoznawaniu zawodowej alergii dróg oddechowych wywołanej przez alergeny o dużej masie cząsteczkowej” Promotor: dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Recenzenci: prof. dr hab. med. Paweł Górski, dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP 32 mgr inż. Karolina Bródka; „Identyfikacja czynników determinujących stopień zawilgocenia i zagrzybienia mieszkań na terenie aglomeracji miejskiej. Zastosowanie wskaźnika do szybkiej oceny stopnia zagrzybienia i analiza jego wiarygodności” Promotor: prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk Recenzenci: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke, dr hab. Beata Gutarowska mgr Anna Rewerska; „Ocena ochronnego działania D-metioniny na narząd słuchu w urazie akustycznym” Promotor: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Recenzenci: prof. dr hab. Marek Rogowski, dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP lek. Piotr Kotyło; „Ocena przydatności emisji otoakustycznych w wykrywaniu subklinicznych zmian w narządzie słuchu u osób narażonych na hałas” Promotor: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Recenzenci: prof. dr hab. med. Wiesław Konopka, dr hab. Krzysztof Morawski wszczęte postępowanie o nadanie tytułu profesora: dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Recenzenci powołani przez Radę Naukową: prof. dr hab. n. med. Ewa Jassem, prof. dr hab. n. med. Anna Bodzenta-Łukaszyk zakończone przewody doktorskie: mgr Renata Winnicka; „Ocena kinetyki eliminacji karbamazepiny i 10,11-epoksydu karbamazepiny w ostrych zatruciach” Promotor: dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP Recenzenci: prof. dr hab. Andrzej Starek, prof. dr hab. Marek Jakubowski 33 lek. Alicja Pas-Wyroślak; „Zastosowanie testu swoistej prowokacji z alergenami środowiska pracy w diagnostyce alergicznego zapalenia spojówek pochodzenia zawodowego” Promotor: dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Recenzenci: prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska, dr hab. med. Piotr Jurowski prof. nadzw. UM wszczęte i zakończone postępowania habilitacyjne: dr Anna Kilanowicz-Sapota; „Ocena profilu wielokierunkowego działania toksycznego polichlorowanych naftalenów (PCNs) na organizm szczura” Skład Komisji habilitacyjnej: Przewodniczący: prof. dr hab. Zenon Kokot Recenzenci: prof. dr hab. Andrzej Starek, prof. dr hab. Ewa Jagiełło-Wójtowicz, prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński Sekretarz Komisji: dr hab. n. med. Jolanta Gromadzińska prof. IMP Członkowie: dr hab. Mirosław Szutowski, prof. dr hab. Sławomir Czerczak dr Edyta Reszka; „Cykl publikacji dotyczących polimorfizmu genetycznego i ekspresji wybranych enzymów metabolizujących ksenobiotyki oraz selenobiałek w chorobie nowotworowej” Skład Komisji habilitacyjnej: Przewodniczący: prof. dr hab. med. Janusz Siedlecki Recenzenci: prof. dr hab. Piotr Widłak, dr hab. med. Maria Litwiniuk, dr hab. med. Maciej Stępnik, prof. IMP Sekretarz Komisji: dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP Członkowie: dr hab. med. Lucjan Wyrwicz, prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk dr Tadeusz Hałatek; „Zastosowanie białka Clara (CC16) jako biomarkera w badaniu oddziaływania ksenobiotyków na układ oddechowy” 34 Skład Komisji habilitacyjnej: Przewodniczący: prof. dr hab. Piotr Szefer Recenzenci: prof. dr hab. med. Marcin Kamiński, prof. dr hab. Jadwiga Jodynis-Liebert, prof. dr hab. Sławomir Czerczak Sekretarz Komisji: dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP Członkowie: dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP, prof. dr hab. Halina Milnerowicz dr med. Beata Kręcisz; „Badania eksperymentalne i kliniczne w świetle aktualnych problemów alergii na metale” Skład Komisji habilitacyjnej: Przewodniczący: prof. dr hab. med. Wiesław Gliński Recenzenci: prof. dr hab. med. Andrzej Kaszuba, prof. dr hab. med. Magdalena Czarnecka-Operacz, prof. dr hab. med. Anna Skoczyńska Sekretarz Komisji: dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP Członkowie: prof. dr hab. med. Jacek Szepietowski, prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz dr med. Beata Pepłońska; „Czynniki zawodowe w etiologii raka piersi u kobiet” Skład Komisji habilitacyjnej: Przewodniczący: prof. dr hab. med. Janusz Pawlęga Recenzenci: prof. dr hab. med. Radzisław Kordek, prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński, dr hab. med. Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Sekretarz Komisji: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Członkowie: prof. dr hab. med. Marek Jakubowski, prof. dr hab. med. Piotr Wysocki zakończone postępowanie habilitacyjne: 35 dr med. Ewa Zamysłowska-Szmytke; „Ocena zaburzeń neurootologicznych u osób pracujących w narażeniu na działanie rozpuszczalników organicznych” Skład Komisji habilitacyjnej: Przewodniczący: prof. dr hab. med. Henryk Kaźmierczak Recenzenci: prof. dr hab. Marek Jakubowski, prof. dr hab. med. Lucyna Pośpiech, dr hab. med. Waldemar Narożny prof. nadzw. Sekretarz Komisji: dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP Członkowie: prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska, dr hab. med. Krzysztof Morawski zakończone postępowanie o nadanie tytułu profesora: dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk prof. IMP recenzenci - prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński, prof. dr hab. med. Jan Zejda, prof. dr hab. Piotr Książek, prof. dr hab. Andrzej Pająk zamknięte przewody doktorskie: lek. Piotr Kotyło; „Mikromechanika ślimaka oceniana na podstawie badań emisji otoakustycznej a rozwój uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem” zakończone postepowania habilitacyjne poza IMP dr inż. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska; „Ocena uciążliwości hałasu niskoczęstotliwościowego w środowisku pracy oraz jego wpływ na funkcje umysłowe” Wydział Nauki o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego dr Jacek Pyżalski; „Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży” Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 36 Rozwój kadry naukowej w IMP w okresie 1980 – 2012 Doktor Doktor habilitowany Rok Profesor osoby spoza IMP pracownicy IMP osoby spoza IMP pracownicy IMP 1980 2 11 - 2 - 1981 - 6 - 2 - 1982 - 9 - 1 - 1983 1 10 - - - 1984 6 1 - 1 - 1985 - 7 - 1 - 1986 4 9 - 1 - 1987 - 5 - 2 - 1988 - 1 - 1 - 1989 - 3 - 2 1 1990 - 2 - - - 1991 - 4 - - 1 1992 - 3 - 1 5 1993 1 4 - 4 1 1994 - 2 - 1 - 1995 1 4 - 1 - 1996 3 1 - 1 1 1997 2 4 - 1 - 1998 4 5 - 1 1 1999 3 2 - 1 2 2000 1 4 - 4 1 37 2001 2 6 - 1 - 2002 - 4 - 2 1 2003 1 5 - - - 2004 5 4 - 1 1 2005 7 2 1 3 1 2006 1 2 - 1 2 2007 1 3 - - - 2008 3 6 2 2 - 2009 2 1 - - - 2010 2 3 2 - - 2011 1 3 - 2 - 2012 - 2 1 5 (+2)* 1 Razem 53 138 6 47 19 *Stopień naukowy doktora habilitowanego poza IMP uzyskało 2 pracowników W 2012 roku stopień naukowy doktora uzyskały 2 osoby będące pracownikami Instytutu. Stopień naukowy doktora habilitowanego uzyskało 8 osób. Tytuł profesora nadano 1 osobie. Wszczęto 6 przewodów doktorskich, wszczęto i zakończono 5 postępowań habilitacyjnych, wszczęto 1 i zakończono 1 postępowanie o nadanie tytułu profesora. Zamknięto 1 przewód doktorski. C. Udział w krajowych towarzystwach i organizacjach naukowych Komitety naukowe i komisje Polskiej Akademii Nauk Komitet Chemii Analitycznej Komisja Analityki Sądowej: prof. dr hab. Marek Jakubowski Komitet Fizyki Medycznej, Radiobiologii i Diagnostyki Obrazowej Komisja Higieny Radiacyjnej i Radiobiologii: dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP 38 Komisja Biologicznych Skutków Promieniowania Niejonizującego: dr hab. Marek Zmyślony prof. IMP Komitet Epidemiologii i Zdrowia Publicznego: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke, dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP Komitet Ergonomii Polskiej Akademii Nauk – dr hab. Teresa Makowiec-Dąbrowska prof. IMP członek Komitet Patofizjologii Klinicznej Komisja Patofizjologii Słuchu, Mowy i Zaburzeń Komunikacyjnych: prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski Komitet Badań nad Zagrożeniami Zespół ds. Zagrożeń Stanu Zdrowotnego Społeczeństwa: prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński – przewodniczący zespołu Komisja Pół Elektromagnetycznych Niejonizujących Komitetu Fizyki Medycznej, Radiobiologii i Diagnostyki Obrazowej PAN – dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP – członek, dr Elżbieta Gadzicka - członek Komitety Ministerstwa Nauki Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych MNiSW – prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Zespół Specjalistów do spraw oceny wniosków o finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej stanowiącej dużą infrastrukturę badawczą oraz inwestycji budowlanych służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych – prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz Zespoły eksperckie Ministerstwa Zdrowia Konsultant Krajowy w dziedzinie medycyny pracy: dr med. Ewa Wągrowska-Koski Konsultant Wojewódzki w dziedzinie medycyny pracy dla woj. łódzkiego: dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP 39 Konsultant Wojewódzki w dziedzinie toksykologii klinicznej dla woj. łódzkiego: dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP Krajowy punkt kontaktowy ds. walidacji metod alternatywnych w Polsce: dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP Międzyresortowy Zespół Koordynacyjny Narodowego Programu Zdrowia – prof. dr hab. med. Wojciech Hanke – koordynator Celu operacyjnego 6 „Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku życia i pracy oraz ich skutków zdrowotnych i poprawa stanu sanitarnego kraju”. Międzyresortowa Komisja ds. Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych dla Zdrowia w Środowisku Pracy: prof. dr hab. Marek Jakubowski – wiceprzewodniczący, prof. dr hab. Sławomir Czerczak, dr Jan Gromiec grupa ekspertów w dziale Nauk o Życiu: prof. dr hab. Irena Szadkowska-Stańczyk, prof. dr hab. med. Wojciech Hanke grupa ekspertów ds. promieniowania elektromagnetycznego: dr Halina Aniołczyk, dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP, dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP grupa ekspertów ds. pyłów przemysłowych: dr Aleksandra Maciejewska, mgr Grażyna StroszejnMrowca grupa ekspertów ds. czynników chemicznych: prof. dr hab. Marek Jakubowski – przewodniczący, prof. dr hab. Sławomir Czerczak – sekretarz, prof. dr hab. Sławomir Gralewicz, dr hab. Jolanta Gromadzińska prof. IMP, dr Jan Gromiec, prof. dr hab. med. Wojciech Hanke, mgr inż. Małgorzata Kupczewska-Dobecka, dr Sławomir Brzeźnicki, dr Danuta Ligocka, dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP, dr Krystyna Sitarek, prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz, dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP grupa ekspertów ds. czynników fizycznych: dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska prof. IMP grupa ekspertów ds. czynników biologicznych: prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk grupa ekspertów ds. aktualizacji wykazu czynników rakotwórczych: prof. dr hab. Sławomir Czerczak – przewodniczący, mgr inż. Katarzyna Konieczko, mgr Anna Pałaszewska-Tkacz Rada Naukowa Programu „Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania nowotworów układu moczowo-płciowego u pracujących mężczyzn w wieku od 45 roku życia (45 +)”: dr med. Ewa Wągrowska-Koski Zespół ds. Oceny Produktów Biobójczych: dr hab. Jolanta Gromadzińska prof. IMP, prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz, dr Krystyna Sitarek, dr Joanna Roszak, dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP 40 Zespól ds. Toksykologii Produktów Biobójczych: prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz Zespół ds. aktualizacji wykazu czynników rakotwórczych: dr Krystyna Sitarek Zespół ds. implementacji Dyrektywy 2010/32/UE z dnia 10 maja 2010 r. w sprawie wykonania umowy ramowej dotyczącej zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami w sektorze szpitali i opieki zdrowotnej zawartej między HOSPEM z EPSU: lek. Marcin Rybacki Zespół ds. opracowania projektu ustawy o profilaktyce chorób nowotworowych: dr med. Ewa Wągrowska-Koski – przewodnicząca Zespół Ekspertów do zaopiniowania danych o spełnieniu przez jednostkę kryteriów uprawniających do ubiegania się o wpis na listę Ministra Zdrowia do prowadzenia specjalizacji i staży kierunkowych w dziedzinie epidemiologii: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Zespół Ekspertów w dziedzinie zdrowia publicznego i zdrowia środowiskowego: dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP Zespół Ekspertów w dziedzinie neurologopedii: prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski Zespół Ekspertów do prac nad Centralną Bazą Świadczeń Opieki Zdrowotnej z zakresu medycyny pracy: dr med. Ewa Wągrowska-Koski, dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Zespół Ekspertów ds. akredytacji placówek specjalizujących się w audiologii i foniatrii: prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski – przewodniczący Zespół Ekspertów w sprawie uzyskiwania tytułu specjalisty w dziedzinie neurologopedii: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Zespół Ekspertów ds. opracowania programów specjalizacji z medycyny pracy: dr med. Ewa Wągrowska-Koski Zespół Konsultanta Krajowego w dziedzinie audiologii i foniatrii: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Zespół Konsultanta Krajowego w dziedzinie otorynolaryngologii: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Zespół Specjalistów ds. opiniowania wytycznych szacowania ryzyka zawodowego czynników rakotwórczych: prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk 41 Rady naukowe Rada Naukowa Centralnego Instytutu Ochrony Pracy: prof. dr hab. Marek Jakubowski Rada Naukowa Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w Warszawie: prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski Rada Naukowa Instytutu Ginekologii i Położnictwa Uniwersytetu Medycznego w Łodzi: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Rada Naukowa Wydziału Fizjoterapii Uniwersytetu Medycznego: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Rada Naukowa Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego: dr hab. med. Teresa Makowiec-Dąbrowska prof. IMP, prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński, prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk Rada Naukowa Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii: dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP Rada Naukowa Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Towarzystwa naukowe Łódzkie Towarzystwo Naukowe: prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska Łódzkie Towarzystwo Pedagogiczne: dr Piotr Plichta – członek Zarządu Głównego Polskie Towarzystwo Alergologiczne: prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska – członek Zarządu Głównego, przewodnicząca Komisji ds. Nauczania Podyplomowego Zarządu Głównego, sekretarz Oddziału Łódzkiego, z-ca przewodniczącego Sekcji Dermatologii, prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński – przewodniczący Oddziału Łódzkiego Pozostali członkowie: dr med. Wojciech Dudek, dr med. Patrycja Krawczyk-Szulc, dr med. Dominika Świerczyńska-Machura, prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska, dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP, dr med. Marta Wiszniewska, dr med. Tomasz Wittczak Polskie Towarzystwo Audiologiczne i Foniatryczne: prof. dr hab. med. Mariola ŚliwińskaKowalska – przewodnicząca, dr hab. med. Ewa Niebudek-Bogusz prof. IMP – sekretarz, lek. Piotr Kotyło, mgr Ewelina Woźnicka, dr hab. med. Ewa Zamysłowska-Szmytke Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii: dr med. Szymon Bernas 42 Polskie Towarzystwo Badań nad Stresem Traumatycznym: dr Dorota Merecz-Kot Polskie Towarzystwo Badań Radiacyjnych im. Marii Skłodowskiej Curie: dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP – wiceprezes Zarządu Głównego, przewodniczący Komisji ds. Problemów Bioelektromagnetycznych, dr Halina Aniołczyk – wiceprzewodnicząca Zarządu Oddziału Łódzkiego, członek komisji ds. Problemów Bioelektromagnetycznych Pozostali członkowie: mgr Małgorzata Adamowicz, mgr Marcin Brodecki, dr Joanna Domienik, mgr Janusz Kacprzyk, mgr Zbigniew Kamiński, mgr Paweł Mamrot, mgr Magda Mariańska, dr Jerzy Olszewski, dr Sylwia Papierz, dr Piotr Politański, mgr Katarzyna Walczak Polskie Towarzystwo Biochemiczne: dr Magdalena Ferlińska Polskie Towarzystwo Biologii Komórki: mgr Agnieszka Bukowska Polskie Towarzystwo Chorób Płuc: dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP Polskie Towarzystwo Demograficzne: dr Zuzanna Szubert – członek Prezydium Zarządu Głównego, dr hab. med. Beata Pepłońska, prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk, dr Beata Świątkowska, dr Urszula Wilczyńska Polskie Towarzystwo Diagnostów Laboratoryjnych: dr Marek Nocuń, prof. dr hab. Teresa Wrońska-Nofer Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej: mgr Ewa Nowakowska-Świrta Polskie Towarzystwo Diabetologiczne: dr med. Dorota Chromińska-Szosland Polskie Towarzystwo Epidemiologii Środowiskowej: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke – z-ca przewodniczącego, dr Joanna Jurewicz – członek Komisji Rewizyjnej, dr Kinga Polańska – skarbnik Pozostali członkowie: dr hab. med. Beata Pepłońska, dr Beata Świątkowska, prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk, prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska, dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP, dr Zuzanna Szubert, mgr Agnieszka Bukowska Polskie Towarzystwo Ergonomiczne: dr Zbigniew Jóźwiak – członek Komisji Rewizyjnej Oddziału Łódzkiego, członek Sądu Koleżeńskiego, dr hab. med. Teresa Makowiec-Dąbrowska prof. IMP Polskie Towarzystwo Ergonomii Stomatologicznej: dr Zbigniew Jóźwiak – członek Rady Audytorów, członek założyciel 43 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: dr Joanna Piasecka-Zelga Polskie Towarzystwo Fizyki Medycznej: dr Jerzy Olszewski – prezes Oddziału Łódzkiego, dr Halina Aniołczyk – sekretarz Oddziału Łódzkiego Pozostali członkowie: mgr Małgorzata Adamowicz, mgr Andrzej Bednarek, dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP, dr Sylwia Papierz, dr Joanna Domienik, mgr Zbigniew Kamiński, mgr Marcin Brodecki, mgr Katarzyna Walczak Polskie Towarzystwo Higienistów Przemysłowych: prof. dr hab. Sławomir Czerczak – prezes, dr Jan Gromiec – wiceprezes, mgr Anna PałaszewskaTkacz – sekretarz, mgr Grażyna Stroszejn-Mrowca – skarbnik Członkowie Zarządu Głównego: dr Sławomir Brzeźnicki, prof. dr hab. Sławomir Czerczak, mgr Agnieszka Jankowska, mgr inż. Katarzyna Konieczko, dr Małgorzata Kula, mgr inż. Małgorzata Kupczewska-Dobecka Członek Komisji Rewizyjnej: mgr Anna Świdwińska-Gajewska Członkowie: mgr Magdalena Stanisławska, dr Renata Soćko, dr Małgorzata Trzcinka-Ochocka, dr hab. med. Jan Stetkiewicz, prof. IMP, dr Aleksandra Maciejewska, mgr Urszula Mikołajczyk Oddział Łódzki: dr Jan Gromiec – prezes, dr Małgorzata Kula – skarbnik, prof. dr hab. Irena Szadkowska-Stańczyk – członek Zarządu Oddziału Łódzkiego Pozostali członkowie: dr Sławomir Brzeźnicki, dr Marek Dobecki, mgr Agnieszka Jankowska, mgr inż. Katarzyna Konieczko, dr Małgorzata Kula, mgr inż. Małgorzata Kupczewska-Dobecka, dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska prof. IMP, mgr Magdalena Stanisławska, dr Krystyna Sitarek, dr Renata Soćko, dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP, dr Małgorzata Trzcinka-Ochocka Polskie Towarzystwo Histochemików i Cytochemików: dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP – przewodniczący Oddziału Łódzkiego, dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP – sekretarz Oddziału Łódzkiego Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Sekcja Elektrokardiologii Nieinwazyjnej: dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz, prof. IMP, dr med. Elżbieta Gadzicka Polskie Towarzystwo Laryngologiczne: dr med. Marta Fiszer Polskie Towarzystwo Lekarskie: dr med. Elżbieta Gadzicka 44 Polskie Towarzystwo Medycyny Pracy, Prezydium Zarządu Głównego dr med. Ewa Wągrowska-Koski – prezes, dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP – pierwszy wiceprezes, dr Ewa Kaczanowska-Burker – wiceprezes, dr Paweł Wdówik – wiceprezes, dr hab. n. med. Beata Kręcisz prof. IMP – sekretarz, prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński – skarbnik Polskie Towarzystwo Medycyny Pracy, Oddział w Łodzi dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP – przewodnicząca, dr med. Ewa Wągrowska-Koski – zastępca przewodniczącego, dr med. Patrycja Krawczyk-Szulc – sekretarz, lek. Marcin Rybacki – skarbnik, prof. dr hab. Irena Szadkowska-Stańczyk – członek Zarządu Oddziału Łódzkiego Pozostali członkowie: dr Halina Aniołczyk, dr hab. Alicja Bortkiewicz prof. IMP, dr Sławomir Brzeźnicki, prof. dr hab. Sławomir Czerczak, dr Marek Dobecki, mgr Marcin Drabek, dr med. Wojciech Dudek, dr med. Elżbieta Gadzicka, dr hab. Jolanta Gromadzińska prof. IMP, dr Jan Gromiec, dr hab. Tadeusz Hałatek, prof. dr hab. med. Wojciech Hanke, mgr Małgorzata Harcej, prof. dr hab. Marek Jakubowski, dr Zbigniew Jóźwiak, dr Joanna Jurewicz, prof. dr hab. med. Marta KiećŚwierczyńska, dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP, dr Jerzy Kopias, dr Elżbieta Korzeniowska, mgr Wiesława Koszada-Włodarczyk, dr Małgorzata Kotwica, lek. Piotr Kotyło, dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP, lek. Dariusz Krzyczmanik, dr Małgorzata Kula, dr Danuta Ligocka, lek. Agnieszka Lipińska-Ojrzanowska, dr Aleksandra Maciejewska, dr hab. med. Teresa MakowiecDąbrowska prof. IMP, dr med. Andrzej Marcinkiewicz, mgr Magdalena Mariańska, mgr Stefan Markiewicz, lek. Przemysław Markowski, dr Dorota Merecz-Kot, dr Agnieszka Mościca-Teske, dr Jerzy Olszewski, dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska prof. IMP, dr hab. med. Beata Pepłońska, dr Joanna Piasecka-Zelga, dr Kinga Polańska, dr Krzysztof Puchalski, prof. dr hab. Konrad Rydzyński, dr med. Jacek Rzepecki, mgr Piotr Sakowski, dr med. Jadwiga Siedlecka, dr hab. med. Halina Sińczuk-Walczak prof. IMP, dr Krystyna Sitarek, mgr Henryk Skalski, dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP, prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska, dr Zuzanna Szubert, mgr Bożena Szymańska, prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska, lek. Sylwia Świderska-Kiełbik, dr Radosław Świercz, dr med. Dominika Świerczyńska-Machura, dr Małgorzata Trzcinka-Ochocka, lek. Diana Tymoszuk, dr Małgorzata Waszkowska, prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz, dr Urszula Wilczyńska, dr Renata Winnicka, dr med. Marta Wiszniewska, dr med. Tomasz Wittczak, mgr Mariola Wojda, prof. dr hab. Teresa Wrońska-Nofer, dr hab. med. Ewa Zamysłowska-Szmytke, dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP Polskie Towarzystwo Medycyny Uzależnień: lek. Maciej Paweł Czerniak – członek Zarządu Głównego Polskie Towarzystwo Medycyny Społecznej i Zdrowia Publicznego: prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk 45 Polskie Towarzystwo Neurofizjologii Klinicznej: dr hab. med. Halina Sińczuk-Walczak prof. IMP – przewodnicząca Zarządu Oddziału Łódzkiego, dr med. Magdalena Lewańska Polskie Towarzystwo Neurologiczne: dr hab. med. Halina Sińczuk-Walczak prof. IMP – wiceprzewodnicząca Sekcji Neurotoksykologii, dr med. Magdalena Lewańska Polskie Towarzystw Okulistyczne, Sekcja Alergologii Okulistycznej: dr med. Alicja Pas-Wyroślak – sekretarz, dr med. Tomasz Wittczak, prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński Polskie Towarzystwo Otolaryngologów – Chirurgów Głowy i Szyi: lek. Piotr Kotyło, dr hab. med. Ewa Niebudek-Bogusz prof. IMP, lek. Urszula Owczarek, prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski – przewodniczący Zarządu Sekcji Audiologicznej, prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska Polskie Towarzystwo Patologów: dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP Polskie Towarzystwo Pedagogiczne: dr Piotr Plichta – członek Zarządu Oddziału Łódzkiego Polskie Towarzystwo Psychologiczne: dr Małgorzata Waszkowska Polskie Towarzystwo Rehabilitacji: dr med. Patrycja Krawczyk-Szulc Polskie Towarzystwo Socjologiczne: dr Elżbieta Korzeniowska, dr Krzysztof Puchalski Polskie Towarzystwo Toksykologii Klinicznej: dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP, dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP, dr med. Jacek Rzepecki., dr med. Szymon Bernas – członkowie Polskie Towarzystwo Toksykologiczne: Zarząd Główny: prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz – przewodniczący Zarządu Głównego, dr hab. Jolanta Gromadzińska prof. IMP – sekretarz, dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP – skarbnik, dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP – Komisja Rewizyjna, Sąd Koleżeński Zarząd Oddziału Łódzkiego: dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP – przewodniczący, dr Krystyna Sitarek – sekretarz, dr Sławomir Brzeźnicki – skarbnik Członkowie: prof. dr hab. Sławomir Czerczak, mgr Dobrosława Gradecka-Meesters, dr Jan Gromiec, dr hab. Tadeusz Hałatek, dr Ewa Jabłońska, dr Danuta Ligocka, prof. dr hab. Sławomir Gralewicz, dr Joanna Piasecka-Zelga, dr hab. Edyta Reszka prof. IMP, dr Joanna Roszak, dr Renata Winnicka, dr Marek Dobecki Polskie Towarzystwo Zastosowań Elektromagnetyzmu: dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP, dr med. Elżbieta Gadzicka 46 Polskie Towarzystwo Zdrowia Publicznego: dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP – członek honorowy, prof. dr hab. med. Wojciech Hanke wiceprezes, prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński – członek Zarządu Głównego, prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk – przewodnicząca Oddziału Łódzkiego, dr Anna Kozajda – sekretarz Oddziału Łódzkiego, mgr Karolina Bródka – skarbnik Oddziału Łódzkiego, dr Stella Bujak-Pietrek – członek zarządu Oddziału Łódzkiego Pozostali członkowie: prof. dr hab. Sławomir Czerczak, dr Renata Soćko, dr Joanna Jurewicz, dr med. Andrzej Marcinkiewicz, mgr Małgorzata Sowiak Towarzystwo Internistów Polskich: dr med. Wojciech Dudek, prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński, dr med. Dominika Świerczyńska-Machura, dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP, dr med. Tomasz Wittczak, dr med. Elżbieta Gadzicka Towarzystwo Terapii Monitorowanej: dr hab. med. Ewa Zamysłowska-Szmytke Inne organizacje Fundacja „Zdrowe Biuro”: dr Zbigniew Jóźwiak – sekretarz naukowy Koalicja Karat – organizacja pozarządowa działająca na rzecz równości płci w Europie Środkowo-Wschodniej i Wspólnocie Niepodległych Państw: dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP – członek Rady Konsultacyjnej Kolegium Medycyny Laboratoryjnej w Polsce: dr Marek Dobecki – członek, prof. dr hab. Marek Jakubowski – przewodniczący Komisji Toksykologicznej Komisja Trójstronna – Zespół Ekspertów Medycyny Pracy do Spraw Zweryfikowania Wykazu Rodzajów Prac w Szczególnych Warunkach i Wykazu Prac o Szczególnym Charakterze: dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP, dr hab. med. Teresa Makowiec-Dąbrowska prof. IMP – przewodnicząca Krajowy Zespół Specjalistów ds. Ratownictwa Chemicznego i Ekologicznego: dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP Krajowa Komisja Etyczna ds. Badań na Zwierzętach: dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP Lokalna Komisja Etyczna nr 9 w Łodzi ds. Doświadczeń na Zwierzętach: dr Joanna PiaseckaZelga, dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP, prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz Łódzka Akademicka Sieć Biblioteczna ŁASB – dr Jolanta Przyłuska, członek rady 47 Normalizacyjna Komisja Problemowa ds. Zagrożeń Pyłowych i Chemicznych w Środowisku Pracy: dr Jan Gromiec – wiceprzewodniczący Normalizacyjna Komisja Problemowa nr 67 ds. Elektrycznej Aparatury Medycznej: dr Halina Aniołczyk, mgr Adam Dudarewicz Normalizacyjna Komisja Problemowa nr 157 ds. Zagrożeń Fizycznych w Środowisku Pracy: dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska prof. IMP, dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP Narodowy Program Foresight Polska 2020: dr Joanna Piasecka-Zelga - ekspert zewnętrzny Państwowa Komisja Egzaminacyjna w dziedzinie laboratoryjnej toksykologii medycznej: dr Renata Winnicka Państwowa Komisja Egzaminacyjna w dziedzinie chorób wewnętrznych: prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński Państwowa Komisja Egzaminacyjna w dziedzinie medycyny pracy: dr med. Ewa WągrowskaKoski – przewodnicząca Komisji, prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński, dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa prof. IMP Państwowa Komisja Egzaminacyjna w dziedzinie otolaryngologii: prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski Państwowa Komisja Specjalizacyjna do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego w dziedzinie alergologii: prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński Polskie Centrum Akredytacji: dr Małgorzata Kula – audytor techniczny, dr Danuta Ligocka – ekspert techniczny, dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska prof. IMP – ekspert techniczny w zakresie zagrożeń wibroakustycznych Polski Komitet Normalizacyjny: dr Jan Gromiec - wiceprzewodniczący Komitetu Technicznego ds. Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych, mgr Marcin Brodecki Rada ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa w Budownictwie przy Okręgowym Inspektoracie Pracy w Łodzi: prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński Rada Konsultacyjno-Programowa Programu Opieki nad Osobami z Uszkodzeniami Słuchu w Polsce: prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski Rada Naukowa serwisów przeznaczonych dla chorych na astmę i POChP – prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński 48 Rada Normalizacyjna: dr Marek Dobecki Rada Ochrony Pracy: dr med. Ewa Wągrowska-Koski Rada Programowa rządowego „Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terenie Polski”: prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia Dąbrowska – członek Prezydium Rady Rada Programowa Strategii Zdrowia Województwa Łódzkiego: dr med. Andrzej Marcinkiewicz Rada Naukowa TVN, kanał edukacyjny dla lekarzy: dr med. Ewa Wągrowska-Koski Rada Ochrony Pracy przy Prezydium Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: dr med. Ewa WągrowskaKoski Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym: prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński, dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP Sekcja ds. Zwierząt Laboratoryjnych SITR/NOT: dr Joanna Piasecka-Zelga Stowarzyszenie Elektryków Polskich: dr Halina Aniołczyk – członek Zarządu Koła przy Oddziale Łódzkim, mgr inż. Paweł Mamrot Stowarzyszenie „Godność”: dr Agnieszka Mościcka – prezes Zarządu, dr Dorota Merecz-Kot – wiceprezes Zarządu, mgr Marcin Drabek – skarbnik, mgr Adrianna Potocka Stowarzyszenie Protetyków Słuchu: prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski – członek Rady Konsultacyjnej Towarzystwo Naukowe ds. kampanii „Białaczka. Sprawdź czy nie weszła Ci w krew” Fundacji Urszuli Jaworskiej i Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej: dr med. Ewa WągrowskaKoski Zakład Certyfikacji TEXTIL-CERT: dr Joanna Piasecka-Zelga, ekspert ds. realizacji procedur oceny zgodności dla wyrobów medycznych Zespół Ekspertów ds. Doświadczeń na Zwierzętach: dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP Zespół Ekspertów TNO Quality of Life (Holandia) udzielający konsultacji Komisji ds. Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Parlamentu Europejskiego – dr Jan Gromiec 49 D. Udział w międzynarodowych towarzystwach i organizacjach naukowych Organizacja Imię i nazwisko Funkcja American Association for Cancer Research dr hab. med. Beata Pepłońska członek American Conference of Governmental dr Jan Gromiec członek Industrial Hygienists (ACGIH) prof. dr hab. Sławomir Czerczak American Industrial Hygiene Association prof. dr hab. Sławomir Czerczak (AIHA) mgr Anna Pałaszewska-Tkacz Bioelectromagnetics Society dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. członek IMP członek dr med. Elżbieta Gadzicka Collegium Ramazzini prof. dr hab. Marek Jakubowski członek prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP Collegium Oto-Rhino-Laryngologicum prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska- członek Kowalska Amicitiae Sacrum (CORLAS) prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski European Academy of Allergology and prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński członek grupy Clinical Immunology (EAACI) dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa roboczej prof. IMP Occupational Allergy Interest Group dr med. Wojciech Dudek członek dr med. Patrycja Krawczyk-Szulc dr Marek Nocuń dr med. Dominika Świerczyńska-Machura dr med. Marta Wiszniewska dr med. Tomasz Wittczak lek. Agnieszka Lipińska-Ojrzanowska European Association for Health Information dr Jolanta Przyłuska członek 50 and Libraries (EAHIL) mgr Anna Radomska European Consensus-Platform for dr hab. med. Maciej Stępnik prof. IMP członek Alternatives (ECOPA) European Cooperation in the field of Scientific and dr hab. Jacek Pyżalski Technical Research Action (COST) dr Piotr Plichta European Federation of Audiology członek komitetu zarządzającego prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski przedstawiciel Polski, członek Societies (EFAS) Zarządu European Health Risk Assessment Network on prof. dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz EMF Exposure (EPHRAN) European Network for Workplace Health dr Elżbieta Korzeniowska członek kierownik Promotion Narodowego Biura Kontaktowego European Network of Proficiency Testing członek Komitetu dr Jan Gromiec Wykonawczego członek grupy dr Marek Dobecki Schemes in Occupational Hygiene European Prevention of Occupational Skin dr hab. med. Beata Kręcisz prof. IMP Diseases (EPOS) prof. dr hab. Świerczyńska med. Marta członek Kieć- lek. Dorota Chomiczewska-Skóra European Public Health Association dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP prezydent (EUPHA) European Radiation Dosimetry Group dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. członek IMP (EURADOS) 51 dr Joanna Domienik mgr Marcin Brodecki European Registered Toxicologist dr hab. Jolanta Gromadzinska prof. IMP członek prof. dr hab. Marek Jakubowski prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz European Respiratory Society prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński członek grupy dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa roboczej prof. IMP Occupational and Environmental Health European Society of Contact Dermatitis prof. dr hab. Świerczyńska med. Marta Kieć- członek (ESCD) dr hab. med. Beata Kręcisz prof. IMP European Surveillance System on Contact dr hab. med. Beata Kręcisz prof. IMP Allergies-Data Centre, ESSCA-DC prof. dr hab. Świerczyńska European Teratology Society dr Krystyna Sitarek Faculty of 1000 Post-Publication Peer dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa członek prof. IMP med. Marta członek Kiećczłonek Review, Environmental and Occupational dr med. Marta Wiszniewska Lung Diseases section prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz członek EUROTOX – Federation of European Toxicologist dr hab. Jolanta Gromadzińska, prof. IMP & European Societies of Toxicology dr hab. med. Jan Stetkiewicz, prof. IMP dr Krystyna Sitarek mgr Dobrosława Gradecka-Meesters dr hab. Tadeusz Hałatek dr Ewa Jabłońska dr Danuta Ligocka 52 dr Edyta Reszka dr Joanna Roszak prof. dr hab. Sławomir Gralewicz Hearing International prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski członek Zarządu Oddziału Polskiego International Association of Physicians in prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska- członek Zarządu Kowalska Audiology (IAPA) prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski International Commission on Biological Effects of Noise (ICBEN) członek prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska- przewodnicząca Kowalska Zespołu I NoiseInducted Hearing Loss prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski członek International Commission on Occupational prof. dr hab. Marek Jakubowski członek Health (ICOH) prof. dr hab. Świerczyńska med. Marta Kieć- dr hab. med. Beata Pepłońska prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński prof. dr hab. med. Mariola ŚliwińskaKowalska prof. dr hab. med. Irena SzadkowskaStańczyk dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski dr hab. n. med. Marek Zmyślony prof. IMP International Epidemiological Association (IEA) dr med. Kinga Polańska członek dr Beata Świątkowska 53 International Occupational Hygiene prof. dr hab. Sławomir Czerczak Association (IOHA) mgr inż. Katarzyna Konieczko mgr inż. Dobecka Małgorzata członek Kupczewska- mgr Anna Pałaszewska-Tkacz dr Renata Soćko dr Jerzy Olszewski członek International Society for Enivronmental prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia- członek Epidemiology (ISEE) Dąbrowska International Society for Holter & dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. członek IMP International Radiation Protection Association (IRPA) Noninvasive Electrocardiology (ISHNE) dr med. Elżbieta Gadzicka International Society of Disaster Medicine (ISDM) dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. członek IMP International Society of Audiology (ISA) prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski członek International Society of Exposure Analysis prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia- członek Dąbrowska International Union of Elementology prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz członek International Union of Toxicology (IUTOX) dr hab. Jolanta Gromadzińska prof. IMP członek Occupational and Environmental Health in prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński członek the Chemical Industry MEDICHEM prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz Organisation for Economic Co-operation and dr hab. med. Jan Stetkiewicz, prof. IMP członek grupy Development (OECD) prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz roboczej ds. nanotechnologii Scientific Committee of Occupational Cardiology prof. dr. hab. n. med. Alicja Bortkiewicz (ICOH) dr Elżbieta Gadzicka członek Zarządu The Global Environmental Epidemiology prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia- członek Network Dąbrowska 54 European Comission prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński członek programu SCALE (European Environment and Health Strategy), Consultative Forum Expert World Health Organization dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP członek Network of Experts in the Psychosocial Work Environment of Developing Countries, Countries in Economic Transition and Newly Industrializing Countries prof. dr hab. Marek Jakubowski Consultant European Centre for Environment and Health dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP delegat Ministra Zdrowia do współpracy w zakresie europejskiej strategii chorób niezakaźnych prof. dr hab. med. Wojciech Hanke koordynator programu „Plan dotyczący Środowiska i Zdrowia Dzieci” prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński WHO Collaborating Centre for Occupational and Environmental Health European Association of Poison Control Centres & dr hab. med. Anna Krakowiak prof. IMP, członek Clinical Toxicologist (EAPCCT) 55 E. Udział w redakcjach czasopism krajowych Alergia: prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński Art of Dentistry: dr Zbigniew Jóźwiak Astma, Alergia, Immunologia – Przegląd Kliniczny: prof. dr hab. med. Mariola ŚliwińskaKowalska – sekretarz „Atest” Ochrona pracy –Czasopismo Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT : dr med. Ewa Wągrowska-Koski – członek rady konsultacyjnej. Dermatologia Praktyczna: prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska, dr hab. med. Beata Kręcisz prof. IMP Forum Bibliotek Medycznych: dr Jolanta Przyłuska Medycyna Pracy: Redaktor Naczelna: prof. dr hab. med. Irena Szadkowska-Stańczyk Dział kliniczny: prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński Redaktor wydawniczy: mgr Katarzyna Rogowska Członkowie: dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz prof. IMP, prof. dr hab. Sławomir Czerczak, prof. dr hab. Bohdan Dudek, dr Jan Gromiec, prof. dr hab. med. Wojciech Hanke, prof. dr hab. Marek Jakubowski, prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska, dr hab. med. Teresa Makowiec-Dąbrowska prof. IMP, prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński, dr hab. med. Jan Stetkiewicz prof. IMP, prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski, prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska, prof. dr hab. med. Mariola ŚliwińskaKowalska, dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP, prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz Medycyna Środowiskowa: prof. dr hab. Marek Jakubowski, prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska, prof. dr hab. med. Wojciech Hanke – członkowie Rady Programowej 56 Nefrologia i Dializoterapia Polska: dr hab. med. Zbigniew Kołaciński prof. IMP Otorynolaryngologia – Przegląd Kliniczny: prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska – redaktor naczelny, dr hab. med. Ewa Niebudek-Bogusz prof. IMP – sekretarz, prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy. Biuletyn Międzyresortowej Komisji ds. NDS i NDN: prof. dr hab. Marek Jakubowski – wiceprzewodniczący Komitetu Redakcyjnego, prof. dr hab. Sławomir Czerczak - redaktor tematyczny Postępy Dermatologii i Alergologii: prof. dr hab. Marta Kieć-Świerczyńska- członek Komitetu Redakcyjnego Problemy Higieny i Epidemiologii: prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska Promotor BHP: dr Zbigniew Jóźwiak – członek Rady Programowej Studia Medyczne Akademii Świętokrzyskiej: dr hab. med. Halina Sińczuk-Walczak prof. IMP Widexpress: prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski – redaktor naukowy Wytyczne Szacowania Ryzyka Zdrowotnego: prof. dr hab. Sławomir Czerczak – redaktor naczelny, mgr Agnieszka Jankowska, mgr Dorota Madalińska, mgr Anna Świdwińska-Gajewska Zdrowie Publiczne: dr hab. Stanisław Tarkowski prof. IMP – członek Rady Redakcyjnej F. Udział w redakcjach czasopism międzynarodowych Environmental Research prof. dr hab. Marek Jakubowski – członek komitetu doradczego Acta Oto-Laryngologica prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski – komitet redakcyjny Central European Journal Occupational and Enviromental Medicine prof. dr hab. Konrad Rydzyński – redaktor International Journal of Occupational Safety and dr hab. med. Teresa Makowiec-Dąbrowska prof. IMP– członek komitetu doradczego Ergonomics International Journal of Occupational Medicine prof. dr hab. med. Konrad Rydzyński – redaktor 57 and Environmental Health naczelny prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski – zastępca redaktora naczelnego prof. dr hab. Sławomir Czerczak – komitet redakcyjny prof. dr hab. med. Wojciech Hanke – komitet redakcyjny prof. dr hab. Marek Jakubowski – komitet redakcyjny prof. dr hab. med. Marta Kieć-Świerczyńska – komitet redakcyjny prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński – komitet redakcyjny dr hab. med. Beata Pepłońska - komitet redakcyjny prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska–Kowalska – komitet redakcyjny prof. dr hab. Wojciech Wąsowicz - komitet redakcyjny Prof. dr hab. n. med. Alicja Bortkiewicz – komitet redakcyjny Ergonomia. An International Journal of Ergonomics and Human Factors dr hab. med. Teresa Makowiec-Dąbrowska prof. IMP – komitet redakcyjny Journal of Occupational Medicine & Toxicology prof. dr hab. med. Cezary Pałczyński – komitet redakcyjny Noise & Health prof. dr hab. med. Mariola Śliwińska-Kowalska – komitet redakcyjny prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski – komitet redakcyjny Socjalna Pedagogika dr hab. Jacek Pyżalski The International Tinnitus Journal prof. dr hab. med. Wiesław Sułkowski - komitet redakcyjny 58 2. Osiągnięcia naukowe A. Dorobek publikacyjny W 2012 roku pracownicy Instytutu byli autorami 255 publikacji, w tym 123 prac o zasięgu międzynarodowym, z których 120 posiadało IF o sumarycznej wartości 272,480. Dorobek publikacyjny Instytutu w latach 2007-2012 przedstawiał się następująco: rok ogółem o zasięgu z IF międzynarodowym Suma IF 2007 326 70 54 257,019 2008 339 76 62 261,573 2009 230 63 42 187,550 2010 323 105 99 205,128 2011 404 116 112 240,280 2012 255 123 120 272,480 Liczba monografii autorstwa pracowników Instytutu: 6 Liczba podręczników/ monografii redagowanych przez pracowników Instytutu: 4 Liczba publikacji z IF afiliowanych przez Instytut: 120 Liczba publikacji w Q1 JCR: 30 Liczba publikacji w Q2 JCR: 11 Liczba publikacji w Q3 JCR: 33 Liczba publikacji w Q4 JCR: 46 Liczba publikacji z listy B (punktacja MNiSW) afiliowanych przez Instytut: 40 Liczba publikacji z listy C (punktacja MNiSW) afiliowanych przez Instytut: 1 59 B. Nagrody i wyróżnienia II nagroda Komitetu Naukowego XII Krajowego Zjazdu Naukowego PTMP w Poznaniu za najlepszy plakat - Wittczak T., Dudek W., Pałczyński C., Bocheńska-Marciniak M., Nowakowska-Świrta E., Kuna P., Walusiak-Skorupa J., Astma zawodowa spowodowana uczuleniem na pył drewna świerkowego. Wyróżnienie za najlepszą pracę pt.: Zastosowanie metody analizy cytologicznej łez w rutynowej diagnostyce alergicznego zapalenia spojówki o etiologii zawodowe, Pas-Wyroślak A., Jurowski P., podczas IV Międzynarodowego Sympozjum Naukowego Postępy w diagnostyce i terapii schorzeń rogówki w Wiśle. III miejsce w sesji plakatowej podczas VI Międzynarodowego Kongresu Zdrowia Publicznego oraz II Bałtyckiego Sympozjum Naukowo-Szkoleniowego - Między Medycyną Kliniczną a Zdrowiem Publicznym w Międzyzdrojach za plakat: J. Jurewicz, W. Hanke, W. Sobala, D. Ligocka, Czy dzieci zamieszkujące tereny wiejskie są eksponowane na pestycydy?-wyniki badań monitoringu osób pracujących w rolnictwie. I miejsce w sesji plakatowej podczas XII Krajowego Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy w Poznaniu, przyznana przez Polskie Towarzystwo 60 Medycyny Pracy za plakat: Szubert Z., Świątkowska B., Sobala W., Wrońska-Sobolewska M., Dobrowolska J., Cwynar E., Skórska-Ciszewska I., Ratka M., Jakubowska J., Wróbel R, Turbańska R., Gazda U., Sova M., Pawłowska-Koziełł H., Latka-Łoś E., Komorowska E., Szeszenia-Dąbrowska N., Progresja zmian radiologicznych w układzie oddechowym wśród byłych pracowników przetwórstwa azbestu przebadanych w programie Amiantus. III miejsce za zdjęcie w kategorii „Zintegrowany system monitorowania stanu psychofizycznego kierujących pojazdami w celu minimalizacji zagrożeń w ruchu drogowym” dla mgr Moniki Schmidt-Iltchev przyznane przez przez Urząd Marszałkowski w Łodzi. Dyplom honorowego członka Narodowej Akademii Nauk Medycznych na Ukrainie w dziedzinie toksykologii dla prof. dr. hab. Konrada Rydzyńskiego. Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego przyznało dr. Jackowi Pyżalskiemu tytuł „Mistrza Pedagogi” podczas XVI Podsumowania Ruchu Innowacyjnego w Edukacji. Dr Marta Wiszniewska została uhonorowana odznaką "Zasłużony dla Politechniki Łódzkiej" za wieloletnią współpracę z Instytutem Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Politechniki Łódzkiej w zakresie wpływu grzybów pleśniowych na zdrowie człowieka. C. Organizacja konferencji krajowych i międzynarodowych Najważniejsze konferencje krajowe zorganizowane przez Instytut Lp. Data Nazwa Miejsce Liczba referatów Liczba uczestników 1 08/03-09/03/2012 IX Konferencja NaukowoSzkoleniowa „Otorynolaryngologia” Łódź 87 350 2 17/10-19/10/2012 Łódź 25 95 3 11/12-12/12/2012 Łódź 13 50 4 28/05-30/05/2012 Łódź 29 99 5 2012 Optymalizacja metod pomiarów i oceny ekspozycji zawodowej i środowiskowej na pola elektromagnetyczne 0 Hz – 300 GHz. Krajowy system ekspozycji na PEMpraktyczne aspekty funkcjonowania. Ochrona przed PEM - warsztaty XIII Sympozjum - Aktualne problemy w higienie pracy Nowe trendy w toksykologii: nanocząstki i nanomateriały Konferencje i warsztaty zorganizowane w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Różne 30 255 61 Najważniejsze konferencje międzynarodowe zorganizowane przez Instytut Lp. Data Nazwa Miejsce 1 03/12-05/12/2012 Risk factors for work-related Łódź diseases, methods of evaluation and prevention REWARD Liczba referatów 22 Liczba uczestnikó w 55 3. Upowszechnianie wiedzy Szkolenia i kursy IMP w 2012 roku zorganizował obowiązkowe kursy dla lekarzy do specjalizacji z medycyny pracy, alergologii, chorób płuc, audiologii i foniatrii. Zorganizowano także 2 kursy ze zdrowia publicznego oraz 2 kursy dla specjalizacji deficytowych czyli onkologów, kardiologów i medycyny pracy. Ponadto zorganizowano kursy dla lekarzy uprawniające do: badania osób narażonych na promieniowanie jonizujące i prowadzania badań lekarskich kandydatów na kierowców i kierowców. Zorganizowano 1 kurs doskonalący dla kierowników specjalizacji z dziedziny medycyny pracy. W 2012 roku przeprowadzono szkolenia na 20 kursach, w których uczestniczyły 1099 osoby. V Europejskie Forum Gospodarcze 7 listopada, podczas V Europejskiego Forum Gospodarczego odbywającego się w Łodzi, prof. dr. hab. med. Konrad Rydzyński wziął udział w dyskusji panelowej rozpoczętej wykładem wprowadzającym „Rozwój przez innowacje: kopiuj-wklej 2.0”, natomiast w salonie branżowym „Bio- i nanotechnologie” przedstawił zastosowanie dobrych praktyk w zakresie działalności bio- i nanotechnologicznej. Akademickie Targi Pracy 27 marca 2012 roku odbyły się Akademickie Targi Pracy. IMP po raz pierwszy wziął udział w tym przedsięwzięciu i cieszył się sporym zainteresowaniem jako wystawca. Uczestnicy targów mieli okazję wziąć udział w szkoleniu przeprowadzonym przez prof. Wojciecha Hanke pt. "Współczesne zagrożenia dla zdrowia w miejscu pracy i zamieszkania" i zapoznać się z ofertami pracy dla absolwentów. 62 Praktykuj w Łodzi – staże wakacyjne 2012 Organizatorem praktyk było Biuro Rozwoju Przedsiębiorczości i Miejsc Pracy w Departamencie Architektury i Rozwoju Urzędu Miasta Łodzi. W 2012 roku ufundowano 12 staży. Studenci mogli zapoznać się z zadaniami, jakie wykonują pracownicy IMP każdego dnia. „Potrafimy! Cyberbullying – Sieć Współpracy na Rzecz Edukacji Rodziców” Krajowe Centrum Promocji Zdrowia zorganizowało dla rodziców, dzieci i młodzieży w wieku 10-18 lat spotkanie edukacyjne. Celem spotkania było: zwiększenie zdolności rodziców do radzenia sobie z przypadkami cyberbullyingu oraz zapobiegania im, jak również rozwijanie ich umiejętności w zakresie pomagania dzieciom bycia bezpiecznym w Internecie; stymulowanie dorosłych do korzystania z nowoczesnych technologii komunikacyjnych; rozwój współpracy i wymiany doświadczeń między praktykami, badaczami a rodzicami w zakresie radzenia sobie ze przypadkami cyberbullyingu. I Ogólnopolska Konferencja z Cyklu: Medycyna Pracy - BHP - Pracodawca „Efektywne zarządzanie zdrowiem i bezpieczeństwem pracowników w miejscu pracy” 17 października 2012 IMP był współorganizatorem pierwszej konferencji łączącej problematykę BHP i medycyny pracy, jako dialogu pomiędzy przedsiębiorcami, przedstawicielami służb BHP, inspektorami pracy oraz lekarzami medycyny pracy. Współpraca z Ukrainą W lipcu 2012 roku na posiedzeniu Rady Naukowej Instytutu Zdrowia Pracujących Narodowej Akademii Nauk Medycznych Ukrainy w Kijowie, dyrektor Instytutu, prof. Yurij Illich Kundijev wręczył prof. dr hab. med. Konradowi Rydzyńskiemu, dyrektorowi Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, dyplom honorowego członka Narodowej Akademii Nauk Medycznych na Ukrainie w dziedzinie toksykologii. Promocja Biblioteki Naukowej W dniu 09.05.2012 r. dr Jolanta Przyłuska wygłosiła wykład nt. innowacyjnych zadań Działu Zarządzania Wiedzą i działalności Biblioteki Naukowej skierowany do studentów specjalizacji Biblioteki naukowe kierunku Informacja Naukowa i Bibliotekoznawstwo UŁ. Zdrowy tryb życia u najmłodszych – Dzień Dziecka W imprezie odbywającej się pod hasłem „Bezpieczne wakacje”, oprócz najmłodszych, wzięli udział Dyrekcja i Pracownicy Instytutu. Gościem specjalnym byli funkcjonariusze Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Zgierzu. 63 IV. STRESZCZENIA WYKONYWANYCH PRAC NAUKOWO-BADAWCZYCH 1. Działalność statutowa BIURO ZAPEWNIENIA JAKOŚCI „Utrzymanie i doskonalenie systemów zarządzania jakością usług laboratoryjnych” IMP 4.5. Kierownik tematu: dr Marek Dobecki Cel projektu: Utrzymanie i doskonalenie odpowiedniego systemu zarządzania w akredytowanych laboratoriach IMP oraz w laboratoriach IMP stosujących w badaniach zasady Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (DPL) lub Dobrej Praktyki Wytwarzania (DPW). Materiał i metody: W 2012 r. kontynuowano prace związane z utrzymaniem i doskonaleniem właściwego systemu zarządzania i związanej z tym tematem dokumentacji w zależności od prowadzonej działalności technicznej w laboratoriach zakładów IMP. Przeprowadzono inspekcje wewnętrzne i audyty wewnętrzne oraz przeglądy zarządzania. Wyniki i wnioski: W komórkach organizacyjnych Zakładu Bezpieczeństwa Chemicznego, Zakładu Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia, Zakładu Zagrożeń Fizycznych i Zakładu Ochrony Radiologicznej odbyły się z wynikiem pozytywnym oceny Polskiego Centrum Akredytacji, potwierdzające zgodność systemu zarządzania w laboratoriach z aktualnymi wymaganiami akredytacji. Wystąpiono z wnioskiem o akredytację Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy. Pracownia Toksykologii Molekularnej i Patologii Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy utrzymała certyfikat na wykonywanie badań w systemie DPL. Laboratorium Badań Produktów Leczniczych i Weterynaryjnych w Systemie Jakości GMP utrzymało zezwolenie na wykonywanie badań w systemie DPW. Poza aspektami prawnymi, stosowanie przez laboratoria IMP właściwego, formalnie uznanego systemu zarządzania i organizacji badań daje możliwość pozyskiwania nowych klientów i może przyczynić się do uzyskania lepszych wyników ekonomicznych. DZIAŁ ZARZĄDZANIA WIEDZĄ „Przygotowanie narzędzi do dokumentacji i analizy bibliometrycznej dorobku naukowego pracowników IMP” IMP 24.5 Kierownik projektu: dr Jolanta Przyłuska Cel badań: Projekt obejmuje budowanie i rozwój narzędzi do rejestrowania i analizy danych o publikacjach naukowych pracowników IMP w celu dokumentowania, archiwizowania, przetwarzania i wyszukiwania danych. Materiał i metody: Realizacja zadania opiera się na utrzymaniu i administrowaniu bazy bibliograficznej dokumentującej publikacje naukowe pracowników IMP, oraz na utworzeniu serwisu informacyjnego o bibliometrii na stronach WWW Biblioteki IMP. W 2012 r. wprowadzono do bazy 64 310 opisów bibliograficznych wraz ze wskaźnikami Impact Factor (IF) i punktacją MNiSW. Wykonano analizy bibliometryczne na potrzeby sprawozdawczości i ocen ilościowych. Kontynuowano tworzenie serwisu internetowego o bibliometrii. Wyniki i wnioski: Wzrost liczby wykonywanych analiz bibliometrycznych na potrzeby ocen dorobku publikacyjnego pracowników i instytucji wskazuje na potrzebę utrzymania i rozwoju narzędzi do rejestrowania danych o dorobku publikacyjnym IMP. Realizacja zadań umożliwia użytkownikom pozyskiwanie informacji o publikacjach naukowych IMP i ich wartości punktacyjnej, pozwala na promowanie osiągnięć naukowych i rozpowszechnianie wyników badań. W ramach rozwijania zaplecza edukacyjno-informacyjnego zbiorów Biblioteki Naukowej IMP opracowano i zaktualizowano bazę bibliograficzną publikacji pracowników. Opracowano analizy bibliometryczne na potrzeby ocen ilościowych dorobku publikacyjnego. „Budowanie i rozwój zaplecza edukacyjno-informacyjnego z zakresu medycyny pracy i zdrowia środowiskowego” IMP 24.4 Kierownik projektu: dr Jolanta Przyłuska Cel projektu: Celem projektu jest utworzenie, udostępnianie i rozpowszechnianie specjalistycznego zbioru dokumentów drukowanych oraz elektronicznych źródeł wiedzy jako wsparcie edukacyjnoinformacyjne w prowadzonych badaniach naukowych i działalności szkoleniowej. Materiał i metody: Zaplecze edukacyjno-informacyjne tworzono w oparciu o utrzymanie bieżących zasobów drukowanych, kolekcji czasopism elektronicznych i baz danych jak też poprzez zapewnienie dostępu do nowych źródeł wiedzy. Zbiory tematyczne udostępniane są pracownikom IMP, uczestnikom kursów i szkoleń organizowanych przez IMP, pracownikom stacji sanitarnoepidemiologicznych, lekarzom, studentom zdrowia publicznego i kierunków pokrewnych. W 2012 r. gromadzono, opracowano, udostępniano zbiory drukowane i elektroniczne tworząc specjalistyczny zasób informacyjny. Administrowano bazami bibliograficznymi i kolekcjami czasopism pełnotekstowych. Wyniki i wnioski: W ramach rozwijania zaplecza edukacyjno-informacyjnego zbiorów Biblioteki Naukowej IMP poszerzono księgozbiór o 124 vol. książek i czasopism razem. Administrowano i zarządzano dostępem do baz: Wirtualna Biblioteka Nauki (Elsevier, Springer, serwis Web of Knowledge, JCR, czasopisma Nature i Science), Wiley InterScience, Scopus, Oxford Journals, EBSCO, Medline with Full Text, PsycARTICLES, OECD iLibrary Statistics, ExPub, ACS, Tomes Plus, Poisindex, LexPolonica Perfecta, serwis BHP, Polska Bibliografia Lekarska. Opracowano i zaktualizowano bazy bibliograficzne MEDIP, NAUKA, PUB. Uzupełniono zawartość cyfrowego repozytorium ECNIS o bieżące publikacje. Realizacja tematu umożliwiła użytkownikom pozyskanie fachowej informacji z zakresu medycyny i nauk pokrewnych oraz zapewniła wsparcie edukacyjne w podejmowanych pracach naukowo-badawczych. Wskaźniki wykorzystania zbiorów wskazują na wzrost zainteresowania zbiorami elektronicznymi. Zbiory drukowane wykorzystywane są na miejscu w czytelni przez uczestników kursów i studentów uczelni łódzkich. 65 KLINIKA AUDIOLOGII I FONIATRII „Zastosowanie manualnej terapii krtani w rehabilitacji głosu u pacjentów z dysfonią” IMP 18.1/2012 Kierownik projektu: mgr Ewelina Woźnicka Cel projektu: Ocena krtani i tkanek miękkich okolicy traktu głosowego w grupie osób zdrowych z głosem prawidłowym oraz w grupie osób z dysfoniami zawodowymi za pomocą nowej skali ewaluacji palpacyjnej krtani (LMTPE – Laryngeal Manual Therapy Palpatory Evaluation). Materiał i metody. Badania przeprowadzono w grupie osób pracujących głosem z objawami dysfonii (n=125) oraz kontrolnej grupie osób z głosem eufonicznym (n=100). W obu grupach dokonano percepcyjnej oceny głosu oraz badania za pomocą skali LMPTE. W grupie badanej dodatkowo dokonano subiektywnej oceny głosu za pomocą kwestionariusza VHI, pomiaru czasu fonacji MCF oraz przeprowadzono badanie foniatryczne wraz z wideostroboskopią. Wyniki i wnioski: Porównując wynik (sumę punktów) skali LMTPE stwierdzono, że grupa pacjentów ze schorzeniami zawodowymi krtani (n=125) uzyskała istotnie gorsze wyniki (p<0,001) w porównaniu z grupą kontrolną osób z głosem prawidłowym (n=100), tj. 11,3 vs 0,83. Analogiczne wyniki uzyskano dla poszczególnych itemów skali LMPTE (p<0,001). Ponadto w grupie badanej wykazano korelacje wyników LMPTE ze wskaźnikiem samooceny głosu VHI, oceną percepcyjną wg GRBAS oraz parametrem obiektywnym MCF (p<0,05). Badania dowiodły, że skala LMPTE charakteryzuje się wysokim współczynnikiem alfa Cronbacha, oceniającym rzetelność testu. Dla grupy kontrolnej współczynnik ten wynosił 0,965, a dla grupy badanej 0,934. Pacjenci z zaburzeniami głosu uzyskali istotnie gorsze wyniki w skali ewaluacji palpacyjnej krtani (LMPTE) niż osoby z grupy kontrolnej z głosem prawidłowym. Skala LMPTE wydaje się być wartościowym narzędziem, przydatnym w diagnozowaniu dysfonii zawodowych. „Zastosowanie analizy kepstralnej w diagnostyce chorób narządu głosu o podłożu zawodowym” IMP 18.6/2012 Kierownik projektu: dr hab. med. Ewa Niebudek-Bogusz, prof. IMP Cel projektu: Ocena możliwości zastosowania nieliniowej analizy z wyznaczaniem współczynników kepstralnych Mel Frequency Cepstral Coefficients (MFCC) w diagnozowaniu zawodowych zaburzeń głosu. Materiał i metody: Badaniami objęto 275 próbek głosów patologicznych (głoski „a” w przedłużonej fonacji oraz czterech standaryzowanych zdań) rejestrowanych u nauczycielek z zawodowymi zaburzeniami głosu oraz 200 próbek głosów prawidłowych kobiet z grupy kontrolnej. Średnia wieku grupy badanej to 45 lat, a grupy kontrolnej 43 lata. W badaniach wykonano analizę próbek głosowych za pomocą analizy kepstralnej, w której zastosowano parametry MFCC. Wyniki i wnioski: Nieliniowa analiza akustyczna z zastosowaniem współczynników MFCC wydaje się być przydatnym i obiektywnym narzędziem potwierdzającym nawet dyskretne zmiany patologiczne głośni o podłożu zawodowym. Po klasyfikacji współczynników kepstralych MFCC 66 przy pomocy odwzorowania Sammona oraz tzw. Maszyny Wektorów Nośnych uzyskano dużą trafność badanej metody. W testach wykonanych dla 475 zarejestrowanych próbek głosu, zaburzenia głosu zostały wykryte z 86% czułością i 91% specyficznością dla głoski „a” oraz dla badanych zdań z czułością i specyficznością w granicach 86-100%. „Opracowanie testu rozumienia mowy w szumie dla celów kwalifikacji do pracy na stanowiskach wymagających sprawnego słuchu” IMP 18.7/2012 Kierownik tematu: lek. med. Piotr Kotyło Cel pracy: Celami realizacji drugiego etapu projektu były: Zrównoważenie list słownych z uwzględnieniem stosunku sygnału do szumu. Analiza fonemowa zdań – przygotowanie ostatecznych 10 list słownych. Ustalenie norm dla wybranych list słownych u osób z prawidłowym słuchem. Materiał i metody: Zgodnie z kolejnym krokiem protokołu przygotowania testu rozumienia zdań w szumie (HINT) dla nowego języka, opracowanego w Department of Human Communication Sciences and Devices, House Ear Institute, USA, przeprowadzono etap polegający na zrównoważeniu list słownych z uwzględnieniem stosunku sygnału do szumu (S/N). W oparciu o wcześniej wykreśloną krzywą psychometryczną funkcji PI (performance-intensity) wyznaczano wartość S/N odpowiadającą 70% rozumienia dla każdego z zakwalifikowanych do tego etapu 287 zdań (z 620 początkowych). Następnie w grupie 17 osób, posiadających prawidłowy słuch, przeprowadzono ocenę procentowego poprawnego rozumienia materiału słownego dla tych zdań w trzech kolejnych etapach, dostosowując poszczególne wartości S/N w każdym zdaniu do średniej wartości odpowiadającej 70% rozumieniu materiału słownego zdań. Dla wyselekcjonowanych 245 zdań dokonano analizy rozkładu (dystrybucji) fonemów występujących w języku polskim. Wytypowana próbka zawierała łącznie 2245 fonemów. Największy odsetek w strukturze zdań stanowiły fonemy /a/ - 8,8%; /o/ - 7,2%; /e/ - 6,2%; najmniejszy udział procentowy stwierdzono dla fonemów /dzi/v- 0,1% (w całej analizowanej próbce nie stwierdzono obecności jedynie dwóch fonemów /es/ i /esi/, występujących niezmiernie rzadko w używanym w życiu codziennym języku polskim). Dystrybucja poszczególnych fonemów w próbce zdaniowej nie odbiegała w sposób istotny od ogólnej dystrybucji fonemów w codziennym języku polskim. Z ogólnej liczby zdań utworzono 10 list głównych oraz 2 dodatkowe, liczące po 20 zdań każda. Poszczególne listy utworzono zachowując zasadę żeby w danej liście znalazły się zarówno zdania o niskim jak i wysokim progu rozumienia, zapewniając w ten sposób maksymalną homogenizację pod względem trudności rozumienia poszczególnych zdań i aby w każdej liście znalazły się zdania o maksymalnie zbliżonej dystrybucji poszczególnych fonemów do tych występujących w całej próbce. Wyniki i wnioski: W końcowym etapie przeprowadzono pilotażową ocenę testu HINT w grupie 5 osób z prawidłowym słuchem. Progi rozumienia oceniono w oparciu o wskaźniki rozumienia 50% zdań z listy zdaniowej (wskaźnik SRT – speech reception threshold). Uzyskane wyniki charakteryzują się niewielkimi różnicami pomiędzy wyznaczonymi poziomami SRT 67 dla poszczególnych list (średnia od 42±2,58 do 45±4,08) przy skoku wykonywanego badania 5 dB. Wskazuje to na możliwość wykorzystania testu HINT w ocenie klinicznej słuchu. Opracowano 10 list zdaniowych i 2 dodatkowych (po 20 zdań każda) jako materiału bazowego dla testu rozumienia mowy w szumie (HINT – Hearing In Noise Test). Wykazano, że rozkład fonemów występujących w wyselekcjonowanych zdaniach nie odbiega od rozkładu fonemów w języku polskim używanym w życiu codziennym. Potwierdzono również w pilotażowej próbce osób z prawidłowym słuchem bardzo niewielkie różnice w wynikach testu HINT ocenianego w oparciu o wskaźnik SRT (speech reception threshold). Test HINT znajdzie wykorzystanie w kwalifikowaniu do pracy osób zatrudnionych na stanowiskach wymagających sprawnego słuchu. Umożliwiać będzie również ocenę słuchu u osób z aparatem słuchowym lub implantem ślimakowym. „Ocena uwarunkowań genetycznych szumów usznych” IMP 18.3/2012 Kierownik projektu: dr Małgorzata Pawełczyk Cel projektu: Cele projektu w 2012 roku obejmowały: Przygotowanie ankiet. Selekcję pacjentów do badań. Pobranie krwi. Izolację DNA. Materiał i metody: Grupa badana została wybrana z populacji ponad 4000 pacjentów, leczonych w Klinice Audiologii i Foniatrii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z powodu szumów usznych. Chorzy zostali wyselekcjonowani w oparciu o wyniki badania lekarskiego, obejmującego badanie otolaryngologiczne i audiometryczne (audiometria tonalna i impedancyjna, emisje otoakustyczne, słuchowe potencjały wywołane z pnia mózgu, parametry częstotliwości i intensywności szumu usznego) oraz badanie kwestionariuszowe. Z badań wyłączone zostały osoby z przewodzeniowym upośledzeniem słuchu, możliwą głuchotą monogeniczną (wrodzoną) oraz zaburzeniami układu równowagi w wywiadzie. Wyniki i wnioski: Do badań genetycznych zakwalifikowano łącznie 61 osób leczonych z powodu szumów usznych (25 kobiet i 36 mężczyzn) w wieku 18-75 lat (średni wiek 52,21 lata). Spośród tych 61 pacjentów 12 osób (19,7%) zgłosiło występowanie szumów usznych w rodzinie (u rodziców lub rodzeństwa). U 56 osób (91,8%) w badaniu audiometrycznym stwierdzono uszkodzenie słuchu. U 27 osób (44,3%) szumy pojawiły się stopniowo, podczas gdy u pozostałych pacjentów (34 osoby, 55,7%) szumy pojawiły się nagle. Spośród wszystkich osób zakwalifikowanych do badań aż 53 pacjentów odczuwało szumy uszne cały czas, podczas gdy reszta pacjentów zgłaszała okresowe szumy uszne. Wyizolowane DNA zostanie wykorzystane w reakcjach genotypowania, mających na celu określenie polimorfizmów genów, które predysponują do wystąpienia szumów usznych. Kontrolę stanowić będą zdrowi ochotnicy (bez szumów usznych i bez uszkodzenia słuchu). Poznanie czynników genetycznych warunkujących wystąpienie szumów usznych pozwoli lepiej zrozumieć patologię tego zespołu chorobowego, jak również wytyczy kierunek dalszym badaniom 68 umożliwiającym stworzenie np. testów genetycznych, które szybko wskazywałyby osoby z grupy wysokiego ryzyka, to zaś z kolei umożliwiłoby podjęcie odpowiednich działań profilaktycznych, minimalizujących ryzyko wystąpienia choroby. „Rehabilitacja osób z zawrotami głowy pochodzenia szyjnego” IMP 18.4/2012 Kierownik projektu: dr hab. med. Ewa Zamysłowska-Szmytke Cel projektu: Ogólnym celem jest ocena skuteczności rehabilitacji u pacjentów z zawrotami głowy i bólami pochodzenia szyjnego. W 2012 roku zobowiązano się do rekrutowania grupy pacjentów, przeprowadzenia badań otoneurologicznych, rozpoczęcia rehabilitacji oraz wstępnego podsumowania wyników. Materiał i metody: Do projektu zrekrutowano 41 pacjentów poradni neurologicznej w wieku średnio 33,6 lat. Kryteria włączenia: bóle głowy o charakterze spondylogennym; ograniczenie ruchomości połączenia czaszkowo-kręgowego w badaniu palpacyjnym i czynnościowym; w badaniu RTG przez otwarte usta rotacja połączenia szczytowo –obrotowego; brak odchyleń w badaniu neurologicznym (prawidłowe MRI); brak odchyleń w badaniu laryngologicznym. Grupa odniesienia – 53 osoby w wieku średnio 32,5 lat, bez dolegliwości, odchyleń w badaniu przedmiotowym, z prawidłowymi wynikami próby kalorycznej. Diagnostyka otoneurologiczna obejmowała badanie przedmiotowe, ocenę videonystagmograficzną VNG (sakkad, testu śledzenia - SP, optokinezy - OKN, test skrętu głowy, próbę kaloryczną, próby kinetyczne), badanie posturografii, USG naczyń szyjnych. Diagnostykę przeprowadzano dwukrotnie, przed i po rehabilitacji. Wyniki i wnioski: Uzyskane w grupie badanej w stosunku do grupy kontrolnej wyniki tj.: wydłużenie latencji sakkad, osłabienie wzmocnienia w teście śledzenia i optokonezy, wzrost refleksywności kalorycznej oraz przesunięcia fazowego w testach obrotowych sinusoidalnych wysokich częstotliwości wskazują na ośrodkowe pochodzenie zaburzeń układu równowagi, natomiast wyniki posturografii oraz zwiększenie odruchu szyjno-okoruchowego mogą wskazywać na wzrost impulsacji proprioceptywnej. Dla potwierdzenia etiologii szyjnej zaburzeń konieczna jest ocena po zakończeniu rehabilitacji. KLINIKA CHORÓB ZAWODOWYCH I TOKSYKOLOGII „Astma u osób zawodowo sprzątających- etiologia, diagnostyka, orzecznictwo” IMP 12.2 Kierownik projektu: dr n. med. Tomasz Wittczak Cel projektu: Określenie uwarunkowań astmy związanej z pracą u sprzątaczy oraz stworzenie schematu postępowania diagnostyczno-orzeczniczego w przypadkach jej podejrzenia. 69 Materiały i metody: W drugim etapie realizacji projektu przeprowadzono badania w grupie 25 sprzątaczek z podejrzeniem astmy zawodowej oraz w grupach kontrolnych. Wyniki i wnioski: Wszystkie badane zgłaszały występowanie objawów sugerujących chorobę alergiczną dróg oddechowych. U 3 (12%) wykazano obecność swoistych przeciwciał skierowanych przeciwko alergenom zawodowym (lateks, środki odkażające), ale swoiste wziewne próby prowokacyjne z tymi alergenami dały wyniki ujemne. U 15 osób (60%) nie rozpoznano astmy oskrzelowej. Wśród 10 przypadków (40%) stwierdzonej astmy związanej z pracą (work-related asthma) jedynie u 4 osób (16%) rozpoznano astmę zawodową w oparciu o dodatni wynik swoistej próby prowokacyjnej wziewnej (w 2 przypadkach z uczulenia na lateks, w 2 na chloraminę), w pozostałych 6 przypadkach rozpoznano astmę atopową, która ulegała zaostrzeniu w środowisku pracy (work-exacerbated asthma). Uzyskane wyniki wskazują, że przyczyną dolegliwości sugerujących astmę u większości osób z badanej grupy było nieswoiste działanie drażniące czynników obecnych w środowisku pracy lub zaostrzanie się astmy o podłożu pozazawodowym. Obecność laboratoryjnych cech uczulenia u 3 osób bez astmy oraz ich brak u 2 osób z rozpoznaną astmą wskazują, że w procesie diagnostycznoorzeczniczym astmy zawodowej sprzątaczy złotym standardem diagnostycznym jest swoista wziewna próba prowokacyjna. „Przewlekła obturacyjna choroba płuc o etiologii zawodowej - uwarunkowania, diagnostyka, ocena przydatności nowych metod diagnostycznych” IMP 12.3 Kierownik tematu: dr n. med. Marta Wiszniewska Cel projektu: Ustalenie uwarunkowań rozwoju oraz ocena przydatności nowych metod diagnostycznych w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) o etiologii zawodowej. Materiał i metody: Przeprowadzono analizę retrospektywną dokumentacji medycznej pacjentów z podejrzeniem POChP pochodzenia zawodowego, na podstawie której stwierdzono niewielką częstość rozpoznawania tego schorzenia jako choroby zawodowej (najczęściej u pacjentów w stadium ciężkiego zaawansowania schorzenia zgodnie z GOLD 2011). Indywidualna ocena możliwości rozwoju POChP pochodzenia zawodowego pozwoliłaby jednak na uznanie etiologii zawodowej schorzenia u 67,6% pacjentów z POChP i zmniejszyłaby znaczną rozbieżność pomiędzy szacunkową częstością występowania POChP o etiologii zawodowej oraz częstością faktycznych rozpoznań. Wyniki i wnioski: W ramach realizacji projektu dokonano oznaczeń cytokin i MMP 9 w plwocinie indukowanej w grupie pacjentów z podejrzeniem POChP pochodzenia zawodowego oraz porównano otrzymane wyniki z analogicznymi uzyskanymi u pacjentów z astmą oskrzelową i osób zdrowych. Wyniki badań wskazują na istotnie wyższe stężenia IL-6, IL-1, TNFα i MMP9 w plwocinie indukowanej oraz wyższe poziomy CRP i fibrynogenu w surowicy w grupie pacjentów z podejrzeniem POChP pochodzenia zawodowego w porównaniu do osób zdrowych. Wykazano także istotnie wyższe 70 poziomy stężeń IL-1 i MMP9 w plwocinie indukowanej oraz wyższy poziom CRP wśród pacjentów z podejrzeniem POChP pochodzenia zawodowego w porównaniu do osób z astmą oskrzelową. „Opracowanie wytycznych diagnostyczno-orzeczniczych w zakresie chorób zawodowych układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy” IMP 12.4 Kierownik projektu: dr n. med. Patrycja Krawczyk-Szulc Cel projektu: Opracowanie wytycznych diagnostyczno-orzeczniczych w zakresie chorób zawodowych układu ruchu. Materiał i metody: Przeanalizowano dokumentację medyczną 29 pacjentów badanych w Oddziale Chorób Zawodowych i Przychodni Chorób Zawodowych w związku z podejrzeniem chorób zawodowych układu ruchu. Badane przypadki najczęściej dotyczyły przewlekłego okołostawowego zapalenia barków i zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Różnice w ocenie narażenia dokonanej przez IMP i WOMP stwierdzono w 4 (13,8%) przypadkach, a w rozpoznaniu choroby u 5 (17,2%) osób. Rozpoczęto badanie ankietowe lekarzy (n=106) z WOMP-ów mające na celu ocenę problemów, jakie mają lekarze podczas orzekania o chorobach zawodowych i zdolności do pracy pracowników z chorobami układu ruchu. Wyniki i wnioski: 73,9% lekarzy wykonujących badania profilaktyczne nie wiedzą co zrobić w przypadku pacjenta z dolegliwościami układu ruchu. 47,8% lekarzy bardzo rzadko wizytuje zakłady pracy, nad którymi sprawuje opiekę profilaktyczną, a prawie 10% tego nie robi. Zarówno lekarze orzekający o chorobach zawodowych układu ruchu i wykonujący badania profilaktyczne wskazują brak rzetelnych informacji o sposobie wykonywania pracy, trudności w powiązaniu sposobu wykonywania pracy z chorobą układu ruchu, niemierzalności czynników ryzyka i braku wytycznych do orzekania o chorobach zawodowych układu ruchu. Ilość zgłaszanych problemów nie zależała od stażu pracy lekarzy wykonujących badania profilaktyczne (p>0,05). Uzyskane wyniki będą wykorzystane podczas opracowywania wytycznych do orzekania o przewlekłych chorobach układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy. „Orzecznictwo o zdolności do pracy i aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych- opieka profilaktyczna nad pracownikiem niepełnosprawnym prawnie lub biologicznie” IMP 12.5 Kierownik projektu: dr hab. med. Jolanta Walusiak-Skorupa, prof. IMP Cel projektu: Identyfikacja najczęstszych problemów związanych z orzekaniem o zdolności do pracy u osób niepełnosprawnych oraz opracowanie zaleceń do takiego orzecznictwa. Materiał i metody: Badanie przeprowadzono na podstawie analizy dokumentacji medycznej, obejmującej 500 kart badania profilaktycznego pracowników zakładów pracy chronionej oraz 100 dokumentacji pacjentów badanych w IMP w związku z odwołaniem od orzeczenia o istnieniu przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Wyniki i wnioski: Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że w większości przypadków (93%) badania profilaktyczne u pracowników zakładów pracy chronionej przeprowadzane są w sposób 71 nieprawidłowy. Nieprawidłowości te najczęściej dotyczą zakresu dodatkowych testów i konsultacji oraz częstotliwości badań, co zwiększa obciążenia dla pracodawcy, a tym samym zmniejsza możliwości aktywizacji osób niepełnosprawnych. W niemal 50% przypadków istnieją rozbieżności w orzecznictwie o braku przeciwwskazań do pracy pomiędzy wojewódzkimi ośrodkami medycyny pracy a IMP, co wskazuje na brak ustalonych standardów orzeczniczych. Oznacza to, że istnieje potrzeba stałego zwiększania wiedzy lekarzy służby medycyny pracy w zakresie orzekania o zdolności do wykonywania pracy na określonym stanowisku wśród pracowników z problemami zdrowotnymi. Proces wspierania aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych powinien obejmować zmiany legislacyjne pozwalające lekarzowi służby medycyny pracy na wskazanie ograniczeń i zaproponowanie zmian na stanowisku pracy w wydawanym orzeczeniu o istnieniu lub braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku. „Ocena funkcjonowania nowych regulacji prawnych dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania, stwierdzania oraz dokumentowania chorób zawodowych” IMP 12. 8 Kierownik projektu: dr n. med. Ewa Wągrowska-Koski Cel projektu: Uzyskanie opinii jednostek orzeczniczych I stopnia oraz inspekcji sanitarnej na temat funkcjonowania obowiązujących od 3 lipca 2009 r. regulacji prawnych dotyczących chorób zawodowych oraz zidentyfikowanie wątpliwości i zastrzeżeń mogących być przyczyną trudności i/lub błędów diagnostyczno-orzeczniczych. Materiał i metody: Metodą ankietową uzyskano opinie 31 wojewódzkich ośrodków medycyny pracy i 25 państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych. Wyniki i wnioski: Analiza opinii wskazuje, że nowe przepisy dotyczące chorób zawodowych zostały przez podmioty uczestniczące w badaniu ocenione dość krytycznie. W ogólnej opinii ankietowani uznali, że mimo istniejących mankamentów, wprowadzenie nowych regulacji prawnych przyczyniło się do usprawnienia postępowania. Zmianę zgłaszania podejrzenia choroby zawodowej pozytywnie ocenia blisko połowa jednostek orzeczniczych i 60% inspektorów sanitarnych. Ponad połowa ankietowanych uważa, że ocenę narażenia zawodowego powinien przeprowadzać lekarz z udziałem służby BHP pracodawcy (66%). Najwięcej negatywnych opinii uzyskały zmiany poz. 1, 5 i 26 wykazu chorób zawodowych, a pozytywnie oceniono zmiany w poz. 15 i 19.3 wykazu. W celu wyeliminowania różnic w interpretacji nowych przepisów prawa przez podmioty orzecznicze i ustalenia zasad współpracy w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym, konieczne jest opracowanie szczegółowych wytycznych diagnostycznych i kryteriów rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. „Zespół cieśni kanału nadgarstka u osób wykonujących pracę obciążającą układ ruchu, ze szczególnym uwzględnieniem osób pracujących z użyciem komputera – uwarunkowania i diagnostyka” IMP-12.9 Kierownik projektu: dr n. med. Magdalena Lewańska 72 Cel projektu: Ocena związku przyczynowego zespołu cieśni nadgarstka (ZCN) z czynnikiem zawodowym w populacji osób, których zasadniczym narzędziem pracy jest komputer. Materiał i metody: W 36 miesięcznym badaniu uczestniczyło 58 kobiet i 2 mężczyzn (śr. wieku 53,8 lat) z podejrzeniem ZCN o etiologii zawodowej oraz 20 zdrowych użytkowników komputera (śr. wieku 43 lata). Powyższa populacja objęta została badaniem kwestionariuszowym, lekarskim oraz badaniem przewodnictwa nerwowo-mięśniowego (ENeG), zgodne z przyjętymi standardami. Wyniki i wnioski: Sześćdziesięciu pacjentów z podejrzeniem ZCN o etiologii zawodowej wykonywało pracę z użyciem komputera przez 6,43 ± 1,71 godzin dziennie, średnio przez 12,09 ± 5,94 lat. Wszyscy badani spełnili kryteria rozpoznania ZCN. Wśród 53 pacjentów dominowały pozazawodowe czynniki ryzyka ZCN m.in.: otyłość, choroby tarczycy, choroby narządu rodnego i/lub leczenie preparatami hormonalnymi, etc. U 7 chorych nie zidentyfikowano potencjalnego czynnika etiologicznego ZCN. Wśród 20 zdrowych pacjentów, obsługujących zawodowo komputer (śr. przez 14,3±6,38 lat, w ciągu 6,4±0,88 godzin/dzień) u jednej kobiety rozpoznano idiopatyczny ZCN, a u dwóch pacjentów zwolnienie prędkości przewodzenia w nerwach pośrodkowych poniżej nadgarstka, bez współistniejących objawów klinicznych neuropatii. W populacji 60 chorych stwierdzono przeważający pozazawodowy czynnik etiologiczny ZCN. Wyniki badania zdrowych użytkowników komputera, ze względu na małą liczebność grupy nie upoważniają do wysuwania zbyt daleko idących wniosków, jednocześnie wskazują na potrzebę prospektywnego badania większej populacji. „Kliniczna i neurofizjologiczna ocena układu nerwowego (neuronu obwodowego) u narażonych na nieorganiczne związki arsenu o zróżnicowanym stopniu ekspozycji” IMP 12.12 Kierownik projektu: dr hab. med. Halina Sińczuk-Walczak, prof. IMP Cel projektu: Ocena wpływu nieorganicznych związków arsenu (i-As) na układ nerwowy. Materiał i metody: Badaniem objęto grupę 21 pracowników w wieku od 35 do 59 lat (średnio 47,4 lat) zatrudnionych w hutnictwie miedzi. Okres zatrudnienia wynosił od 1 do 37 lat (średnio 22, 3 lat). Wyniki i wnioski: Ocenę układu nerwowego oparto na wynikach badania neurologicznego, elektroneurografii (ENeG) wzrokowych potencjałów wywołanych (WPW) i elektroencefalografii (EEG). Przeprowadzono wstępną ocenę narażenia zawodowego na nieorganiczne związki arsenu stwierdzając przekroczenie normatywów higienicznych u większości badanych 61-osobowej grupy pracowników hutnictwa miedzi. W obrazie klinicznym 21 badanych dominował zespół dolegliwości z ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Badaniem przedmiotowym obwodowego układu nerwowego stwierdzono obecność tzw. mikrosymptomów, które łącznie z nieprawidłowościami ENeG mogą sygnalizować przedkliniczną neuropatię. „Badania profilaktyczne pracowników narażonych na prątki gruźlicy - ocena przydatności testów IGRA we wczesnym wykrywaniu zakażenia” IMP 12.14 Kierownik tematu: lek. med. Marcin Rybacki 73 Cel projektu : Ocena przydatności testów IGRA w wykrywaniu zakażenia prątkiem gruźlicy w zawodowych grupach ryzyka zachorowania na gruźlicę, jakimi są pracownicy służby zdrowia, szczególnie pracujący z pacjentami, u których prawdopodobieństwo zakażenia jest wysokie. Materiał i metody: Realizacja badania ma miejsce w szpitalu specjalizującym się w leczeniu gruźlicy. Składa się ono z części kwestionariuszowej i badania surowicy krwi pracowników. W roku 2012 badanie objęło 50 pracowników (34 pielęgniarki, 2 lekarzy, 13 salowych i 1 członka innego personelu medycznego. Średni wiek badanych wynosił 44,3 lata (min. 36, max. 58 lat). Średni staż pracy w ochronie zdrowia wyniósł 20,6 lat (min. 4, max 38). 23 osoby pracują bądź pracowały na oddziale leczenia gruźlicy (średni staż pracy 10,2 lata). Wyniki i wnioski : Dodatni wynik testu IGRA stwierdzono u 15 osób (30%), przy czym 8 z nich pracowało na oddziale gruźlicy. 6 osób było świadomych zakażenia prątkami gruźlicy, 2 z nich były leczone. Tylko 1 osoba z całej grupy negowała przebycie szczepienia przeciw gruźlicy. Najczęściej dodatni wynik testu miał miejsce w grupie o najdłuższym stażu pracy. KRAJOWE CENTRUM PROMOCJI ZDROWIA W MIEJSCU PRACY „Nowe media w promocji zdrowia pracujących” IMP 7.1/2012 Kierownik projektu: dr hab. Jacek Pyżalski Cel projektu: Opracowanie charakterystyki wykorzystana nowych mediów (głownie Internetu) w kontekście zdrowia i zachowań prozdrowotnych pracowników polskich przedsiębiorstw. Materiał i metody: W obszarze zainteresowania znalazły się zarówno wzory korzystania z nowych mediów prywatnie, jak i wykorzystania ich przez przedsiębiorstwa w celu przekazywania informacji dla pracowników lub prowadzenia działań z zakresu promocji zdrowia. Badanie wykonano za pomocą wywiadu kwestionariuszowego na reprezentatywnej grupie 1012 pracowników przedsiębiorstw zatrudniających ponad 50 osób każde. Wyniki i wnioski: Badanie wykazało, że badani pozytywnie oceniają rolę Internetu w kontekście dbania o zdrowie – jednak korzystają z niego do poszukiwania informacji o zdrowiu dość rzadko, a prawie 50% nie robi tego wcale. Firmy w których pracują badani stosują w promocji zdrowia i edukacji tradycyjne kanały komunikacji pomijając rozwiązania internetowe (4-6%). Wynik taki jest w dysproporcji do oczekiwań pracowników, wśród których 25-30% oczekuje takich działań. Uzyskane wyniki wnoszą unikalne dane dotyczące roli nowych mediów w kontekście zdrowia polskich pracowników oraz stanowią wstępną przesłankę do budowania metodyki programów promocji zdrowia w miejscu pracy, w których nowe media będą głównym bądź pomocniczym narzędziem. „Ocena wybranych parametrów zapalenia alergicznego w drogach oddechowych, ndukowanego przez alergeny o niskiej masie cząsteczkowej” IMP 12.6 Kierownik projektu: dr n. med. Dominika Świerczyńska-Machura 74 Cel projektu: Analiza i próba wyjaśnienia niektórych aspektów patogenetycznych zapalenia alergicznego w drogach oddechowych indukowanego przez diizocyjaniany w modelu doświadczalnym u myszy. Materiał i metody: Doświadczenie przeprowadzono na 50 myszach samicach szczepu BALB/cJ/Han/IMP, które poddano ekspozycji wziewnej diizocyjanianem toluenu (2,4-TDI). Po zakończeniu eksperymentu pobrano od zwierząt popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe (BALF), w których dokonano oceny składu komórkowego wyindukowanego zapalenia i stężenia wybranych cytokin (IL-4, TNF-α, IFN-γ), a także dokonano analizy odpowiedzi immunologicznej w pobranych przyusznych węzłach chłonnych (limfocyty CD4 i CD8). Wyniki i wnioski: Całkowita ilość komórek w BAL-u w grupie myszy badanych była istotnie większa w porównaniu z grupą myszy kontrolnych. Zaobserwowano także istotny wzrost liczby neutrofilów i eozynofilów w grupie badanej w porównaniu z kontrolą. Natomiast liczba makrofagów nie różniła się istotnie statystycznie pomiędzy obiema grupami. Wykazano statystyczny wzrost stężenia IFN-γ w grupie narażanej diizocyjanianem toluenu w stosunku do grupy kontrolnej. Zaobserwowano także różnice w odsetku limfocytów CD4+ i CD8+ w węzłach chłonnych pomiędzy grupą badaną a kontrolną. W popłuczynach oskrzelowo-pęcherzykowych (BAL) myszy eksponowanych wziewnie na 2,4-TDI stwierdzono napływ komórek zapalnych charakterystycznych dla astmy indukowanej diizocyjanianami. U myszy narażanych wziewnie na 2,4-TDI wzrasta w drogach oddechowych stężenie cytokiny IFN-γ zależnej od limfocytów Th1. W pobranych przyusznych węzłach chłonnych zaobserwowano aktywację odpowiedzi immunologicznej. „Zastosowanie alergenowo swoistych przeciwciał IgE dla alergenów rekombinowanych w diagnostyce alergii zawodowej na lateks” IMP 11.3 Kierownik tematu: mgr Ewa Nowakowska-Świrta Cel projektu: Ocena przydatności oznaczania antygenowo swoistych przeciwciał IgE w surowicy dla rekombinowanych białek lateksu w diagnostyce alergii zawodowej. Materiał i metody: Zbadano 107 pracowników ochrony zdrowia z podejrzeniem zawodowej alergii na lateks oraz 17 osób nienarażonych na alergeny lateksu w miejscu pracy z dodatnimi wynikami asIgE dla lateksu w surowicy. U badanych przeprowadzono diagnostykę alergologiczną oraz oznaczono poziom asIgE dla lateksu. Wyniki i wnioski: W grupie badanej dodatni wywiad atopowy stwierdzono u 26 (24%) i 6 (35%) w grupie kontrolnej. U 44(41%) badanych wykazano obecność asIgE dla lateksu. W grupie badanej u 25(24%) osób stwierdzono dodatnie PTS z lateksem, w grupie kontrolnej u 4 (24%) osób. Obecność asIgE dla lateksu jest stwierdzana u pracowników ochrony zdrowia i u osób nienarażonych zawodowo. U około 30% badanych z rozpoznaną alergią zawodową nie stwierdza się obecności asIgE dla lateksu. Brak jest pełnej zgodności pomiędzy oznaczaniem asIgE w surowicy i wynikami PTS dla alergenów lateksu zarówno w grupie badanej jak i kontrolnej. Nie można na podstawie oznaczenia asIgE ani PTS z lateksem wytypować osób z pewnym rozpoznaniem alergii zawodowej. 75 W diagnostyce alergii na lateks istnieje zapotrzebowanie na testy in vitro o większej swoistości, gdyż nie u każdego pacjenta można przeprowadzić test swoistej prowokacji z lateksem. „Ostre zatrucia nowymi środkami psychoaktywnymi (dopalaczami) wśród pacjentów Oddziału Toksykologii w latach 2008 – 2013. Rozpowszechnienie, obraz kliniczny zatrucia, algorytm postępowania terapeutycznego” IMP 12.1 Kierownik projektu: dr hab. med. Anna Krakowiak. prof. IMP Cel projektu: Opisanie obrazu klinicznego zatruć nowymi środkami psychoaktywnymi. Materiał i metody: Retrospektywny przegląd dokumentacji medycznej pacjentów leczonych w Oddziale Toksykologii z powodu niekorzystnych skutków działania nowych substancji psychoaktywnych pod kątem objawów klinicznych i częstości ich występowania. Wyniki i wnioski: W latach 2008-2012 z powodu zatruć nowymi substancjami psychoaktywnymi leczono 431 pacjentów. U 159 (36,9%) pacjentów wykryto etanol we krwi. W badaniach toksykologicznych potwierdzono również tetrahydrokanabinol, atropina, efedryna, obecność substancji, karbamazepina, takich benzodiazepiny i jak amfetamina, dekstrometorfan. Najczęstszymi objawami klinicznymi przy przyjęciu były niepokój, normalna szerokość źrenic, pobudzenie ruchowe, zawroty głowy i dolegliwości ze strony układu krążenia. Wartości średniej częstości pracy serca, ciśnienia tętniczego były w granicach normy, jakkolwiek dało się zauważyć tendencję do występowania tachykardii u części pacjentów. U jednego z pacjentów w przebiegu niewydolności wielonarządowej doszło do zgonu w trakcie hospitalizacji. Średni czas hospitalizacji wynosił 2,24 dnia. U pacjentów współzatrutych etanolem obserwowano częstsze występowanie objawów ze strony układu krążenia i normalną szerokość źrenic. Przebieg zatrucia pod względem somatycznym w badanej grupie był łagodny. Obraz kliniczny u części pacjentów mógł odpowiadać łagodnie przebiegającemu niewydolności zespołowi wielonarządowej mógł sympatykomimetycznemu. odpowiadać ciężkim Obserwowany powikłaniom przypadek tegoż zespołu, jednakże towarzyszące spożyciu substancji psychoaktywnej czynniki mogły istotnie przyczynić się do niekorzystnego przebiegu. ZAKŁAD BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO „Ocena narażenia inhalacyjnego na szkodliwe substancje chemiczne w powietrzu środowiska pracy przy użyciu modeli bezpomiarowych” IMP 4.2 Kierownik projektu: mgr Agnieszka Jankowska Analiza Cel projektu: (np. COSHH-BAuA, różnych bezpomiarowych Stoffenmanager, modeli RISKOFDERM, oceny EASE, narażenia MEASE, zawodowego TRA-ECETOC) na szkodliwe substancje chemiczne pod kątem możliwości zastosowania ich do wybranej kategorii procesu technologicznego. Materiał i metody: Dokonano analizy dostępnych instrukcji wybranych modeli bezpomiarowych (EASE, MEASE, TRA-ECETOC v.2 i v.3, Stoffenmanager oraz COSHH Essentials), poradników 76 ECHA dotyczących szacowania narażenia pracowników w ramach rozporządzenia REACH, innych danych w literaturze tematycznej oraz samych modeli pod kątem możliwości zastosowania ich do wysokotemperaturowych procesów technologicznych. Przeprowadzono szacowanie testowe narażenia na lotne rozpuszczalniki między innymi w wysokotemperaturowych procesach przy produkcji obuwia za pomocą wybranych modeli. Wyniki i wnioski: Opracowano zalecenia dotyczące szacowania narażenia na substancje chemiczne stosowane w środowisku pracy w procesach wysokotemperaturowych przy użyciu modeli bezpomiarowych ze wskazaniem danego modelu jako odpowiedniego dla konkretnego procesu. Opracowane zalecenia ułatwią użytkownikom modeli ich stosowanie, a przez to usprawnią proces oceny ryzyka za pomocą szacowania wielkości narażenia w sytuacjach, gdy brak jest wyników pomiarów. Ponadto wyniki realizacji projektu wspierają wdrażanie przepisów rozporządzenia REACH. „Ocena wiarygodności oznaczeń stężeń wybranych izocyjanianów w powietrzu stanowisk pracy w oparciu o monitoring biologiczny wydalanych z moczem metabolitów tych związków” IMP 4.8 Kierownik tematu: dr Sławomir Brzeźnicki Cel projektu: Jednoczesne przeprowadzenie monitoringu środowiskowego i biologicznego wśród osób zawodowo narażonych na izocyjaniany oraz określenie na tej podstawie wiarygodności oceny zawodowego narażenia na te związki, dokonywanej wyłącznie w oparciu o pomiar ich stężeń w środowisku pracy. Materiał i metody: Oznaczenia stężeń izocyjanianów i ich metabolitów wykonywano w próbkach pobranych od 84 osób zatrudnionych w 8 zakładach przy produkcji lub przetwarzaniu poliuretanów. Do analiz wykorzystano technikę HPLC (powietrze) oraz technikę GC/MS (mocz). Wyniki i wnioski: Nie stwierdzono istnienia korelacji między stężeniami izocyjanianów w powietrzu a stężeniami ich metabolitów w materiale biologicznym. W przypadku dwóch procesów produkcyjnych stwierdzono istotny statystycznie wzrost (w porównaniu z próbkami pobranymi przed rozpoczęciem pracy) stężeń metabolitów izocyjanianów w próbkach moczu pobranych po zakończeniu pracy. Uzyskane wyniki wskazują również na skuteczność stosowania ochron osobistych w przypadku narażenia na wysokie stężenia izocyjanianów. W przypadku procesów produkcyjnych, w których stwierdzane stężenia izocyjanianów były niskie (poniżej oznaczalności metody) w jednym przypadku stężenia metabolitów w materiale biologicznym przekraczały stosowaną w Wielkiej Brytanii wartość wskaźnikową, co wskazuje na możliwość wchłaniania izocyjanianów przez skórę. Najważniejsze wnioski: • Oparcie oceny zawodowego narażenia na izocyjaniany wyłącznie o pomiar stężeń tych związków w środowisku pracy może prowadzić do przeszacowania lub niedoszacowania narażenia. 77 • Wydaje się zasadnym podjęcie działań mających na celu wprowadzenie do polskiego wykazu zalecanych wartości DSB wartości referencyjnych dla metabolitów wybranych izocyjanianów. „Aktualizacja i weryfikacja baz danych znajdujących się w Krajowym Centrum Informacji Toksykologicznej. Przygotowanie materiałów o charakterze informacyjnym lub prewencyjnym” IMP 24.1 Kierownik tematu: dr Małgorzata Kotwica Cel projektu: Systematyczne uzupełnianie Narodowego Banku Danych ITOX o nowe preparaty wchodzące do obrotu i stosowania na terenie Polski oraz prowadzenie serwisu informacyjnego dla służb medycznych, sanitarnych, służb związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy oraz osób prywatnych oraz śledzenie epidemiologii ostrych zatruć w Łodzi. Materiał i metody: Do uzupełniania bazy ITOX wykorzystano dane z 660 kart charakterystyki dla preparatów chemicznych. Do opracowania epidemiologii ostrych zatruć w Łodzi wykorzystano dane przekazane do Krajowego Centrum Informacji Toksykologicznej (w postaci ankiet) przez Oddział Toksykologii (OT) Kliniki Chorób Zawodowych i Toksykologii IMP w Łodzi. Wypełnione ankiety dotyczyły pacjentów leczonych w OT oraz konsultowanych przez lekarzy OT w 2011 roku. Wyniki i wnioski: Opracowano i wprowadzono do bazy ITOX 660 nowych kart preparatów oraz zaktualizowano ok. 50 dokumentów. Zakodowano protokoły informacyjne dotyczące pacjentów hospitalizowanych w Oddziale Toksykologii IMP w Łodzi w roku 2011 (2117 ankiet) oraz wprowadzono do bazy protokołów z toksykologicznych konsultacji telefonicznych udzielonych przez lekarzy toksykologów z OT w Łodzi w 2011 r. (564 ankiety). Uzyskane wyniki analizy przedstawiono w postaci opracowania „Przyczyny ostrych zatruć w Oddziale Toksykologii Kliniki Chorób Zawodowych i Toksykologii IMP w Łodzi w 2011 r.” Udzielono ponad 350 informacji toksykologicznych (wykorzystując bazy: ITOX, POISINDEX oraz TOMES Plus). „Opracowanie wytycznych szacowania ryzyka zdrowotnego dla 5 czynników rakotwórczych: akrylamidu, buta-1,3-dienu, fenylohydrazyny i jej związków, hydrazyny oraz związków kobaltu” IMP 24.2 Kierownik tematu: mgr Agnieszka Jankowska Cel projektu: Opracowanie wytycznych dla 3 substancji rakotwórczych (fenylohydrazyny i jej związków, hydrazyny oraz związków kobaltu) wraz z oszacowaniem wielkości ryzyka nowotworowego spowodowanego zawodowym narażeniem na te czynniki. Materiał i metody: Ze względu na pojawienie się nowych istotnych danych postanowiono dokonać aktualizacji wytycznych dla 2 substancji rakotwórczych: akrylamidu i buta-1,3-dienu. Wyniki i wnioski: Opracowania wydano drukiem w Nr 1 (30), 2012 "Wytycznych szacowania ryzyka zdrowotnego". Wytyczne te są przydatne polskim służbom nadzorującym bezpieczeństwo pracy. Z punktu widzenia szacowania ryzyka zdrowotnego związanego z narażeniem na kancerogeny 78 szczególnie istotny jest fakt, że powyższe opracowania zawierają ilościowe oszacowanie dodatkowego ryzyka wystąpienia nowotworu związanego z narażeniem na omawiany czynnik. „Tworzenie bazy danych Centralnego Rejestru Danych o Narażeniu na Substancje, Preparaty, Czynniki lub Procesy Technologiczne o Działaniu Rakotwórczym lub Mutagennym (badanie ciągłe)” IMP 24.3 Kierownik projektu: mgr inż. Katarzyna Konieczko Cel projektu: Opracowywanie szczegółowych zaleceń i analiz dotyczących rejestrowania narażenia na substancje, preparaty i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym na podstawie analizy informacji nadsyłanych do centralnego rejestru. Materiał i metody: W 2012 r. zakres prac obejmował analizę danych za 2011 r. i opracowanie analizy porównawczej za lata 2005-2011 oraz weryfikację zaleceń dotyczących gromadzenia informacji o narażeniu na związki metali. Wyniki i wnioski: W 2011 r. odnotowano wzrost liczby zakładów pracy zgłaszających występowanie poszczególnych grup czynników, wzrosła także liczba osób narażonych na promieniowanie jonizujące, natomiast liczba pracowników narażonych na rakotwórcze/mutagenne procesy technologiczne była najmniejsza, biorąc pod uwagę lata 2005-2011. Szczegółowo przeanalizowano dane liczbowe charakteryzujące narażenie w przypadku rakotwórczych lub mutagennych związków metali dla 2844 stanowisk pracy, przy czym wprowadzono podział na stanowiska laboratoryjne i produkcyjne. Przeprowadzona analiza potwierdza, że w większości przypadków na stanowiskach o charakterze laboratoryjnym należy umożliwić wykazywanie jedynie pracy w kontakcie w przypadku stosowania rakotwórczych/mutagennych związków metali jako odczynników chemicznych w laboratoriach bez konieczności wykonywania pomiarów stężenia w środowisku pracy. SSE powinny zwrócić szczególną uwagę na prawidłowe wprowadzanie danych ilościowych, a w szczególności skontrolować przyczyny występowania przekroczeń wartości NDS. Zalecenia dotyczące sposobu prowadzenia rejestrów przez pracodawców ze szczególnym uwzględnieniem problematyki stanowisk laboratoryjnych zostaną przedstawione SSE wprowadzającym dane do rejestru. „Walidacja wybranego bezpomiarowego modelu oceny narażenia inhalacyjnego na wybrane substancje chemiczne w powietrzu środowiska pracy” IMP 24.8 Kierownik tematu: prof. dr hab. Sławomir Czerczak Cel projektu: Analiza i przetestowanie, z uwzględnieniem różnych warunków scenariuszy narażenia modeli bezpomiarowych, oceny inhalacyjnego narażenia zawodowego oraz walidacja wybranego modelu. Materiał i metody: W II etapie pracy przeprowadzono walidację trzech aplikacji: EASE, ECETOC TRA oraz Stoffenmanger w oparciu o wyniki pomiarów stężeń sewofluranu oraz tlenku diazotu uzyskanych za pomocą badań poziomów narażenia personelu medycznego na anestetyki wziewne w latach 2006-2010. Pomiary przeprowadzono w różnych warunkach pracy personelu medycznego, 79 zróżnicowanych pod względem wykonywanych czynności oraz rodzaju wentylacji w poszczególnych blokach operacyjnych wyposażonych w pełną klimatyzację, wentylację mechaniczną lub wentylację naturalną z odciągiem lub bez odciągu gazów z aparatury anestezjologicznej. Wyniki i wnioski: Wszystkie zastosowane aplikacje okazały się konserwatywne i przeszacowały poziomy narażenia na anestetyki w porównaniu do poziomów zmierzonych. Model Stoffenmanager najlepiej oddał rozkład badanych poziomów narażenia na anestetyki: stosunek mediany poziomu oszacowanego do mediany średniego poziomu zmierzonego wynosił 1,3; 3,2 i 6,8 w przypadku sewofluranu oraz 10; 2,9 i 1,2 w przypadku tlenku diazotu, w zależności od rodzaju stosowanego systemu wentylacyjnego w salach operacyjnych. Bezpomiarowe modele do oceny inhalacyjnego narażenia zawodowego będą wykorzystane do oszacowania wielkości poziomów narażenia na wytypowanych stanowiskach pracy, podczas opracowania ekspertyz naukowo-badawczych, do doboru odpowiednich środków prewencji dla pracowników oraz do sporządzania scenariuszy narażenia podczas przygotowywania kart charakterystyki substancji i mieszanin. „Analiza wypadków chemicznych w Polsce w latach 1999-2009 w kontekście przydatności dostępnych danych w procesie szacowania ryzyka zdrowotnego” IMP 24.9 Kierownik projektu: mgr Anna Pałaszewska-Tkacz Cel projektu: Rozszerzenie wstępnej analizy przestrzennego i czasowego rozkładu wypadków chemicznych w Polsce w latach 1999-2009 dokonanej w pierwszym roku realizacji zadania. Analiza uwzględnia charakterystykę osób poszkodowanych oraz identyfikację uwalnianych substancji chemicznych. Materiał i metody: Na mocy porozumienia podpisanego w 2005 r. Instytut Medycyny Pracy (IMP) współpracuje z Krajowym Centrum Koordynacji Ratownictwa i Ochrony Ludności (KCKRiOL) znajdującym się w Komendzie Głównej Państwowej Straży Pożarnej (KGPSP), w zakresie wymiany informacji nt. zdarzeń związanych z uwolnieniem lub zagrożeniem uwolnienia substancji niebezpiecznych w celu ich weryfikacji pod kątem przydatności w ocenie zagrożeń dla zdrowia, wynikających z narażenia na substancje niebezpiecznie uwalniane w sposób niekontrolowany. Bezpośrednim efektem współpracy było utworzenie w IMP bazy danych zawierającej unikalny w skali kraju zakres informacji dotyczących wypadków chemicznych m.in.: dokładny czas i miejsce prowadzonych działań, rodzaj podjętych działań ratowniczych, wykorzystane środki, charakter miejsca zdarzenia, informacja o osobach poszkodowanych i rodzaju uwolnionych substancji chemicznych oraz krótki opis zdarzenia. Wyniki i wnioski: Wstępna analiza ponad 32 000 zdarzeń związanych z uwalnianiem substancji chemicznych, mających miejsce w latach 1999-2009 i raportowanych w KCKRiOL, pozwala zakładać, że dane z okresu 2005-2007 przeanalizowane w pierwszym roku realizacji tematu stanowią reprezentatywną próbę całego badanego okresu. Określony prawnie (rozporządzenie MSWiA: Dz.U. 2011 nr 46 poz. 239) zakładany zakres danych raportowanych z miejsca zdarzenia, mógłby stanowić 80 wystarczającą podstawę dla potrzeb szacowania ryzyka zdrowotnego, jednak nie zawsze istnieją rzeczywiste możliwości pozyskania kompletu powyższych informacji. Niedostępność niektórych danych może istotnie ograniczyć możliwość kompletnej oceny ryzyka zdrowotnego osób narażonych. ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ „Ocena wpływu pracy zmianowej nocnej pielęgniarek na wydzielanie prolaktyny” IMP 10.2 Kierownik projektu: mgr Agnieszka Bukowska Cel badań: Ocena wpływu rotacyjnego systemu pracy podczas zmian nocnych na wydzielanie prolaktyny u pielęgniarek i położnych oraz potencjalnej modyfikacji tej zależności przez status menopauzalny. Materiał i metody: Badaniem objęliśmy 706 pielęgniarek i położnych w wieku 40-60 lat aktualnie zatrudnionych w jednostkach służby zdrowia. Wyniki i wnioski: Średnie stężenia badanego hormonu (skorygowane o wiek, stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych, liczbę ciąż oraz godzinę pobrania krwi) u kobiet pracujących w nocy i kobiet pracujących tylko w ciągu dnia były zbliżone (średnia geometryczna: 195,3 µU/ml vs. 194,7 µU/ml; p=0,948). Kobiety, które przepracowały 2 i więcej nocy w tygodniu poprzedzającym pobranie krwi miały istotnie statystycznie wyższy poziom prolaktyny w porównaniu do kobiet, które przepracowały tylko jedną noc (250,2 µU/ml vs. 216,9 µU/ml; p=0,033). Status menopauzalny nie modyfikował badanych zależności. W przebiegu analiz przetestowano potencjalne czynniki zakłócające ustalone na podstawie przeglądu literatury, w tym czynniki stylu życia, jakości snu i reprodukcji. Na podstawie przeglądu piśmiennictwa (27 prac dotyczących zależności pomiędzy prolaktyną a ryzykiem raka piersi oraz 7 prac analizujących wpływ pracy w nocny na sekrecję hormonu) opracowany został artykuł poglądowy „Praca w nocy a prolaktyna jako czynnik ryzyka raka piersi”. Realizowany temat ma charakter poznawczy oraz pogłębia dotychczasową wiedzę dotyczącą wpływu pracy w nocy i zaburzeń rytmu okołodobowego na gospodarkę hormonalną człowieka. „Analiza uwarunkowań zawodowych i pozazawodowych stanu zdrowia pielęgniarek i położnych ze szczególnym uwzględnieniem pracy zmianowej nocnej” IMP 10.5 Kierownik projektu: dr hab. med. Beata Pepłońska, prof. IMP Cel projektu: Ocena stanu zdrowia pielęgniarek i położnych oraz uwarunkowań zawodowych i pozazawodowych stanu ich zdrowia. Materiały i metody: W 2012 roku w ramach tematu zrealizowano dwa zadania. Przeprowadzono analizę piśmiennictwa dotyczącego stanu zdrowia badanych, w tym częstości występowania wybranych chorób i zaburzeń w populacji osób pracujących w nocy w szczególności pielęgniarek. Drugim zadaniem realizowanym w minionym roku była analiza czynników stylu życia populacji pielęgniarek i położnych w Łodzi. Wyniki i wnioski: Na podstawie analizy danych zgromadzonych w badaniu przekrojowym 725 kobiet, stwierdziliśmy szereg niekorzystnych dla zdrowia czynników wśród badanych 81 pracujących na zmiany nocne, w tym istotnie częstsze palenie papierosów (34,5% vs. 26,4, p=0,022), spożycie dużych ilości kawy (80,5% vs. 69,8%) i niższą aktywność fizyczną rekreacyjną (11,7 vs. 13,3MET*godz/tydz.). W grupie kobiet po menopauzie pracujących na zmiany nocne (37,9% vs. 24,6%) stwierdziliśmy istotnie statystycznie częstsze występowanie otyłości (BMI>29,99 kg/m2). „Progresja zmian azbestozależnych w układzie oddechowym na podstawiem wieloletniej obserwacji klinicznej kohorty osób zatrudnionych w przetwórstwie azbestu” IMP 10.3 Kierownik projektu: dr Beata Świątkowska Cel projektu: Ocena progresji zmian w układzie oddechowym pracowników byłych zakładów przetwórstwa azbestu badanych w ramach programu badań profilaktycznych „Amiantus”. Zadania na 2012 rok obejmowały analizę wyników badań spirometrycznych. Materiał i metody: Grupę badaną stanowiły osoby dobrowolnie zgłaszające się na badania lekarskie w latach 2000-2010. W ramach badania klinicznego oceniane były następujące parametry spirometryczne: FVC,FEV1, oraz FEV1/FVC – wskaźnik (pseudo) Tiffeneau. W ocenie tempa zmian parametrów spirometrycznych uwzględniono wpływ nałogu palenia, stażu pracy, narażenia skumulowanego, roku zatrudnienia, czasu od momentu zatrudnienia (latencji) oraz czasu od zakończenia ekspozycji do pierwszego badania. Zastosowano model regresji liniowej z efektami losowymi. Wyniki i wnioski: Analiza obejmująca 2994 osoby (w tym 28,7% kobiet) wykazała zaburzenia wentylacji typu restrykcyjnego u 11,4% badanej populacji, a zmiany o charakterze obturacyjnym u 10,9% pacjentów. Analiza wartości FVC wskazała, że tempo rocznego spadku tego parametru jest wyższe u osób aktualnie palących oraz u osób o dłuższym stażu pracy. Analiza dla parametrów FEV1 i (pseudo)Tiffeneau wykazała szybsze tempo spadku tych wskaźników wśród aktualnie palących oraz u osób ze stwierdzonymi zmianami śródmiąższowymi w badaniu rtg. Roczna progresja parametru FVC w badanej populacji jest zbliżona do wartości należnej dla populacji polskiej. Tempo spadku FEV1 w grupie badanych pacjentów jest większe od wartości należnej obserwowanej w populacji referencyjnej. „Predykatory umieralności z powodu niedrobnokomórkowego raka płuca - badanie pilotażowe” IMP 10.10 Kierownik projektu: dr Beata Świątkowska Cel projektu: Główne zadania badania pilotażowego obejmowały: organizację badania terenowego, w tym wybór przypadków raka płuca oraz grupy kontrolnej; przeprowadzenie wywiadów kwestionariuszowych; wypełnienie kart klinicznych i patomorfologicznych pacjentów; uzyskanie i przetworzenie materiału biologicznego od osób objętych badaniem. Materiał i metody: Identyfikacja przypadków nastąpiła poprzez aktywne poszukiwanie oddziałów klinicznych i histopatologicznych. Badania prowadzone były głównie we współpracy z Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym im. Wojskowej Akademii Medycznej - Centralnym 82 Szpitalem Weteranów. Badaniem objęte zostały nowe przypadki niedrobnokomórkowego raka płuca o następujących kryteriach: wiek co najmniej 18 lat, nowo zdiagnozowany nowotwór w stadium I, II lub IIIA, zgłaszany bezpośrednio po zdiagnozowaniu i przed rozpoczęciem leczenia oraz rozpoznanie histopatologiczne lub patologiczne. Grupa kontrolna została wyłoniona spośród pacjentów poradni podstawowej opieki zdrowotnej według listy wybranych do zaakceptowania chorób niepowiązanych z paleniem tytoniu i spożywaniem alkoholu. Warunkiem włączenia przypadków i kontroli do badania było uzyskanie zgody i podpisanie odpowiedniego formularza. Dane o czynnikach ryzyka raka płuca pozyskane zostały w drodze badania kwestionariuszowego. Wszystkie osoby zakwalifikowane do badania zostały poproszone o oddanie 15-20 ml próbki krwi. W przypadku zabiegu operacyjnego został także zabezpieczony mały fragment tkanki z guza oraz z tkanki zdrowej sąsiadującej z guzem. Każdy z lekarzy włączonych do badania został poproszony o wypełnienie kart klinicznych. Dane kliniczne (w tym dokładne umiejscowienie, zasięg, informacja o przeprowadzonej diagnostyce oraz leczeniu, dokładny opis wyniku badania histopatologicznego lub cytologicznego) zostały zebrane dla każdego przypadku a następnie wpisane do zakodowanej bazy danych. Wyniki i wnioski: Wyniki badania pilotażowego pozwoliły na weryfikację oraz ocenę zasadności kontynuacji badania terenowego. W 2013 roku przewiduje się kontynuację badania zasadniczego i uzyskanie zgody na udział w badaniu kolejnych 70 przypadków i 70 osób zakwalifikowanych do grupy kontrolnej. Planowane wykorzystanie wyników po zakończeniu badania terenowego obejmuje: określenie wpływu czynników stylu życia, włączając palenie papierosów, spożycie alkoholu, czynników infekcyjnych, hormonalnych oraz zawodowych w etiologii niedrobnokomórkowego raka płuca z uwzględnianiem czynników zakłócających, określenie genetycznych czynników ryzyka niedrobnokomórkowego raka płuca. „Analiza zapadalności na choroby zawodowe w Polsce na podstawie bazy danych Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych (badanie ciągłe)” IMP 10.4 Kierownik tematu: prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia -Dąbrowska Cel projektu: Coroczna analiza występowania chorób zawodowych w Polsce oraz śledzenie trendów. Materiał i metody: Analizą objęto przypadki chorób zawodowych stwierdzonych w 2011 roku i zgłoszonych przez stacje sanitarno-epidemiologiczne do Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych. W analizie uwzględniono: jednostkę chorobową, wiek i płeć chorego, czynnik przyczynowy choroby, okres narażenia, dział gospodarki oraz województwo. Zapadalność scharakteryzowano za pomocą współczynników na 100 000 zatrudnionych lub pracujących. Wyniki i wnioski: Stwierdzono 2562 przypadki chorób zawodowych. Najliczniej występowały pylice, choroby zakaźne lub pasożytnicze, ubytek słuchu i choroby narządu głosu. Zapadalność wynosiła 24,6 przypadków na 100 000 zatrudnionych. Najwyższa była obecna w rolnictwie i leśnictwie, górnictwie, przetwórstwie przemysłowym, opiece zdrowotnej i pomocy społecznej 83 oraz edukacji. Wysoka wartość współczynnika w rolnictwie i leśnictwie jest efektem definicji zatrudnienia i jego specyfiki. W porównaniu z rokiem poprzednim liczba chorób zawodowych w 2011 r. zmalała o 12,6%, a współczynnik zapadalności o 13,1%. Ponad 25-krotna rozpiętość zapadalności w województwach na choroby narządu głosu w edukacji (w opolskim i podkarpackim – 0,5 na 10 000 pracujących, a w wielkopolskim 12,7) powinna być przesłanką do działań wyjaśniających czy wszędzie stosowane są jednakowe kryteria diagnostyczne i orzecznicze. Porównania międzynarodowe wskazują na niedoszacowanie w Polsce występowania astmy oskrzelowej, nowotworów złośliwych i patologii układu kostno-mięśniowego pochodzenia zawodowego. „Skutki zdrowotne zawodowej i środowiskowej ekspozycji na pył azbestu wśród mieszkańców obszaru zanieczyszczonego azbestem na podstawie wieloletniej obserwacji epidemiologicznej (badanie follow-up)” IMP 10.1 Kierownik projektu: prof. dr hab. med. Neonila Szeszenia-Dąbrowska Cel projektu: Określenie wpływu ekspozycji na pył azbestu i na częstość występowania międzybłoniaka opłucnej wśród mieszkańców terenu środowiskowo zanieczyszczonego azbestem w stopniu mającym charakter klęski ekologicznej. Materiał i metody: Realizowany temat jest oparty na wieloletniej retro- i prospektywnej obserwacji prowadzonej od 1992 roku. W 1959 roku na terenie gminy Szczucin rozpoczął produkcję zakład wyrobów azbestowo-cementowych. Wkrótce po uruchomieniu zakładu, wszystkie rodzaje odpadów produkcyjnych udostępnione zostały mieszkańcom. Ogółem na terenie gminy w latach 1986-2012 odnotowano 100 przypadków międzybłoniaka opłucnej i 2 przypadki międzybłoniaka otrzewnej. Wśród przypadków spowodowanych wyłącznie ekspozycją środowiskową przeważały kobiety - 59%. Wśród przypadków odnotowanych u pracowników odsetek kobiet wynosił 1,6%. W Szczucinie w okresie 1999-2011 odnotowano średnio rocznie 5,7 przypadków międzybłoniaka, tj. w przeliczeniu na 1 mln ludności 407 przypadków. Oszacowane ryzyko zapadalności na międzybłoniaka wśród mieszkańców gminy było ponad 83-krotnie zwiększone w porównaniu z populacją Polski. Średni roczny współczynnik zgonów z powodu międzybłoniaka w Szczucinie za lata 1999-2011 wynosił 412,1/1mln. W porównaniu z populacją Polski oszacowane ryzyko zgonu w gminie było około 139-krotnie zwiększone. Predykcja zapadalności na międzybłoniaka w gminie do 2030 roku wykazała występowanie przypadków zachorowań do 2020 roku. Pojedynczych zgonów z powodu międzybłoniaka (do 2 rocznie ) wśród mieszkańców należy oczekiwać do 2025 roku. Wyniki i wnioski: Wnioski dotyczące uwarunkowań występowania międzybłoniaków opłucnej w populacjach eksponowanych na pył azbestu stanowią uzupełnienie wiedzy na temat działania 84 niskich, w porównaniu z ekspozycją zawodową, stężeń azbestu we wdychanym powietrzu i podstawę do medycznych działań prewencyjnych. „Wpływ zanieczyszczenia powietrza na przebieg i wynik ciąży” IMP 10.6 Kierownik projektu: dr Kinga Polańska Cel projektu: Ocena wpływu zanieczyszczenia powietrza zewnętrznego na przebieg i wynik ciąży. Materiał i metody: Podstawę analiz wykonanych w ramach realizacji tematu stanowiła Polska Kohorta Matka-Dziecko (REPRO_PL). Analizą objęto dane dla 900 kobiet ciężarnych. W pierwszym roku realizacji tematu przeprowadzono szczegółową ocenę narażenia kobiet ciężarnych na pył cząsteczkowy PM10 na podstawie danych adresowych badanych kobiet. Wyniki i wnioski: Każdej kobiecie dla każdego dnia ciąży przyporządkowane zostały dobowe wyniki pomiarów zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10. W ramach realizacji tematu wypracowano 3 modele oceny narażenia na pył cząsteczkowy PM10. W pierwszym modelu kobiecie przypisywane było stężenie pyłu PM10 z najbliższej stacji pomiarowej. Drugi model zakładał przypisanie stężenia pyłu cząsteczkowego PM10 ze stacji pomiarowej o najwyższej spójności kodów województwa, pokrycia terenu i komunikacji dla kobiety oraz dla stacji pomiarowej. W modelu trzecim kobiecie przypisywane było stężenie pyłu cząsteczkowego PM10 na podstawie modelu regresji liniowej. Średnie stężenie pyłu PM10 dla ciąży określone na podstawie pierwszego modelu wynosiło 25 µg/m3, natomiast na podstawie drugiego i trzeciego modelu odpowiednio 32 µg/m3 i 33 µg/m3. Najwyższą korelację odnotowano dla wyników uzyskanych w modelu drugim i trzecim. Wyniki uzyskane w ramach realizacji tematu zostaną wykorzystane do oceny wpływu zanieczyszczeń powietrza na przebieg i wynik ciąży. „Oszacowanie udziału czynników środowiskowych w umieralności z powodu chorób w Polsce – zastosowanie metodologii proponowanej przez WHO” IMP 10.7 Kierownik projektu: prof. dr hab. med. Wojciech Hanke Cel projektu: Oszacowanie udziału wybranych uwarunkowań środowiskowych dla chorób/zaburzeń zdrowia w Polsce z zastosowaniem metodologii środowiskowego obciążenia chorobami opracowanej przez WHO. Materiały i metody: Analizy przeprowadzono dla: efektów zdrowotnych ekspozycji dzieci na środowiskowy dym tytoniowy (ETS): małej masy urodzeniowej ≥ 37 tygodnia ciąży (LBW), zespołu nagłej śmierci dziecka, chorób dolnych dróg oddechowych, zapalenia ucha środkowego i astmy, wyrażonych jako zgony i jako potencjalnie utracone zdrowe lata życia (DALY); ekspozycji niepalących osób dorosłych na ETS, zgonów oraz DALY z powodu astmy, nowotworów złośliwych płuca i choroby niedokrwiennej serca; narażenia osób dorosłych na zanieczyszczenia pyłowe powietrza i zgonów z powodu nowotworów złośliwych płuca oraz chorób układu krążenia i układu oddechowego, oszacowanie udziału czynników środowiskowych dla zgonów, hospitalizacji oraz długości 85 pobytu w szpitalu z powodu chorób układu oddechowego, krążenia, nowotworów złośliwych oraz urodzeń martwych i zgonów niemowląt. Wyniki i wnioski: W 2009 roku ponad 800 przypadków LBW, 33 zgony oraz od 2 tys. do 4 tys. DALY można przypisać ekspozycji dzieci na ETS. W grupie niepalących dorosłych, około 2 tys. zgonów oraz 20 tys. DALY można przypisać biernej ekspozycji na ETS w środowisku domowym lub w miejscu pracy. Około 3 tys. zgonów z powodu chorób układu krążenia i oddechowego oraz ponad 1,5 tys. zgonów z powodu nowotworów złośliwych płuca w 35 miastach Polski można przypisać długotrwałemu narażeniu na drobne zanieczyszczenia pyłowe (PM2.5) powietrza. Skalkulowane potencjalne korzyści zdrowotne związane z poprawą jakości powietrza do wartości zalecanej przez WHO (PM 2,5 = 10µg/m3), w postaci możliwych do uniknięcia zgonów to ponad 2,5 tys. z powodu chorób układu krążenia i oddechowego oraz blisko 1,2 tys. z powodu raka płuca. Przyjmując wartości ‘etiologicznej frakcji przypisanej’ z badań z innych krajów europejskich i z Ameryki Płn. dla wybranych grup chorób, można oszacować, że w Polsce od 18 tys. do 43 tys. zgonów z powodu chorób układu oddechowego, układu krążenia, nowotworów oraz urodzeń martwych i zgonów niemowląt związanych jest z narażeniem na czynniki środowiskowe. Dodatkowo od 135 tys. do 312 tys. hospitalizacji oraz od ponad 800 tys. do prawie 2 milionów dni spędzonych w szpitalu w związku z chorobami układu oddechowego, układu krążenia, nowotworami wynika z narażenia na czynniki środowiskowe. Uzyskane wyniki dają wstępne, ilościowe oszacowanie udziału wybranych uwarunkowań środowiskowych dla chorób i zaburzeń zdrowia dzieci i dorosłych w Polsce. Oszacowania te obarczone są niepewnościami, związanymi z każdym etapem analizy: szacowaniem narażenia w oparciu o dostępne dane, stosowanych zależności narażenie-odpowiedź czy wybranych skutków zdrowotnych. Uwzględniając ograniczenia metodologiczne, wyniki mogą być pomocne do określania priorytetów w zdrowiu publicznym, monitorowania skuteczności podejmowanych działań, a także do komunikowania informacji o skali wpływu czynników środowiskowych na zdrowie. „Opieka profilaktyczna nad pracującą ciężarną – rola lekarza służby medycyny pracy oraz ginekologa-położnika” IMP 10.8 Kierownik projektu: dr Andrzej Marcinkiewicz Cel projektu: Podniesienie wiedzy lekarzy służby medycyny pracy oraz lekarzy ginekologówpołożników w zakresie zawodowych i środowiskowych zagrożeń zdrowia kobiet w ciąży i ich potomstwa, mogących być następstwem złożonego narażenia na czynniki szkodliwe i uciążliwe, występujące na stanowisku pracy oraz wskazanie metod i kierunków postępowania zapobiegawczego. Materiał i metody: Przeanalizowano polskie prawodawstwo pod kątem przepisów odnoszących się do opieki zdrowotnej nad pracującymi ciężarnymi. Wyodrębniono przedmiotowe zapisy z zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi ciężarnymi, regulujące powinności lekarzy służby medycyny pracy i wskazano na brak analogicznych odniesień w przepisach regulujących opiekę ginekologiczno-położniczą. Poddano analizie dane dotyczące czasowej niezdolności do pracy, 86 wskazując na stały wzrost absencji chorobowej z tytułu opieki położniczej z powodu stanów związanych głównie z ciążą oraz utrzymanie się tej tendencji w 2010 r., mimo spadku ogólnej liczby dni absencji chorobowej. Analizowano także konsekwencje zjawiska, jakim są rosnące koszty zabezpieczenia społecznego niepracujących ciężarnych ponoszone przez Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz samych pracodawców. W celu diagnozy aktualnego stanu opracowano ankiety oceniające obecną sytuację oraz badające opinie dotyczące opieki profilaktycznej nad pracującą ciężarną. Badania ankietowe potwierdziły potrzebę określenia trybu i zasad współpracy pomiędzy lekarzem medycyny pracy a ginekologiem-położnikiem. Wyniki i wnioski: Opracowano projekt standardów medycznych dotyczących opieki profilaktycznej nad pracującą ciężarną ukierunkowany na profilaktykę pierwotną, opartą na właściwym przekazie informacji o rzeczywistych czynnikach ryzyka ciąży występujących w miejscu pracy oraz ukierunkowany na eliminację, kontrolowanie lub minimalizowanie zagrożeń dla stanu ciąży związanych z wykonywaną pracą. „Rola stresu środowiskowego i zawodowego w obniżeniu jakości nasienia” IMP 10.9 Kierownik projektu: dr Joanna Jurewicz Cel projektu: Ocena wpływu stresu środowiskowego i zawodowego na jakość nasienia badanych mężczyzn. Materiał i metody: Badaniem zostało objętych 327 mężczyzn, którzy zgłosili się do poradni leczenia niepłodności w celach diagnostycznych z prawidłową (liczba plemników 15-300 mln/ml w nasieniu) oraz obniżoną płodnością (lekka oligozoospermia - liczba plemników od 10 do 15 mln/ml). Każdy z badanych został poproszony o wypełnienie kwestionariusza odnośnie cech społeczno-demograficznych, stylu życia i wykonywanej pracy zawodowej. Poziomu stresu zawodowego i środowiskowego został oszacowany za pomocą Kwestionariusza do Subiektywnej Oceny Pracy, Kwestionariusza Cohena oraz Kwestionariusza Funkcjonowanie Rodziny. Wyniki i wnioski: Wyniki przeprowadzonego badania sugerują, że z jednej strony przewlekłe narażenie na stres zawodowy wpływa negatywnie na jakość nasienia (zależność pozytywna pomiędzy poziomem stresu zawodowego a procentem plemników z fragmentacją DNA (p=0.03) oraz procentem plemników atypowych (p=0.05)), a z drugiej strony nie stwierdzono zależności pomiędzy stresem środowiskowym/życiowym mierzonym za pomocą kwestionariusza Cohena a żadnym z badanych parametrów nasienia po skorygowaniu wyniku o czynniki zakłócające (wiek, palenie tytoniu, abstynencja płciowa, alkohol, BMI, spożycie alkoholu). Zaobserwowano również zależność negatywną pomiędzy zadowoleniem z funkcjonowania rodziny, wsparcia z ich strony a ruchliwością plemników (p=0.02), VAP („wygładzona” droga przebyta przez plemnik w jednostce czasu) (p=0.05), VSL (droga przebyta przez plemnik ruchem prostoliniowym w jednostce czasu) (p=0.05) i VCL (całkowita droga plemnika w jednostce czasu) (p=0.04). „Opracowanie wskazówek metodycznych do orzecznictwa lekarskiego o predyspozycjach zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi u osób chorych na cukrzycę” IMP 10.11 87 Kierownik projektu: dr Andrzej Marcinkiewicz Cel projektu: Przygotowanie i wydanie w formie publikacji wskazówek metodycznych do orzecznictwa lekarskiego o predyspozycjach zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi u osób chorych na cukrzycę. Materiał i metody: W ramach tematu opracowano, z uwzględnieniem zmian w przepisach prawnych oraz aktualnych standardów diabetologicznych, wskazówki metodyczne dla lekarzy, dotyczące postępowania orzeczniczego wobec osób chorujących na cukrzycę, ubiegających się o prawo jazdy, o możliwość wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, bądź o możliwość kierowania pojazdami w ramach obowiązków służbowych. Wyniki i wnioski: Opracowane zalecenia wydano w formie książki pt.: „Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne”. A. Marcinkiewicz, D. Szosland (red.), Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź 2012. Opublikowanie zaleceń do orzecznictwa lekarskiego o predyspozycjach zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi u osób chorych na cukrzycę w formie wskazówek metodycznych jest wprowadzeniem w życie § 2.7. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. (Dz.U.2004.2.15 ze zm.) oraz § 2. ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. (Dz.U.1996.69.332 ze zm.) o konieczności stosowania przez uprawnionych lekarzy upowszechnianych przez jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy wskazówek metodycznych, dotyczących postępowania w stosunku do kandydatów na kierowców i kierowców oraz w stosunku do pracowników poddanych określonym narażeniom. „Praca zawodowa kobiet w czasie ciąży na podstawie prospektywnego badania kohortowego” IMP 10.12 Kierownik projektu: dr Kinga Polańska Cel projektu: Ocena przebiegu pracy zawodowej kobiet w czasie ciąży i analiza wpływu pracy zawodowej na parametry urodzeniowe noworodka. Materiał i metody: Podstawę analiz wykonanych w ramach realizacji tematu stanowiła Polska Kohorta Matka-Dziecko (REPRO_PL). Analizą objęto dane dla 1191 kobiet ciężarnych. W pierwszym roku realizacji tematu przeprowadzono analizę częstości, rodzaju i warunków wykonywanej pracy zawodowej przez kobiety w czasie ciąży. Praca zawodowa została zakodowana zgodnie z kodami ISCO 88. Wyniki i wnioski: W badanej populacji 86% kobiet deklarowało wykonywanie pracy zawodowej. Kobiety ciężarne przerywały wykonywanie pracy zawodowej średnio w 19 tygodniu ciąży. Krócej w ciąży pracowały kobiety młodsze oraz o niższym poziomie wykształcenia. W grupie kobiet, które zaprzestały pracy zawodowej w pierwszym trymestrze ciąży częściej wskazywane było leczenie szpitalne oraz problemy zdrowotne niż w grupie kobiet kontynuujących pracę zawodową do 30 tygodnia ciąży lub dłużej. Wcześniej z pracy zawodowej w czasie trwania ciąży rezygnowały pielęgniarki, kelnerki, szwaczki, sprzedawcy. Dłużej w ciąży pracowały osoby zajmujące stanowiska 88 kierownicze oraz nauczyciele. Wyniki uzyskane w ramach realizacji tematu zostaną wykorzystane do przygotowania publikacji własnej oraz międzynarodowej “Maternal occupation and the risk of adverse birth outcomes”. Wyniki będą stanowiły ponadto cenne narzędzie dla lekarzy ginekologów oraz lekarzy medycyny pracy w celu promowania kontynuowania pracy zawodowej w czasie ciąży z jednoczesnym zachowaniem bezpieczeństwa dla przebiegu i wyniku ciąży. ZAKŁAD FIZJOLOGII PRACY I ERGONOMII „Praca poza pomieszczeniami zamkniętymi – ocena obciążenia pracą i stanu zdrowia pracowników budownictwa” IMP 20.3 Kierownik projektu: dr inż. Zbigniew Jóźwiak Cel projektu: Ocena obciążenia pracą oraz wybranych zagrożeń związanych z pracą na otwartej przestrzeni (Outdoor Work). Materiał i metody: Badania przeprowadzono na wybranych stanowiskach pracy wykonywanej poza pomieszczeniami zamkniętymi: w budownictwie mieszkaniowym, przemysłowym, dróg i mostów. Do oceny obciążenia pracą (obciążenia fizycznego, wymagań pracy), zmęczenia i subiektywnej oceny warunków pracy wykorzystano m.in.: metodę REBA i QEC, egzoszkielet iLMM, QEC, dynamometrię (pomiar siły mięśni i siły niezbędnej do przemieszczania ładunków), stadiometrię, system GPS, długookresową rejestrację częstości rytmu serca oraz kwestionariusz do oceny zmęczenia i czynników uciążliwych w miejscu pracy. Badania terenowe przeprowadzono u 267 pracowników budownictwa i przedsiębiorstw gospodarki komunalnej, w tym ponad 100 osób wzięło udział w badaniach instrumentalnych. Wyniki i wnioski: Wyniki przeprowadzonych badań pozwoliły na przygotowanie broszury-informatora dla pracodawców, pracowników, służb bhp, służby medycyny pracy oraz pracowników, która objęła zasady poprawnej, w sensie fizjologicznym i ergonomicznym, organizacji pracy wykonywanej poza pomieszczeniami zamkniętymi oraz zasady ochrony przed zagrożeniami typowymi dla tej pracy (m.in.: obciążenie fizyczne związane z wykonywaniem pracy w różnych pozycjach ciała, obciążenie kręgosłupa i pozostałych elementów układu mięśniowo-szkieletowego podczas wykonywania typowych czynności roboczych, ergonomiczne wymagania stawiane narzędziom i wyposażeniu - również ubioru, obciążenie związane z niskimi i wysokimi temperaturami i ich zmianami). ZAKŁAD OCHRONY RADIOLOGICZNEJ „Skojarzone działanie pól elektromagnetycznych i radonu w zakładach fizjoterapii” IMP 16.1 Kierownik projektu: dr Piotr Politański Cel projektu: Analiza ekspozycji pacjentów uzdrowisk radonoleczniczych na radon i pola elektromagnetyczne (PEM) i zaprojektowanie zwierzęcego modelu badawczego. Materiał i metody: Przeprowadzono analizę ekspozycji kuracjuszy na radon i PEM na podstawie: 89 wywiadu z pracownikami zakładów fizjoterapii uzdrowisk Świeradów-Czerniawa i LądekDługopole, pomiaru stężenia radonu, pomiaru wielkości charakteryzujących ekspozycję na PEM podczas zabiegów, bądź w sytuacjach odpowiadających przeprowadzaniu typowych zabiegów wykorzystujących PEM bądź radon. Wyniki i wnioski: Uzdrowiska Świeradów-Czerniawa i Lądek-Długopole rocznie przyjmują około 20 000 kuracjuszy. 85% (ok 17 000 osób) tej liczby podlega ekspozycji na radon, a 40% (ok. 8 000 osób) łącznej ekspozycji na radon i PEM. Typowymi zabiegami wykorzystującymi terapeutycznie radon są kąpiele w wodzie radonowej (zbiorcze – 20 min, 1 220 ± 810 Bq/m3, bądź indywidualne – 15-20 min, 450 ± 490 Bq/m3) oraz inhalacje radonowe (w formie emanatorium – 15 min, 12900 ± 5160 Bq/m3, inhalatorów – 20 min, 61450 ± 57250 Bq/m3, bądź tężni – 20 min, 290 ± 240 Bq/m3). PEM stosowane terapeutycznie to głównie zabiegi wolnozmiennym polem magnetycznym (15-20 min, 1180 ± 960 A/m) oraz diatermie krótkofalowe pojemnościowe (15-20 min, 640 ± 410 V/m, 0,3 ± 0,4 A/m) i indukcyjne (15-20 min, 42 ± 24 V/m, 1,7 ± 1,9 A/m). Dla pacjentów, którzy mają zlecone zabiegi wykorzystujące terapeutycznie oba analizowane rodzaje ekspozycji, nie ma określonej procedury określającej kolejność zabiegów czy regulującej przerwy pomiędzy nimi. Praktycznie zdarzają się zarówno sytuacje przejścia bezpośrednio z zabiegu radonowego na zabieg z wykorzystaniem PEM, jak i niemal 24h przerwy pomiędzy nimi. Uzyskane wyniki zostały wykorzystane do opracowania modelu badawczego na rok 2013. Badania wykonywane będą na pobranej od ochotników krwi obwodowej, która zostanie podzielona na 18 grup badawczych: 3 kategorie ekspozycji na radon (brak ekspozycji, doza odpowiadająca zabiegom o niższej ekspozycji na radon (kąpiele, tężnie), doza odpowiadająca zabiegom o wyższej ekspozycji na radon (inhalacje, emanatorium)); 3 kategorie ekspozycji na PEM (brak ekspozycji, wolnozmienne pole magnetyczne, pole diatermii krótkofalowej); 2 kategorie czasowe (ekspozycja na PEM bezpośrednio po oraz 3 h po ekspozycji na radon). Ekspozycja krwi na radon będzie zachodzić w komorze radonowej, zaś źródłem ekspozycji na pole elektromagnetyczne będą cewki Helmholtz’a (źródło wolnozmiennego pola magnetycznego) oraz diatermia G110 (jako źródło pola wysokiej częstotliwości). W badanych grupach oznaczana będzie aktywność procesów oksydacyjnych (jako pula reaktywnych form tlenu w limfocytach) oraz zmiany cytogenetyczne (oceniane poprzez częstotliwość występowania mikrojąder w limfocytach). Uzyskane wyniki badań mogą wpłynąć na zmiany procedur postępowania w radonolecznictwie. „Ekspozycja współczesnego człowieka na pola elektromagnetyczne” IMP 18.8 Kierownik projektu: dr Halina Aniołczyk 90 Cel projektu: Opracowanie narzędzia do oceny ekspozycji komunalnej współczesnego człowieka na PEM dla potrzeb badań epidemiologicznych bez konieczności wykonywania pomiarów. Celem I etapu była ocena poziomu tła PEM (tj. od źródeł zewnętrznych) w miejscu stałego pobytu ludzi i klasyfikacja środowiska komunalnego do badań właściwych. Materiał i metody: Dokonano analizy danych z Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ) w kontekście możliwości ich wykorzystania do tego celu. Wyniki i wnioski: Stwierdzono ograniczoną przydatność ww. danych do badań epidemiologicznych. Dla przykładowej lokalizacji Pl. Dąbrowskiego w Łodzi według ww. Monitoringu najwyższa wartość wynosiła 1.64 V/m (średnia ok. 0.35 V/m) na wysokości 2 m npt., podczas gdy nasze badania pokazały, że dla zmierzonej wartości 1.1 V/m (średnia 0.63 V/m) na wysokości 2 m npt. w pomieszczeniach wysokiego budynku 2.55 V/m na III p. oraz 2.85 V/m w otwartym oknie na IV p. Nasza analiza widmowa PEM wykazała, że pola pochodzą od ponad 50 źródeł, głównie BTS’ów (0.80 V/m), 2 stacji radiowych (0.12 V/m), 1 stacji telewizyjnej (0.05 V/m). PMŚ nie obejmuje takich pomiarów. Przygotowano własną klasyfikację terenów do badań na przykładzie wielkiego miasta. Opracowane narzędzie badawcze powinno znaleźć praktyczne zastosowanie w kontroli poziomów ekspozycji w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Może też stanowić wskazówki dla PMŚ. „Wzorcowanie radiologicznych mierników iloczynu dawki i powierzchni DAP w warunkach laboratoryjnych i klinicznych” IMP 16.6 Kierownik projektu: mgr Marcin Brodecki Cel projektu: Opracowanie metod wzorcowania mierników iloczynu dawki i napromieniowanej powierzchni DAP (dose area product) w laboratoryjnych i klinicznych polach promieniowania rentgenowskiego. Mierniki takie docelowo stosuje się w radiologii konwencjonalnej i obligatoryjnie w radiologii i kardiologii zabiegowej do weryfikacji poziomu narażenia pacjenta oraz oceny dawki promieniowania pod względem jej zgodności z zalecanymi poziomami referencyjnymi. Ocena taka jest wiarygodna jedynie z użyciem wyskalowanego sprzętu pomiarowego. Materiał i metody: W pracy podjęto się opracowania metod pomiaru współczynników korekcji wskazań mierników iloczynu dawki i powierzchni DAP, stosowanych w radiologii konwencjonalnej i zabiegowej do oceny narażenia radiacyjnego pacjenta. Podjęte działania posłużą w przyszłości do wdrożenia metod wzorcowania mierników DAP w Laboratorium Wzorców Wtórnych IMP i ich akredytacji w Polskim Centrum Akredytacji. Przeprowadzone badania pozwoliły na porównanie metod wzorcowania i ustalenie ich przydatności do stosowania w warunkach klinicznych i laboratoryjnych. Badania przeprowadzono dla różnych systemów rentgenowskich stosując metody pomiarowe pozwalające na wyznaczenie współczynników kalibracji metodami rekomendowanymi: beam-area metod, metodą tandemową oraz zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA). 91 Wyniki i wnioski: Wykazano, że metody te dają ok. 5% różnice. W zależności od rodzaju wiązki (wejściowa czy wyjściowa) współczynnik kalibracyjny miernika może zmieniać swoją wartość nawet o ok. 15 %. Zbadano także wpływ jakości wiązki promieniowania X na wielkość uzyskanego iloczynu dawki i powierzchni. Wykazano nawet 15% różnice wskazań dla różnych filtracji i wartości warstwy połowiącej. W ramach prowadzonych prac, wzięto udział w międzynarodowych badaniach porównawczych organizowanych przez EURAMET. Badania pokazały, że właściwa ocena dozymetryczna jest możliwa jedynie wtedy, gdy mierniki DAP poddawane są właściwej kalibracji. Dzięki wynikom pracy IMP będzie pierwszym ośrodkiem w kraju wykonującym wzorcowanie tego typu urządzeń. „Wyznaczenie poziomów alarmowych dla dawki maksymalnej na skórę u pacjentów poddanych zabiegom z zakresu radiologii interwencyjnej” IMP 16.3 Kierownik projektu: dr Joanna Domienik Cel projektu: Ocena dawki maksymalnej na skórę (MSD) otrzymywanej przez pacjentów poddanych zabiegom z zakresu kardiologii i radiologii interwencyjnej oraz wyznaczenie, na podstawie otrzymanych wyników i zebranych danych dotyczących wartości DAP (Dose-Area Product), dawki skumulowanej (CD) oraz czasów fluoroskopii (FT), poziomów alarmowych informujących o możliwości otrzymania przez pacjenta wartości MSD równej 3 Gy. Materiał i metody: Pomiary MSD wykonano w trakcie 74 procedur (40 zabiegów kardiologicznych (CA/PTCA i RFA) i 34 naczyniowych (angiografii i embolizacji głowy, embolizacji guza nerki oraz angiografii miednicy i nerek)). Do pomiarów maksymalnej dawki na skórę w trakcie zabiegów w okolicach głowy wykorzystano kaptur z 40 dozymetrami termoluminescencyjnymi (TLD). W trakcie pozostałych procedur zastosowano filmy Gafchromic. Z uwagi na wykorzystanie dwóch typów dozymetrów wykonano kalibrację dawkową ze względu na Kermę w powietrzu na fantomie symulującym pacjenta zarówno dla filmów jak i TLD. Wyniki i wnioski: W przypadku niektórych zabiegów MSD może przekraczać wartość 3 Gy, przy której można zaobserwować pierwsze skutki deterministyczne na skórze i/lub włosach pacjentów poddanych zabiegom. Należą do nich: przezskórna angioplastyka naczyń wieńcowych (PTCA), angiografia miednicy jak również embolizacja głowy i embolizacja nerki. Najwyższa zarejestrowana dawka maksymalna wynosiła 4,4 Gy i została zmierzona w trakcie embolizacji guza nerki. Dla niektórych procedur, analiza liniowych korelacji pozwoliła wyznaczyć poziomy alarmowe dla wartości DAP lub CD informujące o ryzyku wystąpienia skutków deterministycznych. W praktyce wyznaczone poziomy alarmowe mogą być wykorzystane przez lekarza do identyfikacji pacjentów, których zgodnie z przepisami prawa należy skierować na badania kontrolne, celem podjęcia odpowiedniego leczenia lub do oszacowania dawki skumulowanej na skórę. Do tej pory w wielu pracowniach identyfikacja pacjentów z podejrzeniem skórnych powikłań w wyniku przebytego zabiegu była niemożliwa lub prowadzona w oparciu o dawkę skumulowaną (CD), która, jak pokazują wyznaczone poziomy alarmowe, nie zawsze odzwierciedla MSD. 92 „Oszacowanie ryzyka wystąpienia nowotworów płuc u pracowników podziemnych tras turystycznych w Polsce” IMP 16.2 Kierownik projektu: dr Jerzy Olszewski Cel projektu: Rozpoznanie stopnia zagrożenia pracowników podziemnych tras turystycznych na zaindukowanie nowotworu płuc i określenie wielkości występującego problemu. Materiał i metody: Występujący w podziemnych trasach turystycznych radon został zaliczony przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) do I grupy kancerogenów (jest rakotwórczy dla ludzi). W celu oszacowania stopnia zagrożenia przeprowadzono w podziemnych trasach turystycznych okresowe (od 1 do 2 miesięcy) pomiary stężeń radonu. Pomiary wykonano w okresie letnim za pomocą detektorów śladowych typu Tastrak. Dozymetry rozmieszczane były przez pracowników tras na podstawie przesłanej instrukcji. W zależności od wielkości tras, przesłano od 3 do 7 dozymetrów. Dozymetry wysłane zostały do 100 organizacji turystycznych. Części tras nie objęto badaniami ze względu na odmowę wykonania pomiarów. W wyniku przeprowadzonych pomiarów określono średnie stężanie radonu w 66 trasach podziemnych w Polsce. Wyniki i wnioski: Przeprowadzone pomiary średnich stężeń radonu w 66 podziemnych trasach turystycznych wykazały, że w 20 z nich poziom stężenia może być istotny z punktu widzenia ochrony radiologicznej. Średnie zmierzone stężenie wyniosło 3200 ± 2400 Bqm-3, a najwyższe - 9200 Bqm-3. Oszacowano, że średnia dawka skuteczna od radonu na jaką narażeni będą pracownicy tych 20 tras wyniesie 4,6±3,4 mSv na rok, a w niektórych przypadkach może nawet w sięgać 12 mSv. Pracownicy tych tras powinni być zaliczeni do kategorii A lub B narażenia na promieniowanie jonizujące. Na podstawie wykonanych pomiarów oszacowano, że dla pracowników tras turystycznych, w których stężenia przekraczały 1000 Bqm-3, dla 40 letniego okresu pracy nadmiar ryzyka względnego zachorowalności na nowotwory płuc wyniesie 0,1 (10%). ZAKŁAD POLITYKI ZDROWOTNEJ „Współpraca lekarzy z pielęgniarkami w ochronie i umacnianiu zdrowia pracujących w wybranych krajach Unii Europejskiej oraz USA” IMP 8.1 Kierownik tematu: mgr Piotr Sakowski Cel projektu: Dokonanie identyfikacji praktyk w zakresie współpracy pomiędzy lekarzami i pielęgniarkami praktykującymi w ramach systemów ochrony zdrowia pracujących (OHS) różnych krajów. Materiał i metody: W obszarze zainteresowania zespołu badawczego znajdowały się: charakter współpracy (tj. obligatoryjny, dobrowolny), zakres zadań lekarzy i pielęgniarek OHS, obszary działania samodzielnego obu grup zawodowych, obszary, w których badane grupy zawodowe współpracują, 93 zasady współpracy pomiędzy lekarzami i pielęgniarkami OHS (wskazówki działania, wytyczne, dobra praktyka). Wyniki i wnioski: Badanie pokazało duże zróżnicowanie pomiędzy analizowanymi krajami w obszarze zadań realizowanych przez lekarzy i pielęgniarki OHS. Kraje różniły się charakterem współpracy pomiędzy badanymi grupami zawodowymi, a także zakresem tej współpracy wynikającym z zadań realizowanych przez jednostki OHS w ramach systemów krajowych. Istniejące zasady dobrej praktyki w ochronie zdrowia pracujących nie dotyczą wyłącznie obszaru współpracy pomiędzy przedstawicielami poszczególnych grup zawodowych (w tym lekarzy i pielęgniarek), lecz zawierają szerszy zakres wytycznych postępowania. Rezultaty badania posłużą do sformułowania zasad dobrej praktyki we współpracy lekarzy i pielęgniarek funkcjonujących w polskim systemie ochrony zdrowia pracujących. „Ocena polskiego systemu podejrzewania, orzekania i rekompensowania chorób zawodowych na tle odpowiednich rozwiązań funkcjonujących w krajach europejskich” IMP 8.2 Kierownik tematu: dr n. med. Jerzy A. Kopias Cel projektu: Dokonanie, z dwóch perspektyw, wewnętrznej i zewnętrznej, całościowej oceny funkcjonalności polskiego systemu chorób zawodowych. Materiał i metody: Obydwu ocen dokonano w oparciu o analizę zarówno istniejących, jak i celowo wywołanych dokumentów. Te ostatnie uwzględniają oceny sformułowane przez interesariuszy, a więc przedstawicieli instytucji, organizacji i urzędów, które są zaangażowane pośrednio lub bezpośrednio w kształtowanie krajowego systemu chorób zawodowych. Wyniki i wnioski: Uzyskano, jak się wydaje, unikalny obraz polskiego systemu chorób zawodowych w ocenach większości interesariuszy, albowiem zrealizowane dotąd w kraju badania dotyczyły ocen systemu wyrażanych przez osoby zaangażowane jedynie w proces orzekania i stwierdzania chorób zawodowych, co oznaczało pomijanie innych aspektów systemu i pozostałych interesariuszy. Zebrany materiał pozwolił na ocenę miejsca, jakie polski system chorób zawodowych zajmuje wśród odpowiadających mu systemów funkcjonujących w innych krajach europejskich oraz stopnia, w jakim respektowane są w jego ramach zalecenia UE. Przewiduje się, że wyniki badania będą mogły zostać wykorzystane w procesie konsultacji społecznych, jakie będą miały miejsce w ramach, zapowiadanej przez Ministerstwo Zdrowia, nowelizacji rozporządzenia o chorobach zawodowych. „Dobra praktyka w podtrzymywaniu zdolności do pracy starszych pracowników” IMP 8.8 Kierownik tematu: mgr Piotr Sakowski Cel projektu: Zidentyfikowanie oraz dokonanie oceny opisanych praktyk funkcjonujących w krajach europejskich oraz w USA, które mają na celu podtrzymywanie zdolności do pracy starszych pracowników. 94 Materiał i metody: Kwestia starzejącego się społeczeństwa stanowi istotny problem dla Unii Europejskiej. W wyniku analizy zespołu roboczego pracującego na zlecenie Komisji Europejskiej ustalono trzy główne wyzwania, przed którymi stoi Wspólnota w obecnym czasie. Są nimi kwestie związane z przedwczesnym przechodzeniem na emeryturę, izolacją osób starszych w społeczeństwie oraz stanem zdrowia osób starszych. Również w Polsce zauważono konieczność podjęcia działań mających na celu zmniejszenie wpływu sytuacji demograficznej na kwestie społeczno-gospodarcze, czego odzwierciedleniem jest tocząca się obecnie dyskusja nad reformą polityki emerytalnej państwa i przedłużeniem granicy wieku uprawniającego do przejścia na emeryturę. Wyniki i wnioski: Celem zaplanowanym do zrealizowania w projekcie w okresie październikgrudzień 2012r. było rozpoczęcie prac nad przeglądem piśmiennictwa. Prace te będą kontynuowane w 2013r. ZAKŁAD PSYCHOLOGII PRACY „Dopasowanie do organizacji - uwarunkowania środowiskowe i indywidualne pracowników socjalnych” IMP 21.2 Kierownik projektu: dr n.med. Małgorzata Waszkowska Cel projektu: Określenie związku pomiędzy dopasowaniem jednostki do organizacji a odczuwanym stresem oraz zadowoleniem z pracy z uwzględnieniem wybranych czynników indywidualnych oraz organizacyjnych środowiska pracy pracowników socjalnych. Materiał i metody: W roku 2012 przeprowadzono badania ankietowe w grupie 500 pracowników socjalnych z terenu 10 województw wykonujących tzw. pracę socjalną, zatrudnionych w miejskich ośrodkach pomocy społecznej, miejskich ośrodkach pomocy rodzinie, gminnych ośrodkach pomocy społecznej, miejsko-gminnych ośrodkach pomocy społecznej oraz w powiatowych centrach pomocy rodzinie (łącznie 98 placówek). Średnia wieku respondentów wynosiła 39,62 lat, staż pracy w pomocy społecznej 12,3 lat, a czas pracy na obecnym stanowisku 9,9 lat, ponadto zastosowano jednoitemowe skale do pomiaru zadowolenia z pracy, zadowolenia z życia oraz subiektywnej oceny zdolności do pracy oraz ankietę dotyczącą danych demograficznych. Wyniki i wnioski: Przeprowadzono wstępną analizę statystyczną zebranych danych z wykorzystaniem pakietu SPSS 19. Obliczono współczynniki ρ Spearmana w celu określenia związków pomiędzy badanymi zmiennymi. Analiza wykazała istnienie istotnych statystycznie zależności między wszystkimi zmiennymi uwzględnionymi w modelu badawczym. Lepsze dopasowanie do pracy wiąże się z poczuciem wewnętrznej kontroli w pracy (ρ = -0,46 ÷ -0,56; p<0,01) oraz z przyjaznym dla pracowników środowiskiem pracy (dobrze sprecyzowane są zasady jego funkcjonowania, właściwa komunikacja społeczna, organizacja pracy) (ρ = -0,56 ÷ -,66; p<0,01). Te dwa czynniki, wykazują związek z poczuciem stresu związanego z pracą - im lepsze środowisko, tym mniejsze poczucie stresu i lepsze dopasowanie, (odpowiednio ρ= 0,21 ÷ 0,35; p<0,05, ρ= -0,33 ÷ -0,46; p<0,01). Ponadto stopień dopasowania do pracy jest istotnie 95 związany ze wszystkimi typami przywiązania do organizacji – im lepsze dopasowanie, tym większe przywiązanie, zwłaszcza afektywne, które w największym stopniu wiąże się z zadowoleniem z pracy, niską tendencją do jej opuszczenia (ρ = 0,31 ÷ 0,61; p<-,05). „Prezentyzm adaptacyjny i nieadaptacyjny – uwarunkowania indywidualne i organizacyjne” IMP 21.4 Kierownik projektu: mgr Agata Wężyk Cel projektu: Zebranie i analiza danych literaturowych na temat zjawiska prezentyzmu (jego przyczyn, modyfikatorów i skutków) oraz opracowanie koncepcji (modelu) prezentyzmu adaptacyjnego i nieadaptacyjnego. Wyniki tych prac będą podstawą do przygotowania narzędzia (kwestionariusza) do identyfikacji dwóch form prezentyzmu, a także przygotowania polskojęzycznej publikacji upowszechniającej informacje na temat badanego zjawiska. Materiał i metody: Prace realizowane na tym etapie projektu miały charakter w dużej mierze koncepcyjny. Przeprowadzono analizę typu desk-research, uwzględniając dostępne publikacje (głównie artykuły naukowe) dotyczące zjawiska prezentyzmu. Zespół badawczy opracował model prezentyzmu, który przewiduje, że obecność w pracy pomimo choroby może mieć charakter zarówno adaptacyjny, jak i nieadaptacyjny. Bazując na wypracowanej koncepcji zespół przygotował listę itemów do kwestionariusza, umożliwiającego wskazanie czterech typów zachowań pracownika w sytuacji choroby. W najbliższym czasie przeprowadzony zostanie pilotaż tego narzędzia badawczego. Wyniki i wnioski: Opracowanie koncepcji teoretycznej prezentyzmu z uwzględnieniem jego adaptacyjnej i nieadaptacyjnej formy. Przygotowanie wstępnej wersji narzędzia do identyfikacji adaptacyjnego i nieadaptacyjnego prezentyzmu. Wykorzystanie uzyskanych wyników: Wyniki przeprowadzonych analiz źródłowych posłużyły do stworzenia koncepcji teoretycznej prezentyzmu oraz opracowania narzędzia badawczego. Przygotowany kwestionariusz zostanie poddany badaniu pilotażowemu na grupie ok. 100 osób. “Związek pomiędzy postawami matki a sposobem żywienia dziecka: rola stylu przywiązania, kompetencji żywieniowych i przekonań dotyczących łączenia obowiązków rodzinnych i zawodowych” IMP 21.3 Kierownik projektu: mgr Adrianna Potocka Cel projektu: Określenie związku pomiędzy postawami matki a sposobem żywienia dziecka. Weryfikacji będzie podlegał model teoretyczny zgodnie, z którym styl przywiązania (wzór emocjonalno-społecznego funkcjonowania), kompetencje żywieniowe (dojrzałość w kontekście żywienia) oraz przekonania matki dotyczące łączenia obowiązków rodzinnych i zawodowych to czynniki mogące kształtować sposób żywienia jej dziecka. Skutkiem praktykowanego przez matkę wzoru żywieniowego jest bilans energetyczny dziecka (przejawiający się w aktualnej masie ciała 96 dziecka) oraz ilość, rodzaj i częstotliwość spożywanych produktów (zgodnych lub nie z zaleceniami żywieniowymi dla dzieci). Materiał i metody: Badania przeprowadzone zostaną w ogólnopolskiej grupie ok. 400 matek dzieci w wieku przedszkolnym (4-6 lat). Kobiety rekrutowane będą w 5 regionach Polski: centralnym, zachodnim, wschodnim, północnym oraz południowym. Z każdego regionu wylosowane zostaną 2 poradnie pediatryczne - jedna zlokalizowana w gminie miejskiej, druga zlokalizowana w gminie wiejskiej danego regionu. Z wylosowanych placówek rekrutowane będą matki, których co najmniej jedno dziecko jest w wieku 4-6 lat. Procent matek rekrutowanych z poszczególnych regionów będzie estymowany w oparciu o wskaźnik urodzeń w danym regionie. Z respondentami przeprowadzone zostanie badanie, które będzie miało charakter indywidualny i dokonane zostanie metodą ankietową przez ankieterów. Wyniki i wnioski: Na okres, którego dotyczy raport zaplanowano przegląd literatury i przygotowanie narzędzi do pomiaru analizowanych zmiennych. Efektem realizacji wymienionych zadań jest gotowy zestaw metod, który zostanie wykorzystany w badaniach właściwych, przewidzianych jako kolejny etap realizacji projektu. ZAKŁAD ŚRODOWISKOWYCH ZAGROŻEŃ ZDROWIA „Prowadzenie Krajowego Rejestru Czynników Biologicznych w Miejscu Pracy i analiza danych z niego pochodzących oraz kontynuacja działalności i aktualizacja zawartości strony internetowej Krajowego Punktu Informacyjnego ds. Czynników Biologicznych” IMP 3.1 Kierownik tematu: dr Anna Kozajda Cel projektu: nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem systemu rejestracji czynników biologicznych oraz merytoryczny nadzór nad wprowadzaniem przez WSSE prawidłowych danych o użyciu czynników biologicznych; opracowanie aktualnego, zbiorczego raportu dotyczącego użycia czynników biologicznych w celach naukowo-badawczych, diagnostycznych lub przemysłowych w Polsce na podstawie informacji przekazanych przez pracodawców; aktualizacja strony internetowej Krajowego Punktu Informacyjnego oraz kontynuacja działalności informacyjno-konsultacyjnej dla podmiotów zainteresowanych tematyką zawodowego narażenia na czynniki biologiczne. Materiał i metody: permanentny nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem oprogramowania systemu rejestracji czynników biologicznych; merytoryczny nadzór nad wprowadzaniem przez WSSE prawidłowych danych od pracodawców o użyciu czynników biologicznych, 97 opracowanie corocznego raportu dotyczącego użycia czynników biologicznych w celach naukowo-badawczych, diagnostycznych lub przemysłowych w Polsce na podstawie informacji przekazanych przez pracodawców w postaci tabelarycznej, rozszerzenie tematycznego zakresu materiałów dotyczących różnych aspektów zawodowego narażenia na czynniki biologiczne na stronie internetowej Krajowego Punktu Informacyjnego, prowadzenie działalności informacyjno-konsultacyjnej dla instytucji i indywidualnych osób zainteresowanych tematyką zawodowego narażenia na czynniki biologiczne, zagrzybienia pomieszczeń oraz jakości powietrza wewnętrznego. Wyniki i wnioski: Sporządzono roczny raport o zawodowym narażeniu na czynniki biologiczne w Polsce w 2012r. Na dzień 10 grudnia w Polsce w KRCB funkcjonowało 510 zakładów pracy stosujących czynniki biologiczne, z czego najwięcej w celach diagnostycznych - 380, w celach naukowo-badawczych - 96, zaś w celach przemysłowych – 34 przedsiębiorstwa. W zakładach tych było zatrudnionych ogółem 3882 pracowników narażonych na czynniki biologiczne, w tym 3558 kobiet (91,6%) i 324 mężczyzn (8,3%). Większość z tych osób było zatrudnionych w laboratoriach diagnostycznych różnego typu (przyszpitalnych, stacji sanitarno-epidemiologicznych, niepublicznych) oraz w szkołach wyższych. Spośród wszystkich czynników biologicznych z 2. grupy zagrożenia najwięcej osób pracowało w narażeniu na bakterie Escherichia coli (z wyjątkiem szczepów niepatogennych) - 3175, Staphylococcus aureus - 3141 i Pseudomonas aeruginosa - 2873. Biorąc pod uwagę czynniki zakwalifikowane do 3. grupy zagrożenia najwięcej pracowników narażonych było na bakterie Escherichia coli (szczepy verocytotoksyczne lub enterotoksyczne) – 464 oraz Salmonella Typhi - 333. Spośród wirusów z tej grupy zagrożenia najwięcej osób pracowało w narażeniu na wirusy: zapalenia wątroby typu B - 245 i zapalenia wątroby typu C – 231. Baza danych pozwala na uzyskanie wiarygodnych informacji o skali i rodzaju czynników biologicznych używanych w Polsce w sposób celowy w procesach pracy. Informacje o zakładach stosujących czynniki z trzech grup zagrożenia, które potencjalnie mogą zostać wykorzystane w celach bioterrorystycznych są przekazywane do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Strona internetowa Krajowego Punktu Informacyjnego ds. Czynników Biologicznych daje możliwość szerokiego upowszechnienia wiedzy o narażeniu biologicznym w miejscu pracy dla znacznie większego grona odbiorców od tradycyjnych środków przekazu. „Identyfikacja i ocena toksyczności grzybów pleśniowych wyizolowanych z zagrzybionych mieszkań” IMP 3.2 Kierownik projektu: mgr inż. Karolina Bródka Cel projektu: Analiza i ocena zdolności toksynotwórczych grzybów strzępkowych wyizolowanych z zagrzybionych powierzchni w mieszkaniach o różnej charakterystyce wytypowanych z terenu aglomeracji łódzkiej. Materiał i metody: W pierwszym roku realizacji projektu dokonano przeglądu aktualnej literatury światowej dotyczącej zagrzybienia pomieszczeń mieszkalnych oraz zdolności toksynotwórczych 98 grzybów strzępkowych porastających różne powierzchnie w mieszkaniach. Na podstawie zebranych informacji opracowano strategię pomiarową badania. Badanie przeprowadzono w sezonie grzewczym w 23 mieszkaniach z terenu aglomeracji łódzkiej, które wykazywały cechy zagrzybienia i zostały wytypowane z bazy adresowej utworzonej na podstawie zgłoszeń mieszkańców. W badanych mieszkaniach pobrano próby zeskrobin z powierzchni zaatakowanych przez grzyby, dokonano także pomiaru parametrów mikroklimatu (temperatura, wilgotność, stężenie CO2) oraz prędkości przepływu powietrza. W kolejnym etapie badania wyizolowano czyste kultury grzybów za pomocą metody hodowlanej i przeprowadzono ich identyfikację do gatunku z wykorzystaniem metody makroi mikroskopowej, korzystając z dostępnej literatury przedmiotu. Wyizolowane gatunki grzybów zabezpieczono w warunkach chłodniczych. Po odpowiednim przygotowaniu grzyby te zostaną przekazane do jakościowej analizy w kierunku obecności w ich grzybni wybranych mikotoksyn za pomocą metody HPLC. Wyniki i wnioski: Przeprowadzona analiza mikologiczna prób pobranych z zagrzybionych powierzchni w badanych mieszkaniach na terenie aglomeracji łódzkiej wykazała obecność pleśni (90,7%) i drożdżaków (9,3%). Wśród grzybów strzępkowych stwierdzono obecność 12 gatunków pleśni należących do 9 rodzajów tych organizmów. Biorąc pod uwagę częstość występowania poszczególnych gatunków grzybów na zainfekowanych powierzchniach izolowano głównie Aspergillus versicolor (56,5% prób), Cladosporium cladosporioides (56,5% prób), Penicillium chrysogenum (43,5% prób), Ulocladium chartarum (26,0% prób) i Acremonium charticola (21,7% prób). Wśród zidentyfikowanych grzybów stwierdzono obecność czterech rodzajów pleśni uznawanych za alergizujące dla człowieka (Aspergillus, Penicillium, Cladosprdium i Phoma), a także trzy rodzaje mogące wykazywać zdolność tworzenia mikotoksyn szkodliwych dla ludzi (Aspergillus, Penicillium i Trichoderma). Analiza warunków mikroklimatu wykazała prędkość przepływu powietrza we wszystkich badanych pomieszczeniach na poziomie 0,0m/s, a w 74% mieszkań podwyższone stężenie dwutlenku węgla (powyżej 1000ppm), co świadczy o niewłaściwej wentylacji tych lokali. Słaba wymiana powietrza w badanych pomieszczeniach jest prawdopodobnie jedną z przyczyn występowania w nich oznak zagrzybienia. Ponadto mikroklimat badanych pomieszczeń charakteryzował się przeciętnie umiarkowaną temperaturą (20,6°C) i wilgotnością względną powietrza (53,0%). Uzyskane wyniki wzbogacają istniejącą wiedzę dotyczącą składu jakościowego grzybów (szczególnie o działaniu alergicznym i toksycznym) izolowanych z zagrzybionych przegród budowlanych i innego typu powierzchni w mieszkaniach oraz mikroklimatu wewnętrznego w pomieszczeniach z widocznymi śladami zagrzybienia w sezonie grzewczym. „Opracowanie metodyki oceny narażenia zawodowego na nanocząstki w procesach szlifowania i ścierania materiałów zawierających nanostruktury” IMP 3.5 Kierownik projektu: dr Stella Bujak-Pietrek 99 Cel projektu: Określenie warunków prowadzenia pomiarów oraz oszacowanie na tej podstawie stopnia uwalniania nanocząstek w procesach ścierania materiałów podczas różnych czynności związanych z ich użytkowaniem. Materiał i metody: Zadanie badawcze polega na ustaleniu procedury pomiarowej oraz przeprowadzeniu badań na stanowiskach pracy, w celu oceny stopnia uwalniania nanocząstek podczas różnych czynności, w których dochodzi do ścierania materiałów, będących nośnikami nanostruktur. W celu przeprowadzenia oceny stopnia uwalniania nanocząstek w badanych procesach stosowano: Kondensacyjny Licznik Cząstek (CPC, TSI model 3007-2) - do oznaczenia stężenia liczbowego nanocząstek, Monitor Nanocząstek AeroTrak 9000 (TSI) do wyznaczenia pola powierzchni cząstek potencjalnie osadzających się w pęcherzykach płucnych lub w rejonie tchawiczooskrzelowym oraz Monitor Stężenia Aerozolu Dust Trak (TSI, model 8534) do oznaczenia stężenia masowego aerozolu. Wyniki i wnioski: W ramach dwuletniego projektu przewiduje się przeprowadzenie badań na około 15 stanowiskach pracy. W pierwszym roku realizacji zadania przeprowadzono pomiary na stanowiskach badania odporności na ścieranie tkaniny z naniesionymi nanocząstkami i materiałów do wypełnień stomatologicznych zawierających mieszaniny nanocząstek oraz na stanowisku ręcznego zacierania zaprawy murarskiej z nanocząsteczkami. „Opracowanie procedury oznaczania zawartości krystalicznej krzemionki w respirabilnej frakcji pyłów metodą spektrometrii w podczerwieni” IMP 3.7 Kierownik projektu: dr Aleksandra Maciejewska Cel projektu: Opracowanie metody oznaczania dwóch podstawowych form krystalicznej krzemionki: kwarcu i krystobalitu w respirabilnej frakcji pyłów pobranych w środowisku pracy, z użyciem techniki spektrometrii w podczerwieni (FT-IR). Spodziewana zmiana sposobu wyrażenia i wartości NDS dla krystalicznej krzemionki występującej w pyłach środowiska pracy, wiąże się z koniecznością wprowadzenia nowej metody jej oznaczania. Dotychczas powszechnie stosowana znormalizowana metoda chemiczna według PN-Z-04018-04:1991 sprawdza się tylko w przypadku wykonywania oznaczeń w próbkach pyłów całkowitych. Konieczność prowadzenia oznaczeń w respirabilnej frakcji pyłów praktycznie eliminuje tę metodę z dalszego stosowania. Materiał i metody: W ramach opracowywanej procedury analitycznej przeprowadzono badania z zakresu optymalizacji pracy spektrometru FT-IR, wykonano kalibracje oznaczeń kwarcu i krystobalitu z użyciem kilku materiałów odniesienia, przeprowadzono walidację metody oraz oszacowano niepewność rozszerzoną wyników oznaczeń. Wyniki i wnioski: opracowano procedurę oznaczania respirabilnej frakcji kwarcu i krystobalitu, która będzie mogła być stosowana do badania warunków sanitarno-higienicznych na stanowiskach pracy, po wprowadzeniu nowego NDS dla krystalicznej krzemionki; 100 przedstawiona metoda umożliwia oznaczanie respirabilnego kwarcu i krystobalitu w powietrzu na stanowiskach pracy w stężeniach od 0,015 mg/m3 do 0,5 mg/m3; oznaczanie kwarcu i krystobalitu według opracowanej procedury nie wymaga wprowadzania zmian w dotychczas stosowanym sposobie pobierania próbek frakcji respirabilnej pyłów w środowisku pracy; metoda charakteryzuje się zadowalającym poziomem wartości cech walidacyjnych dla obu oznaczanych odmian krystalicznych krzemionki: liniowość - r > 0,999, granice oznaczalności - 10 μg, precyzja – 5 % (w przypadku próbki zawierającej około 50 μg kwarcu) i niepewność rozszerzona – 22 % (dla k = 2 i P = 95%); w przypadku współwystępowania w analizowanej próbce czynników interferujących z kwarcem i/lub krystobalitem wymagane jest minimalizowanie ich wpływu na otrzymywane wyniki oznaczeń. ZAKŁAD TOKSYKOLOGII I KANCEROGENEZY „ Wpływ terapii chelatującej na wydalanie z moczem elementów śladowych” IMP 4.6 Kierownik projektu: dr Beata Janasik Cel projektu: Przeprowadzenie badań oceniających wydalanie poszczególnych metali ze szczególnym uwzględnieniem istotnych biochemicznie cynku, miedzi, kobaltu, chromu z moczem przed oraz po terapiach chelatujących, biorąc również pod uwagę wiek pacjenta, ilość przeprowadzonych zabiegów i jednostki chorobowe. Materiał i metody: W badaniach wzięło udział 33 pacjentów (17 mężczyzn, 16 kobiet) w wieku 56-74 lat. Ilość przebytych terapii mieściła się w zakresie 1-30. Najczęściej zgłaszane dolegliwości to miażdżyca kończyn dolnych, cukrzyca i nadciśnienie. Wyniki i wnioski: Stwierdzono: statystycznie istotne różnice między stężeniami kobaltu (Co), żelaza(Fe) miedzi (Cu), ołowiu (Pb) cynku (Zn), manganu (Mn) przed terapią oraz po terapii; ok. 20-krotny wzrost stężenia cynku (Zn) w moczu 2h po terapii chelatacyjnej, ok. 16-krotny wzrost stężenia manganu, ok. 6-krotny wzrost stężenia żelaza; Zwiększona utrata zwłaszcza cynku, żelaza z moczem po terapii chelatacyjnej, sugeruje istotną rolę monitorowania stężeń tych metali, zwłaszcza przy wielokrotnych terapiach mogących powodować przewyższenie utraty nad pobraniem i negatywne skutki dla zdrowia. Wyniki uzyskane w projekcie dostarczyły kompetentnych informacji na temat wpływu terapii chelatacyjnej na wydalanie zarówno metali toksycznych, ale również elementów śladowych uważanych za niezbędne do życia. Wyniki będą rozpowszechniane w celu poszerzenia i promowania wiedzy dotyczącej terapii chelatacyjnej i możliwych skutków jej stosowania. „Badanie zależności pomiędzy polimorfizmem genetycznym, markerami stresu oksydacyjnego we krwi kobiet ciężarnych a wskaźnikami biometrycznymi noworodków” IMP 1.4 101 Kierownik projektu: prof. dr hab. Jolanta Gromadzińska Cel pracy: Poszukiwanie zależności pomiędzy narażeniem matki w czasie ciąży na substancje chemiczne, jej indywidualnie, genetycznie zdeterminowaną wrażliwością na narażenie a wskaźnikami fizjologicznymi i biochemicznymi opisującymi stan zdrowia noworodka. W okresie sprawozdawczym oceniano polimorfizm genetyczny GSTM1 i GSTT1. Materiał i metody: Badaniami objęto 700 ciężarnych kobiet, mieszkanek Łodzi i okolic oraz Legnicy i Wrocławia. Polimorfizm genetyczny GSTM1 i GSTT1 analizowano z wykorzystaniem barwnika interkalującego SYBR Green (DyNAmo Flash SYBR Green qPCR kit, Thermo Scientific), w oparciu o technikę Real-Time PCR. Wyniki i wnioski: Rozkład alleli genów GSTM1 i GSTT1 w badanej populacji kobiet ciężarnych (n=700) przedstawia się następująco: GSTM1+(wild) - 49%, GSTM1null - 51%, GSTT1+(wild)81,3%, GSTT1null – 18,7%. Wykazano znamiennie wyższą aktywność GPx1 w krwi żylnej kobiet ciężarnych nosicielek genu GSTT1null i w krwi pępowinowej ich noworodków (odpowiednio p<0,05 oraz p<0.001). U nosicielek genów GSTT1null/GSTM1null wykazano znamiennie wyższą aktywność GPx1 (p<0,02) i znamiennie wyższe stężenie TBARS (p<0,02) w stosunku do nosicielek dzikich alleli tych genów. Pęknięcia pojedynczej nici DNA oceniane jako moment ogonowy wykazano znamiennie wyższe u nosicielek alleli GSTM1+/GSTT1+, natomiast oksydacyjne uszkodzenia DNA były wyższe u nosicielek genów GSTM1null/GSTT1null. Przedstawiona analiza wyników jest wstępnym opracowaniem uzyskanych danych – ostateczna zostanie dokonana po zakończeniu wykonywania analiz polimorfizmu genów i po uzupełnieniu danych antropometrycznych noworodków. „Uruchomienie i adaptacja nowego systemu inhalacyjnego zwierząt laboratoryjnych oraz dostosowanie istniejących procedur do wymogów kodeksu dobrej praktyki laboratoryjnej (DPL)” IMP 1.1 Kierownik projektu: dr Radosław Świercz Cel pracy: Badanie 1-metylonaftalenu we krwi szczurów podczas i po jednorazowej ekspozycji inhalacyjnej na badany związek chemiczny. Zbadanie dynamiki stresogennego doznania związanego z jednorazowym narażeniem na 1-metylonaftalen na podstawie analizy stężenia kortykosteronu w osoczu szczurów. Materiał i metody: Doświadczenia przeprowadzono na szczurach samcach szczepu Wistar, stada Outbred Imp: Wist, o masie 260-300 g pochodzących z hodowli Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. Zwierzęta były eksponowane na 1-metylonaftalen (1-MN) o nominalnym stężeniu 200 mg/m3. Czas ekspozycji inhalacyjnej wynosił 6 godzin. Podczas ekspozycji inhalacyjnej i po zakończeniu ekspozycji od zwierząt pobierano krew. We krwi oznaczono 1-MN, metodą chromatografii gazowej w połączeniu z techniką „headspace” i kortykosteron, metodą chromatografii cieczowej (HPLC). 102 Wyniki i wnioski: Badania wykazały, że u szczurów narażanych inhalacyjnie na 1-MN podczas ekspozycji inhalacyjnej stężenie 1-MN we krwi szczurów rosło i nie osiągnęło plateau (t1/2=3,1 godz.). Po zakończeniu ekspozycji 1-MN ulegał szybkiej eliminacji z krwi szczurów narażanych inhalacyjnie na ten związek zgodnie z modelem kinetycznym trójprzedziałowym otwartym (t 1/2: faza I = 28 min; faza II = 52 min; faza III = 6 godz. 56 min). U zwierząt narażanych na 1-MN w porównaniu do zwierząt kontrolnych stwierdzono dwukrotnie wyższe stężenie kortykosteronu we krwi podczas całego okresu obserwacji. Na podstawie przeprowadzonych badań wyciągnięto następujące wnioski: Podczas ekspozycji inhalacyjnej na pary 1-MN we krwi szczurów stężenie 1-MN nie osiągnęło plateau. Po narażeniu inhalacyjnym na pary 1-MN w stężeniu około 200 mg/m3 szybkość zaniku 1-MN we krwi szczurów przebiega zgodnie z modelem kinetycznym trójprzedziałowym otwartym. Jednorazowa ekspozycja inhalacyjna zwierząt na 1-MN wywołała u szczurów silną reakcję CORT. Zakupiony zestaw do inhalacji zwierząt laboratoryjnych może być wykorzystany do badań tosykokinetycznych zgodnie z wytycznymi OECD i UE. Przeprowadzone badania zostaną wykorzystane do otrzymania Certyfikatu Zgodności z zasadami Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (DPL) w zakresie badań tosykokinetycznych w warunkach narażenia inhalacyjnego. „Wpływ polimorfizmów/haplotypów genu naprawy DNA Rad51C na ryzyko wystąpienia wybranych form raka”, IMP 1.5 Kierownik projektu: dr Peter Grešner Cel projektu: Sprawdzenie czy i w jaki sposób polimorfizm genetyczny oraz haplotypy genu Rad51C zmieniają indywidualną zapadalność na raka głowy i szyi, raka piersi oraz raka płuca. Materiał i metody: Oznaczono częstość występowania 8 polimorfizmów genu Rad51C w próbkach DNA wyizolowanych z limfocytów krwi obwodowej pacjentów chorujących na raka głowy i szyi (n = 81), raka piersi (n = 132) oraz raka płuca (n = 47) oraz osób stanowiących grupę kontrolną (n = 300). DNA wyizolowano z wykorzystaniem standardowego zestawu do izolacji genomowego DNA firmy QIAGEN. Do oznaczania polimorfizmów genu Rad51C ustawiono i wykorzystano metodę opartą na technice Real-Time PCR z zastosowaniem sond hybrydyzujących TaqMan (Applied Biosystems, USA). Reakcje rt-PCR przeprowadzono z wykorzystaniem termocyklera iQ5 iCycler (BioRad, USA). Na podstawie uzyskanych danych doświadczalnych określono częstości występowania poszczególnych genotypów badanych polimorfizmów w grupie chorujących na wybrane formy raka oraz w grupie kontrolnej. Haplotypy genu Rad51C zrekonstruowano z wykorzystaniem metody największej wiarygodności (pakiet obliczeniowy SHEsis). Wpływ polimorfizmów/haplotypów Rad51C na ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych analizowano 103 weryfikując hipotezę zależności rozkładu poszczególnych genotypów/haplotypów od grupy (testy dokładne, regresja logistyczna). Związki pomiędzy genotypami/haplotypami Rad51C a ryzykiem wystąpienia choroby wyrażone zostały za pośrednictwem ilorazu szans (ang. odds ratio; OR). Wszystkie analizy statystyczne przeprowadzono z podziałem na poszczególne grupy w zależności od typu raka, jak również w ogólnej grupie "rak". Wyniki i wnioski: W przypadku raka głowy i szyi wykazano, iż allele rzadkie polimorfizmów rs302873 (-524C/G), rs16943176 (-118G/A), rs12946397 (-26C/T) oraz rs17222691 (34C/T) powodują około 1,5-krotne zwiększenie ryzyka zachorowania (OR=1.5 [1.0-2.2]; p=0.06 dla rozkładu alleli). Efekt ten z marginalną istotnością widoczny jest także w modelu dominującym analizując wszystkie osoby razem bez względu na płeć (OR=2.2 [1.0-6.1], p=0.05 dla rs302873; OR=1.6 [1.0-2.6], p=0.07 dla pozostałych SNP) oraz w modelu recesywnym w grupie mężczyzn (OR=3.7 [0.9-18.4], p=0.07 dla rs16943176). W przypadku raka piersi wykazano, iż polimorfizm rs12946522 (-1902T/G) w modelu recesywnym powoduje około 3-krotne obniżenie ryzyka zachorowania u kobiet (OR=0.3 [0.1-1.05], p=0.06).W przypadku raka płuca wykazano, iż na ryzyko zachorowania w grupie mężczyzn wpływają dwa polimorfizmy: rs302874 (-2009G/A), który w modelu recesywnym zwiększa ryzyko zachorowania ponad 4-krotnie (OR=4.4 [1.4-13.5], p<0.05) oraz rs302873 (-524C/G), który w modelu dominującym 3-krotnie obniża ryzyko zachorowania (OR=0.3 [0.1-0.9], p<0.05). Na podstawie wyników rekonstrukcji haplotypów wyróżniono haplotyp ATGATCTC, który ponad 9-krotnie zwiększa ryzyko zachorowania na raka głowy i szyi (OR=9.5 [1.8-49.3], p<0.005). W przypadku raka piersi zidentyfikowano haplotypy GTGGCCCC oraz GTCGCCCC, przy czym pierwszy z nich zwiększa ryzyko zachorowania (OR=1.4 [1.0-2.0], p<0.05) podczas gdy drugi obniża ryzyko zachorowania (OR=NA, p<0.05). Ponadto rekonstrukcja wykazała, iż haplotyp ATGATCTdel zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuca (OR=NA, p<0.05). Uzyskane dane doświadczalne pomogą zrozumieć rolę odgrywaną przez białko Rad51C w procesach kancerogenezy. „Zastosowanie konfokalnej mikrospektroskopii Ramana do oceny procesu internalizacji nanocząstek ditlenku tytanu w układzie in vitro” IMP 1.6 Kierownik projektu: dr Marek Nocuń Cel projektu: Ustalenie modelu narażenia komórek na nanocząstki ditlenku tytanu w warunkach in vitro oraz ocena zastosowania mikrospektroskopii Ramana do detekcji nanocząstek ditlenku tytanu (TiO2) na powierzchni i wewnątrz komórek. Materiał i metody: Komórki A549 ludzkiego raka płuc narażano przez 24 h na nanocząstki ditlenku tytanu (TiO2) (1-256 µg/ml; 0,2-53,3 µg/cm2). Żywotność oraz stopień zróżnicowania komórkowego (obecność ziarnistości) oceniano metodą cytometrii przepływowej (BD FACS Canto II). Obecność nanocząstek TiO2 w komórkach oceniano w transmisyjnym mikroskopie elektronowym (TEM) oraz wykonując serie widm ramanowskich z obszaru pojedynczych komórek na spektrometrze Renishaw InVia Reflex w oparciu o porównanie z widmem wzorca TiO2. Skanowanie 104 przeprowadzono zarówno na całych komórkach (cytospin), jak i na skrawkach o grubości 400-600 nm powstałych z bloczków zawierających komórki zatopione w żywicy epoksydowej. Obie formy komórek analizowano na pokrytych złotem szkiełkach (Klarite; Renishaw Diagnostics). Wyniki i wnioski: Dla wszystkich badanych stężeń TiO2 żywotność komórek wynosiła powyżej 85%. Analiza cytometryczna komórek narażanych na nanocząstki TiO2 wykazała proporcjonalny do stężenia wzrost ziarnistości komórek wyraźnie zauważalny od stężenia 10,4 µg/cm2. Analiza TEM potwierdziła obecność nanocząstek TiO2 w narażanych komórkach. Ze wszystkich analizowanych komórek narażanych na nanocząstki TiO2 uzyskano widma z wyraźnym pasmem charakterystycznym dla badanych nanocząstek, przy czym odsetek widm dla TiO2 (w stosunku do ogółu zebranych widm) oraz intensywność sygnału różniły się między poszczególnymi komórkami. Zastosowany model doświadczalny z wykorzystaniem spektrometrii Ramana może być wykorzystywany do wstępnego potwierdzenia/wykluczenia obecności nanocząstek w komórkach w trakcie kolejnych badań z dziedziny nanotoksykologii przeprowadzanych w Zakładzie Toksykologii i Kancerogenezy. „Profil ekspresji genów zależnych od Nrf2 w leukocytach krwi obwodowej osób o różnym statusie selenowym” IMP 1.8 Kierownik projektu: dr hab. Edyta Reszka, prof. IMP Cel projektu: Zbadanie potencjalnego związku pomiędzy ekspresją wybranych genów zaangażowanych w obronę antyoksydacyjną i biotransformację ksenobiotyków, regulowanych przez czynnik transkrypcyjny nuclear factor (erythroid-derived 2)-like 2 (NRF2) a statusem selenowym określonym na podstawie stężenia selenu (Se) i aktywności peroksydazy glutationowej (GPx3) w osoczu. Analiza ekspresji genów w leukocytach krwi obwodowej w zależności od statusu selenowego, umożliwi poznanie wpływu tego pierwiastka na potencjał antyoksydacyjny i detoksykacyjny organizmu człowieka, również w zależności od wrażliwości osobniczej. Materiał i metody: W projekcie analizowano ekspresję 18 genów kodujących enzymy antyoksydacyjne i metabolizujące ksenobiotyki w ludzkich leukocytach krwi obwodowej: GSTA1, GSTP1, GSTM1, GSTT1, GCLC, GCLM, GSR, NQO1, EPHX1, HMOX1, PRDX1, CAT, SOD1, SOD2, NRF2, KEAP1, TRXR1, GPX2 z wykorzystaniem metody qRT-PCR, u 119 ochotników w średnim wieku 61,8 lat. Zebrano i zabezpieczono materiał biologiczny od 119 ochotników. Zoptymalizowano metodę qRT-PCR do badania ekspresji 17 genów w leukocytach krwi obwodowej oraz obliczono względną ekspresję genów. Oznaczono status selenowy poprzez stężenie Se i aktywność GPx3 w osoczu. Utworzono bazę danych ochotników biorących udział w badaniu z uwzględnieniem ekspresji genów, statusu selenowego i danych demograficznych. Wyniki i wnioski: Poziom transkryptów w leukocytach krwi obwodowej wykazywał dużą zmienność osobniczą, przy czym najwyższą ekspresję genów zaobserwowano dla SOD2 (średnia względna ekspresja 4,59±2,30), a najniższą dla genu KEAP1 (średnia względna ekspresja 0,0005±0,0002). Gen GPX2 w leukocytach krwi obwodowej charakteryzował się słabą konstytutywną ekspresją, poniżej 105 możliwości detekcji. Średnie stężenie Se w osoczu wynosiło 55,15 µg/L (zakres od 23,26 do 129,60 µg/L), natomiast aktywność GPx3 0,176 j.e./L (zakres od 0,110-0,146 j.e./L). Oznaczona ekspresja genów w leukocytach krwi obwodowej oraz określony status selenowy poprzez stężenie selenu oraz aktywność peroksydazy glutationowej w osoczu posłużą do przygotowania publikacji naukowej oraz zostaną zaprezentowane na zjazdach i konferencjach krajowych i międzynarodowych. Wyniki zostaną również wykorzystane do analiz wykonywanych w III etapie realizacji projektu. „Wpływ narażenia zawodowego na ołów na ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego u pracowników zakładów produkcji akumulatorów” IMP 4.3 Kierownik projektu: dr Małgorzata Trzcinka-Ochocka Cel projektu: Ocena narażenia zawodowego na ołów. Wstępna ocena wpływu narażenia zawodowego na ołów na ciśnienie tętnicze oraz występowanie nadciśnienia. Materiał i metody: W okresie sprawozdawczym badaniami objęto 233 pracowników, wybranych z szczegółowej bazy danych zawierającej dane osobowe 544 pracowników, w tym pracowników ze stażem pracy od 1997 roku. U wytypowanych osób przeprowadzono szczegółowy wywiad (ankieta) zawierający informacje na temat wieku, wzrostu, wagi, miejsca pracy, stanowiska, stażu pracy, wykształcenia, chorób serca, nadciśnienia, przyjmowanych leków i suplementów diety, palenia papierosów, picia alkoholu, kawy, herbaty, czynnego wypoczynku, rodzaju ogrzewania, czasu spędzonego w ruchu ulicznym itp. U każdego z badanych wykonano pomiar ciśnienia krwi metodą osłuchową Korotkowa (wg zaleceń PTNT). Wykonano oznaczenia stężenia ołowiu (Pb-B) i kadmu (Cd-B) we krwi, ZnPP oraz glukozy, cholesterolu całkowitego (TC) i jego frakcji: HDL –”dobrego” i LDL „złego” oraz trójglicerydów. Dokonano wstępnej oceny narażenia zawodowego na ołów 233 pracowników zakładów produkcji akumulatorów woj. wielkopolskiego. Wyniki i wnioski: Oznaczone stężenia Pb-B były stosunkowo niskie (śr.g = 272 µg/l ) i tylko u 2% badanych osób przekraczały wartość dopuszczalnego stężenia biologicznego (DSB - 500 µg/l). Przeprowadzone badania pozwoliły na kompleksową ocenę stanu zdrowia pracowników po kątem częstości występowania nadciśnienia tętniczego mogącego być konsekwencją narażenia zawodowego na ołów. Nadciśnienie (na podstawie wartości SBP - systolic blood preasure) stwierdzono u 86 osób (37%) to jest o 8% więcej niż w generalnej populacji polskiej. U 32% badanych stwierdzono przekroczenie zarówno wartości SBP (<140 mm Hg) jak i DBP (Diastolic Blood Preasure <90 mmHg). Wśród grupy badanej wyłoniono 26 osób (11%) z niezdiagnozowanym nadciśnieniem tętniczym. Badania ujawniły niepokojący stan zdrowia wielu pracowników. Glukoza oraz wskaźniki gospodarki lipidowej: Cholesterol całkowity, HDL, trójglicerydy nie odpowiadały przyjętym normom (odpowiednio 29%, 69%, 60% i 38%). Wysokie wartości SBP, jak również wartości stężeń glukozy i wskaźników gospodarki lipidowej poza normą, będą wymagały dla wielu pracowników opieki lekarza specjalisty i systematycznej kontroli ich stanu zdrowia. Wykazano zależność SBP, cholesterolu całk. oraz HDL od stężenia 106 Pb-B. Najwyższe statystycznie znamienne (p<0,05) wartości tych czynników stwierdzono w zakładzie z najwyższymi stężeniami Pb-B (Z-d 3=376,7 µg/l). Wykazano różnice statystycznie znamienne między stężeniami Pb-B, SBP, DBP, glukozy, cholesterolu całk. i trójglicerydów między grupą pracowników z ciśnieniem w normie(Pb-B 257 µg/l, SBP-124 mmHg) a grupami z nadciśnieniem leczonym (Pb-B-281, SBP-150) i nadciśnieniem nie leczonym (Pb-B-369, SBP-146). Otrzymane wyniki wskazują na zależność między narażeniem zawodowym na ołów (Pb-B) a skurczowym ciśnieniem tętniczym (SBP) a także innymi czynnikami jak np. markery gospodarki lipidowej. „Biologiczna walidacja biomarkera narażenia na dym tytoniowy – analiza zmienności stężeń kotyniny w ślinie i w moczu w cyklu tygodniowym” IMP 4.9 Kierownik projektu: mgr Joanna Stragierowicz Cel projektu: Ustalenie dobowej i tygodniowej zmienności stężeń kotyniny w moczu i w ślinie osób palących oraz niepalących (biernie narażonych i nienarażonych na dym tytoniowy). Oszacowanie wartości granicznych szczególnie dla osób niepalących. Materiał i metody: Analizy kotyniny w moczu i w ślinie wykonano metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z tandemową spektrometrią mas (HPLC-MS/MS). Dla wykonanych analiz wyznaczono podstawowe parametry walidacyjne. Wyniki i wnioski: Uzyskane wyniki kotyniny w moczu i w ślinie pogrupowano wg danych ankietowych na 3 grupy: osoby niepalące nienarażone na dym tytoniowy, osoby niepalące narażone na dym tytoniowy i osoby palące. Wyznaczono dla każdej grupy korelacje pomiędzy matrycami (śliną i moczem niekorygowanym stężeniem kreatyniny oraz śliną i moczem korygowanym stężeniem kreatyniny). Najwyższe wartości współczynnika korelacji r otrzymano dla całej populacji zarówno osób palących, jak i niepalących (r=0,863 dla porównania śliny i moczu niekorygowanego). Niższe wartości r uzyskano dla zależności ślina-mocz korygowany stężeniem kreatyniny. Wyznaczono cut-off, szczególnie dla rozróżnienia klasyfikacji osób niepalących nienarażonych i biernie narażonych na dym tytoniowy: 0,4 ng/ml śliny; 1,0 ng/ml moczu; 1,0 µg/g kreatyniny. Na podstawie wyników od osób niepalących nienarażonych wyznaczono poziom, tzw. środowiskowego dymu tytoniowego (ETS, Environmental Tobacco Smoke). Średnie stężenia kotyniny u tych osób wynosiły odpowiednio: 0,22 ng/ml śliny; 0,29 ng/ml moczu i 0,27 µg/g kreatyniny. Uzyskane wyniki, w szczególności zaproponowany cut-off pomoże w przyszłości w prawidłowej klasyfikacji osób niepalących, w zakresie narażenia biernego i środowiskowego na dym tytoniowy, co jest możliwe jedynie w połączeniu z bardzo czułymi metodami, tj. HPLC-MS/MS. „Zastosowanie tandemowej spektrometrii mas w monitoringu biologicznym narażenia zawodowego na rozpuszczalniki organiczne – opracowanie i walidacja metod oznaczania markerów w moczu” IMP 4.1 Kierownik projektu: dr Danuta Ligocka 107 Cel projektu: Optymalizacja i walidacja metod oznaczania w moczu biomarkerów zawodowego i/lub środowiskowego narażenia na benzen, styren i n-heksan z zastosowaniem wysokosprawnej chromatografii cieczowej z tandemową spektrometrią mas. Materiał i metody: Analizę metabolitów rozpuszczalników przeprowadzono metodą chromatografii cieczowej z tandemową spektrometrią mas na kolumnie analitycznej XTerra C 18 MS połączonej z chromatografem cieczowym HPLC Alliance 2695 Waters i tandemowym spektrometrem mas Micromass Quattro Micro API. Opracowaną podczas realizacji badań metodę zwalidowano biorąc udział w kolejnych rundach porównań analiz toksykologicznych w materiale biologicznym – G-EQUAS. Laboratorium uzyskało certyfikat uprawniający do wykonywania analiz z dziedziny medycyny pracy dla: metabolitu benzenu kwasu S-fenylomerkapturoego (SPMA) w moczu (ważny do 31 stycznia 2014) oraz metabolitów styrenu kwasu migdałowego (MA) i fenyloglioksalowego (PGA) w moczu (ważny do 31 lipca 2013). Wyniki i wnioski: Opracowaną podczas realizacji badań metodę zwalidowano biorąc udział w kolejnych rundach porównań analiz toksykologicznych w materiale biologicznym – G-EQUAS. Wyznaczone parametry walidacyjne oraz przeprowadzone analizy wskazują na poprawność i użyteczność opracowanych metod do monitoringu biologicznego narażenia zawodowego i środowiskowego na benzen i styren. Zostało to potwierdzone certyfikatami spełnienia wymagań dla analiz toksykologicznych w materiale biologicznym G-EQUAS dla SPMA, MA i PGA w moczu. W kolejnym etapie przewiduje się rozszerzenie procedur badawczych o oznaczania metabolitów innych rozpuszczalników organicznych w materiale biologicznym oraz badania terenowe i udział w kolejnych rundach badań w ramach zewnętrznej kontroli jakości analiz. Efektem końcowym realizacji projektu będzie uzyskanie gotowych procedur analitycznych do wykorzystania w monitoringu biologicznym narażenia zawodowego i środowiskowego na wybrane rozpuszczalniki. „Ocena narażenia środowiskowego na polibromowane bifenyle (PBB), polibromowane dibenzop-dioksyny (PBDD) i polibromowane dibenzofurany (PBDF) - opracowanie i walidacja metody HRGC/HRMS” IMP 4.12 Kierownik projektu: dr Danuta Ligocka Cel projektu: Opracowanie czułej i selektywnej metody oznaczania Trwałych Zanieczyszczeń Organicznych (TZO): polibromowanych bifenyli (PBB), polibromowanych dibenzo-p-dioksyn (PBDD) i polibromowanych dibenzofuranów (PBDF). Materiał i metody: Polibromowane bifenyle PBB oznaczano metodą wysokorozdzielczej chromatografii gazowej z wysokorozdzielczą spektrometrią mas (HRGC/HRMS). Przeprowadzono analizę substancji wzorcowych. Analiza tła wskazuje na obecność polibromowanych dieterów PBDE. Wyniki i wnioski: Opracowana nowa metoda analityczna pozwoli po raz pierwszy w Polsce na określenia poziomu ekspozycji na bromowane uniepalniacze (BFR) przez zastosowanie nowoczesnej aparatury analitycznej – chromatografu gazowego z wysokorozdzielczą spektrometrią mas (HRGC/HRMS). 108 Opracowano wstępną procedurę oznaczania kongenerów polibromowanych bifenyli metodą HRGC/HRMS, która stanowić będzie uzupełnienie opracowanej w I etapie procedurę badawczą ZBZH-PB-03 „Oznaczanie kongenerów PBDD i PBDF metodą HRGC/HRMS”. Końcowym efektem realizacji projektu będzie dostarczenie nowego narzędzia do monitoringu związków z grupy polibromowanych TZO. „Ocena zachowania szczurów narażanych drogą pokarmową na 2-(2-butoksyetoksy) etanol w testach behawioralnych. Badania pokolenia rodzicielskiego (P) i potomstwa (F1)” IMP 1.11 Kierownik projektu: dr Piotr Lutz Cel projektu: W dostępnej literaturze brakuje informacji dotyczących zmian czynnościowych w układzie nerwowym zwierząt laboratoryjnych powodowanych narażeniem na 2-(2-butoksyetoksy)etanol (BEE) oraz inne estry glikolu etylenowego, powszechnie stosowanych jako rozpuszczalniki organiczne. Celem w trzecim etapie realizacji była ocena stanu czynnościowego układu nerwowego dorosłych samic szczurów (pokolenie rodzicielskie) narażonych na BEE. Materiał i metody: Dorosłe samce i samice szczurów szczepu IMP:Wist zostały narażone na 2-(2 butoksy etoksy) etanol (BEE) w trzech dawkach: niskiej (250 mg/kg/dzień), średniej (500 mg/kg/dzień) i wysokiej (1000 mg/kg/dzień). Zmiany rozwojowe oraz stan czynnościowy układu nerwowego zostały ocenione u szczurów obu płci urodzonych z pokolenia rodzicielskiego narażonego na 1000 mg/kg/dzień BEE. Obserwacja rozwoju potomstwa była prowadzona od narodzin do osiągnięcia wieku 4 miesięcy. W oparciu o baterię testów behawioralnych wykonano pomiary aktywności lokomocyjnej, oceniono pamięć długotrwałą oraz wrażliwość na ból. Wyniki i wnioski: Wykazano, że narażenie na BEE w wysokiej, umiarkowanej oraz niskiej dawce nie upośledza czynności układu nerwowego samców pokolenia rodzicielskiego. Wyniki uzyskane na samicach wykazały, że narażenie na BEE w najwyższej dawce wywołało wzrost aktywności lokomocyjnej oraz zaburzyło procesy związane z pamięcią długotrwałą. Nie wykazano zmian w rozwoju fizycznym oraz stanie czynnościowym układu nerwowego u dorosłego potomstwa urodzonego z rodziców narażonych na BEE w dawce 1000 mg/kg/dzień. „Analiza polimorfizmu genetycznego selenobiałek w ryzyku zachorowania na chorobę nowotworową z zastosowaniem nowych technik biologii molekularnej” IMP 1.3 Kierownik projektu: dr Ewa Jabłońska Cel projektu: Analiza ryzyka zachorowania na raka piersi w zależności od polimorfizmu genetycznego wybranych selenobiałek oraz statusu selenowego, w oparciu o model badania klinicznokontrolnego. Materiał i metody: Zebrano materiał biologiczny oraz dane ankietowe od 133 kobiet z rakiem piersi oraz od 262 kobiet, u których na podstawie badania mammograficznego nie stwierdzono zmian w gruczole piersiowym (grupa kontrolna). U wszystkich osób oznaczono stężenie selenu w osoczu oraz wykonano analizę genotypów GPX1 (rs1050450), SEP15 (rs5859), SEPP1 (rs6877899), GPX4 109 (rs713041) oraz SOD2 (rs4880). U kobiet z rakiem piersi przeprowadzono dodatkowo analizę dwóch mutacji genu BRCA1 (5382insC, C61G). Wyniki i wnioski: Na podstawie analizy statystycznej wyników sformułowano następujące wnioski: W badanej grupie kobiet ryzyko zachorowania na raka piersi, wyrażone jako iloraz szans (OR), było istotnie związane z niskim statusem selenowym, przy czym zależność OR od stężenia selenu w osoczu była istotna jedynie dla wartości stężeń niższych niż 53,2 µg/L. Można zatem przypuszczać, że zależność ta ma charakter nieliniowy, co potwierdzałoby wyniki badań opartych na suplementacji selenem, wskazujące, iż dodatkowa podaż selenu może wykazywać właściwości chemoprewencyjne tylko u osób z pierwotnie niską zawartością tego pierwiastka w organizmie; W badanej grupie kobiet z niskim stężeniem selenu (poniżej 53,2 ug/L), te które posiadały przynajmniej jeden allel GPX1 Leu, miały istotnie niższe ryzyko zachorowania na raka piersi w porównaniu z kobietami posiadającymi genotyp GPX1 Pro/Pro. Wyniki te mogą sugerować zależność typu gen-dieta w przypadku polimorfizmu genetycznego GPX1 i statusu selenowego. „Polimorfizm i ekspresja metaloproteinaz macierzy zewnątrzkomórkowej (MMPs) i tkankowych inhibitorów metaloproteinaz (TIMPs) u kobiet z rakiem piersi” IMP 1.7 Kierownik projektu: mgr inż. Edyta Wieczorek Cel projektu: Zaproponowana w projekcie analiza polimorfizmu genetycznego MMPs i TIMPs oraz ekspresji tych genów, umożliwi przybliżenie roli czynników genetycznych w progresji choroby nowotworowej tj. pobudzeniu do wzrostu komórek raka, tworzeniu przerzutów i angiogenezie. Dodatkowo, włączenie do analizy rozpoznania histopatologicznego, i niektórych parametrów opisujących stan kliniczny pacjentki (wielkość guza, stopień zaawansowania klinicznego, przerzuty do węzłów chłonnych, receptory hormonalne), pozwoli na zbadanie przypuszczalnej roli metaloproteinaz i ich inhibitorów w etiologii raka piersi. Materiał i metody: W I etapie projektu: zebrano i zabezpieczono materiał biologiczny od 50 kobiet z rozpoznanym rakiem piersi; zoptymalizowano metodę Real-Time PCR do zbadania polimorfizmu genetycznego TIMP1 i 3; zoptymalizowano metodę Real-Time PCR do oceny ekspresji TIMP1 i 3; wykonano oznaczenie genotypu MMP1, 2, 9, 12 i TIMP1, 3 u 50 kobiet z rakiem piersi. Wyniki i wnioski: Zoptymalizowano metodę Real-Time PCR do zbadania polimorfizmu genetycznego dla TIMP1 i TIMP 3 z wykorzystaniem sond TaqMan. Zoptymalizowano metodę Real-Time PCR do oceny ekspresji genu TIMP1 i TIMP 3 z wykorzystaniem barwnika interkalującego SYBR Green. Uzyskano wstępne wyniki z oznaczenia genotypu MMP1, 2, 9, 12 oraz TIMP1 i 3 u 50 kobiet z rozpoznanym rakiem piersi. 110 „Ocena narażenia zawodowego na ołów pracowników zakładów produkcji akumulatorów na podstawie badań monitoringu biologicznego” IMP 4.7 Kierownik projektu: mgr Renata Brodzka Cel badań: ocena wielkości narażenia zawodowego na ołów pracowników zakładów produkcji akumulatorów kwasowych; określenie skali aktualnego narażenia zawodowego na ołów, w odniesieniu do obowiązujących normatywów higienicznych. Materiał i metody: W latach 1997-2005 w ramach profilaktyki okresowej oceny stanu zdrowia przeprowadzono projekt badawczy, mający na celu dokonanie oceny wielkości narażenia na ołów wśród pracowników zakładów produkcji akumulatorów. W minionym okresie sprawozdawczym badaniami objęto 233 pracowników w 5 zakładach produkcji akumulatorów kwasowych, w wieku od 21 do 71 lat, ze stażem pracy od 1 roku do 44 lat. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadzono na podstawie badań monitoringu biologicznego opierającego się na pomiarach stężenia ołowiu we krwi (Pb-B). Zasada metody oznaczania polegała na analizie ołowiu w odbiałczanej próbce krwi. Próbki przygotowywano według procedury będącej modyfikacją metody Stoeppler and Brandt (1978,1980). Wyniki oznaczeń weryfikowano poprzez stosowanie zewnętrznej (G-EQUAS) i wewnętrznej (SeronormTM, Whole Blood Control) kontroli jakości. Metoda posiada Certyfikat Polskiego Centrum Akredytacji (No. PCA, AB 215) zgodnie z normą PN-EN ISO/IEC 17025:2005. Wyniki i wnioski: Najwyższe średnie stężenie Pb-B (µg/l) stwierdzono w zakładzie Jenox i w tym też zakładzie odnotowano istotną statystycznie zależność w porównaniu z zakładem Centra i AlcoMot (376,7 ± 1,3 vs. 222,2 ± 1,6 oraz 376,7 ± 1,3 vs. 257,8 ± 1,5). Za znamienne statystycznie uznawano różnice przy p<0,05. Porównując 5 wytypowanych zakładów, stwierdzono istotność statystycznie znamienną w zakładzie Centra, AlcoMot i Jenox w zakresie wieku (47 ± 8 vs. 36 ± 10; 47 ± 8 vs. 41 ± 10) i stażu pracy (20 ± 10 vs. 10 ± 8; 20 ± 10 vs. 11 ± 6). Wykazano również zależność między wykształceniem a stężeniem Pb-B. Wykształcenie zawodowe różni się statystycznie od wykształcenia podstawowego, średniego i wyższego (310 ± 0,4 vs. 243 ± 0,4; 310 ± 0,4 vs. 237 ± 0,5; 310 ± 0,4 vs. 134 ± 0,7). W latach 2006-2012 widoczny był spadek odsetka wyników stężeń Pb-B>350 µg/l z 42% w 2006 r do 10% w 2012r. „Ocena narażenia zawodowego spawaczy chromowo-niklowych na związki chromu w oparciu o badania form chemicznych chromu w moczu” IMP 4.11 Kierownik projektu: mgr Magdalena Stanisławska Cel projektu: Opracowanie oraz zwalidowanie metody analizy różnych form chemicznych chromu występujących w moczu u pracowników narażonych zawodowo na związki chromu z wykorzystaniem techniki spektrometrii mas ze wzbudzeniem w plazmie sprzężonej indukcyjnie (HPLC-ICP-MS). Organizacja badań terenowych związana z doborem odpowiedniej grupy spawaczy, u których występuje narażenie zawodowe na związki chromu, pracujących w zakładach 111 przemysłowych wraz z uzyskaniem zgody pracodawców na przeprowadzenie badań środowiska pracy oraz pobór materiału biologicznego. Materiał i metody: Do badań wytypowano około 50 zakładów produkcyjnych, specjalizujących się w obróbce wyrobów ze stali nierdzewnych o podwyższonej zawartości chromu i niklu (18 % Cr; 10% Ni), w których znajdowały się stanowiska pracy spawaczy. Każdy z zakładów zatrudniał powyżej stu osób. Podstawowym kryterium decydującym o wyborze danego zakładu był rodzaj stosowanych materiałów oraz metod spawalniczych, warunkujący określone narażenie na stanowiskach pracy. Założono, iż w badaniach będą brały udział zakłady, w których znajduje się co najmniej pięć stanowisk pracy spełniających powyższe kryterium. Na udział w projekcie wyraziło zgodę 12 zakładów pracy. Wyniki i wnioski: Opracowana metoda poddana została walidacji, określone zostały cechy charakterystyczne metody tj.; zakres pomiarowy, liniowość, granica oznaczania ilościowego, specyficzność, poprawność metody, precyzja oraz względna niepewność rozszerzona pomiaru. Badania pokazują, że u spawaczy stali chromowo-niklowych następuje kumulowanie się związków chromu, co odzwierciedla podwyższone ich stężenie w moczu i krwi. Możliwość oceny toksycznego działania poszczególnych form chromu daje analiza związków chromu w moczu, co jest możliwe dzięki tej metodzie. „Markery stresu oksydacyjnego, polimorfizm genów kodujących reduktazę tioredoksyny i receptor estrogenowy alfa u kobiet z rakiem piersi z Łodzi i okolic” IMP1.2 Kierownik projektu: mgr inż. Magdalena Król Cel projektu: Ocena zależności pomiędzy genotypem receptora estrogenowego alfa (ER α) oraz reduktazy tioredoksyny (TrxR), ekspresją genów ER α i β, i markerami stresu oksydacyjnego z uwzględnieniem poziomu estradiolu w osoczu, u pacjentek z rakiem piersi pochodzących z województwa łódzkiego. W celu realizacji założeń projektu zostaną wykonane następujące oznaczenia: aktywności reduktazy tioredoksyny i peroksydazy glutationowej, w osoczu; stężenia selenu i estradiolu oraz produktów reagujących z kwasem tiobarbiturowym (TBARS) w osoczu; polimorfizmy pojedynczych nukleotydów (SNP) genów kodujących receptory estrogenowe (rs379877 i rs9340799) i reduktazę tioredoksyny (rs4964778 i rs4077561) w DNA izolowanym z limfocytów krwi obwodowej; ekspresja genów kodujących receptory estrogenowe α i β w tkance nowotworowej pobranej śródoperacyjnie od pacjentek. Materiał i metody: Badania przeprowadzane są w grupie 150 pacjentek oddziału chorób rozrostowych Regionalnego Ośrodka Onkologicznego w Łodzi, pochodzących z Łodzi i okolic, z rozpoznanym rakiem piersi. Próby materiału biologicznego (krew obwodowa, tkanka nowotworowa 112 i prawidłowa) zebrano i zabezpieczono w ilości 125 próbek krwi i 30 tkanek prawidłowych i nowotworowych. Wyniki i wnioski: Prezentowany projekt badawczy zakłada ocenę zależności pomiędzy wybranymi parametrami biochemicznymi (aktywność peroksydazy glutationowej i reduktazy tioredoksyny, stężenie markera peroksydacji lipidów (TBARS)), genetycznymi (polimorfizm genów kodujących reduktazę tioredoksyny i receptor estrogenowy oraz ekspresja receptorów estrogenowych α i β) i obrazem klinicznym nowotworu (stężenie receptorów hormonów (estrogenowych, progesteronowych i HER2) w środoperacyjnie usuniętej tkance nowotworowej, oraz stopniem zaawansowania klinicznego, wielkością guza, przerzutami do węzłów chłonnych), z uwzględnieniem czynników endo- i egzogennych tj. stężenie selenu, estradiolu, narażenie środowiskowe, nawyki dietetyczne czy stosowane używki. „Udział białek chaperonowych (SOD1, TrxR, PDI) receptora estrogenowego alfa oraz wybranych czynników egzogennych w patogenezie raka piersi” IMP1.12 Kierownik projektu: mgr inż. Magdalena Król Cel projektu: Ocena zależności pomiędzy ekspresją genów kodujących białka TrxR, SOD1 i PDI, stężeniem markerów stresu oksydacyjnego (TBARS, Se) i obrazem klinicznym nowotworu (wielkość guza, stopień zaawansowania nowotworu i stężenie receptorów znajdujących się w tkance nowotworowej), z uwzględnieniem czynników endo- i egzogennych tj. stężenie selenu, estradiolu, nawyki dietetyczne czy stosowane używki. Materiał i metody: Badania zostaną przeprowadzone w grupie 50 pacjentek oddziału chorób rozrostowych Regionalnego Ośrodka Onkologicznego w Łodzi z rozpoznanym rakiem piersi. Próby materiału biologicznego (krew obwodowa, tkanka nowotworowa i prawidłowa) zebrano i zabezpieczono w ilości 30 próbek. Analizę ekspresji genów przeprowadzono stosując metodę reakcji łańcuchowej polimerazy DNA w czasie rzeczywistym- Real Time PCR. Oznaczenie ekspresji genów ESR1, TXNRD1, PDIA2, SOD1 z wykorzystaniem genów referencyjnych GAPDH i ACTB przeprowadzono na aparacie CFX 96 firmy Bio-Rad. Wyniki i wnioski: W celu optymalizacji metody Real-Time PCR i sprawdzenia jakości starterów, wykonano krzywe kalibracyjne dla każdego genu. Krzywe kalibracyjne zostały wyznaczone na podstawie wartości cyklu progowego (Ct) dla kolejnych rozcieńczeń (10x, 100x i 1000x) wzorcowego cDNA pochodzącego z różnych ludzkich linii komórkowych (Stratagene, Perlan Technologies). Zoptymalizowano metody Real-Time PCR do oznaczania ekspresji genów ESR1, TXNRD1, PDIA2, SOD1, GAPDH i ACTB. „Ocena odległych efektów toksycznych nanocząstek w teście transformacji komórek” IMP 1.10 Kierownik projektu: dr Joanna Roszak Cel projektu: Określenie potencjalnego działania kancerogennego nanocząstek ditlenku tytanu za pomocą testu transformacji komórek in vitro na linii fibroblastów myszy BALB/c 3T3 klon A31-11. 113 Materiały i metody: Materiał badany: nanocząstki ditlenku tytanu otrzymane z Joint Research Centre (JRC, European Commission): NM-102, NM-103, NM-104, NM-105. System badawczy: linia fibroblastów myszy BALB/c 3T3 klon A31-1-1 (HSRRB#IFO50070) Metoda: test transformacji komórek in vitro (CTA) w warunkach bez aktywacji metabolicznej (EU B.21. IN VITRO MAMMALIAN CELL TRANSFORMATION TESTS). Wyniki i wnioski: Wyniki uzyskane dla 3-metylocholantrenu (zalecany kancerogen kontrolny) pozwoliły na akceptację testu CTA. Badane nanocząstki TiO2 w zastosowanych stężeniach (48, 24, 12 µg/cm2) nie wpływały na zmianę tempa wzrostu komórek (test CV). Nanocząstki NM-103 i NM-104 w najwyższym możliwym do zastosowania stężeniu (48 µg/cm2, zawierające 10% v/v rozpuszczalnika, czyli 0,05% roztwór wodny BSA) powodowały zauważalną cytotoksyczność wyrażoną ok. 40% spadkiem względnej skuteczności tworzenia kolonii (rCFE) w porównaniu do próby kontrolnej (roztwór wodny BSA). Badane nanocząstki nie indukowały zwiększonej ilości skupisk typu III (test MTA). W zastosowanych warunkach i w zakresie użytych stężeń wybrane nanocząstki TiO2 nie indukowały tworzenia skupisk komórek stransformowanych. „Badania rozwoju prenatalnego szczurów narażanych drogą pokarmową na N-metyloanilinę” IMP 1.9 Kierownik projektu: dr Krystyna Sitarek Cel projektu: Celem I etapu realizacji tematu była ocena toksyczności matczynej, embriotoksyczności i fetotoksyczności N-metyloaniliny (NMA) u szczurów narażanych na testowaną substancję per os w dawkach 4, 20 i 100 mg/kg masy ciała od 5 do 20 dnia ciąży. Materiał i metody: Samicom szczura podawano zgłębnikiem do żołądka codziennie od 5 do 20 dnia ciąży N-metyloanilinę (NMA) w trzech zróżnicowanych dawkach 4 mg/kg; 20 mg/kg i 100 mg/kg (0,5-12,5% DL50). Zwierzętom z grupy kontrolnej w analogiczny sposób podawano rozpuszczalnik olej słonecznikowy w objętości proporcjonalnej do masy ciała samic. Przez cały okres obserwowano stan zdrowia, zachowanie samic, wykonywano pomiary dobowego spożycia paszy i wody oraz masy ciała i jej przyrostu. W 20 dniu ciąży wykonano sekcje samic, pobrano krew do badań hematologicznych, biochemicznych, oceniono masę narządów wewnętrznych samic, narządy wewnętrzne samic zabezpieczono do badań patomorfologicznych. Z macicy samic wypreparowano płody i łożyska. Płody ważono i mierzono ich długość oraz oceniano pod kątem zewnętrznych wad wrodzonych. Połowę miotu każdej samicy zabezpieczono w płynie Bouina do oceny rozwoju narządów wewnętrznych, drugą połowę - do oceny kośćca płodów, barwiono czerwienią alizarynową S. Toksyczność matczyną oceniano w oparciu o integralne wskaźniki toksyczności: masa ciała i jej przyrost w czasie ciąży, dobowe spożycie paszy i wody, bezwzględna i względna masa narządów wewnętrznych, wyniki badań hematologicznych, biochemicznych. W ocenie toksyczności rozwojowej uwzględniano efekty embriotoksyczne (wzrost liczby wczesnych i późnych resorpcji), efekty fetotoksyczne (opóźnienie rozwoju fizycznego potomstwa). 114 Wyniki i wnioski: Ujawniono, że badana substancja jest toksyczna dla ciężarnych samic szczura nawet wówczas, gdy podawana jest we względnie małej dawce 4 mg/kg stanowiącej 0,5% LD50. NMA hamuje przyrost masy ciała samic w czasie ciąży, powoduje wzrost masy śledziony, nerek, tarczycy, przysadki mózgowej, nadnerczy i mózgowia, obniżenie masy wątroby i jajników, obniżenie stężenia hemoglobiny i liczby erytrocytów oraz wzrost liczby leukocytów we krwi obwodowej i wzrost stężenia białka całkowitego w osoczu w porównaniu z wartościami w grupie kontrolnej. Ponadto NMA działa embriotoksycznie powodując wzrost śmiertelności wewnątrzmacicznej zarodków. „Zagrożenia środowiskowe związane z narażeniem na PCDD/F i dl-PCB na terenie północnozachodniej części miasta Łodzi” IMP 4.4 Kierownik projektu: mgr inż. Marek Zieliński Cel projektu: Ocena zanieczyszczenia środowiska w Łodzi poprzez pomiar stężenia 10 kongenerów PCDF, 7 kongenerów PCDD i 12 dl-PCB w próbach środowiskowych (glebie) w sposób pozwalający na identyfikację głównych źródeł tych zanieczyszczeń. Osiągnięcie zamierzonego celu projektu powinno zwiększyć wiedzę na temat zanieczyszczenia środowiska oraz zwrócić uwagę na problem TZO w Polsce. Profil analizowanych prób pomoże w udokumentowaniu bezpośredniego związku pomiędzy stężeniami PCDD/F i PCB oznaczanymi w próbach pobranych w Łodzi a źródłami ich powstawania. Materiał i metody: W ramach projektu pobrano próby gleby z terenu zlewni rzeki Sokołówki zlokalizowanej w północno-zachodniej części Łodzi. Próby pobierano wzdłuż górnego i środkowego odcinka rzeki Sokołówki od ul Łagiewnickiej do ul. 11 Listopada , obejmując zasięgiem pięć zbiorników zaporowych (Julianów Górny, Julianów Dolny, zbiornik Zgierska oraz zbiornik Teresa i Pabianka). Pobrane próby poddano następującemu przygotowaniu w laboratorium: suszeniu, przesiewaniu, odważeniu prób i nastrzykiwaniu wzorca, ekstrakcji w wysokociśnieniowym ekstraktorze ASE Dionex 200, oczyszczaniu kolumnowym na żelu krzemionkowym odpowiednio modyfikowanym, zatężaniu na próżniowej wyparce obrotowej, mikrozatężaniu w strumieniu gazu obojętnego (azotu) do objętości 50 µl, analizie HRGC/HRMS, obliczeniu wyników za pomocą programu TargetLynx i ich interpretacji. Wyniki i wnioski: Uzyskano wyniki dla 9 prób gleby. Otrzymane wyniki w zakresie od 1,569 do 15,995 pg WHO-TEQ/g suchej masy z wyższą sumaryczną masą związków OCDD mogą wskazywać na potencjalne źródła zanieczyszczeń gleby na badanym obszarze do których należeć mogą: procesy termicznego spalania, głównie spalania śmieci i węgla opałowego czy tez oleju napędowego w silnikach Diesla oraz wykorzystywanie węgla jako materiału opałowego w domach jednorodzinnych zlokalizowanych w zlewni rzeki Sokołówki. Zróżnicowanie miejsc poboru prób obejmujące zarówno obszar o dominującej zabudowie mieszkaniowej jak i obszar o zabudowie przemysłowej i usługowej pomoże określić zmienność stężeń PCDD/F i PCB w zależności od stopnia i form użytkowania danego terenu oraz oraz pozwoli porównać uzyskane wyniki ze stężeniami 115 uzyskanymi dla pozostałych elementów środowiska miejskiego (powietrze, wody burzowe, wody rzeczne, osady) zamkniętego w obrębie jednej zlewni. ZAKŁAD ZAGROŻEŃ FIZYCZNYCH „Ocena narażenia na nadmierne dźwięki oraz stanu słuchu u studentów szkół muzycznych” IMP 18.2 Kierownik tematu: dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska, prof. IMP Cel pracy: Ogólnym celem pracy jest ocena stanu słuchu, narażenia na nadmierne dźwięki i oszacowanie ryzyka upośledzenia słuchu wśród studentów szkół muzycznych. Celami szczegółowymi pierwszego etapu realizacji projektu było: opracowanie metodyki badań słuchu i oceny ekspozycji studentów na nadmierne dźwięki; przygotowanie i walidacja kwestionariusza służącego do samooceny stanu słuchu i identyfikacji czynników ryzyka uszkodzenia słuchu; pilotażowych przeprowadzenie badań wśród studentów szkół muzycznych, które obejmowały pomiary poziomu dźwięku oraz badania kwestionariuszowe. Materiał i metody: Przygotowano autorski kwestionariusz ukierunkowany na samoocenę stanu słuchu studentów szkół muzycznych oraz identyfikację czynników ryzyka uszkodzenia słuchu, w tym ustalenie stopnia obciążenia grą na instrumentach. W celu walidacji tego kwestionariusza przeprowadzono badania pilotażowe w grupie 35 studentów Akademii Muzycznej w Łodzi. Osoby badane poproszono o wypełnienie ww. kwestionariusza oraz Amsterdam Inventory for Auditory Disability and Handicap. Analiza statystyczna potwierdziła wewnętrzną spójność odpowiedzi na pytania kwestionariusza określające stopień obciążenia (ogółem, indywidualnie i zespołowo) grą na instrumentach muzycznych (wartości współczynnika Cronbacha powyżej 0,7). Wykazano również zgodność samooceny stanu słuchu (z zastosowaniem opracowanego kwestionariusza) z wynikami -0,52, kwestionariusza amsterdamskiego (współczynnik korelacji Spearmana równy p<0,05). Równolegle z badaniami kwestionariuszowymi przeprowadzono pomiary dozymetryczne poziomu dźwięku podczas gry na różnych instrumentach (wg PN-EN ISO 9612:2011). Pomiarami tymi objęto próby zbiorowe i indywidualne, lekcje z udziałem nauczyciela oraz koncerty. W sumie zebrano 203 próbki hałasu o łącznym czasie trwania równym 187 godzin. Opracowano metodę oceny ekspozycji na hałas do szacowania ryzyka uszkodzenia słuchu, która bazuje na wynikach pomiarów poziomu dźwięku podczas gry na instrumentach i danych dotyczących czasu gry uzyskiwanych w badaniu kwestionariuszowym. Ustalono metodykę badań słuchu studentów − przyjęto, że obejmować one będą badanie ototoskopowe, audiometrię tonalną (przewodnictwo powietrzne w zakresie częstotliwości 250−8000 Hz) oraz emisje otoakustyczne przejściowe (TEOAE – transient-evoked otoacoustic emissions) i emisje produktów zniekształceń nieliniowych (DPOAE – distortion distortion-product otoacoustic emissions). 116 Wyniki i wnioski: Wyniki pomiarów poziomu dźwięku i pilotażowych badań kwestionariuszowych pokazują, że studenci szkół muzycznych są narażeni średnio przez 21,3±13,8 godzin tygodniowo na dźwięki (hałas) o równoważnym poziomie dźwięku A rzędu 81−99 dB. Narażenie na najwyższe poziomy, wiążące się z ryzykiem upośledzenia słuchu po ukończeniu studiów, występuje wśród studentów grających na instrumentach perkusyjnych, trąbce, puzonie, saksofonie, waltorni i flecie. 91% respondentów oceniła swój słuch jako dobry. Nie mniej jednak, 37% studentów zaobserwowało u siebie pogorszenie stanu słuchu, wiążące się z trudnościami w rozumieniu mowy w hałaśliwym otoczeniu (51 %) i słyszeniu szeptu (14 %), a także koniecznością głośniejszego nastawiania radia i telewizora (17%). Ponadto 9% studentów skarżyło się na stałe lub okresowe szumy uszne, a 29 % na nadwrażliwość na dźwięki. Jedynie kilku studentów (3%) deklarowało stosowanie ochronników słuchu, a najczęściej zgłaszanym (przez 31% respondentów) dodatkowym czynnikiem ryzyka upośledzenia słuchu było słuchanie codziennie (przez co najmniej godzinę) muzyki z odtwarzaczy typu mp3 oraz palenie papierosów (26%). Ocena ekspozycji na nadmierne dźwięki oraz samoocena stanu słuchu studentów szkół muzycznych potwierdzają potrzebę objęcia ich programem ochrony słuchu. Efektem końcowym pracy będzie program ochrony słuchu dla studentów szkół muzycznych. „Ocena uciążliwości hałasu emitowanego przez turbiny wiatrowe wg subiektywnej oceny ludzi mieszkających w ich sąsiedztwie” IMP 18.5 Kierownik projektu: dr hab. Małgorzata Pawlaczyk-Łuszczyńska, prof. IMP Cel pracy: Turbiny wiatrowe są względnie nowym źródłem hałasu środowiskowego, stąd ich wpływ na zdrowie ludzi nie jest jeszcze w pełni rozpoznany. Ogólnym celem pracy była ocena narażenia na hałas pochodzący od turbin wiatrowych na obszarach sąsiadujących z elektrowniami wiatrowymi. Celem szczegółowym drugiego etapu była analiza statystyczna wyników pomiaru hałasu i badań kwestionariuszowych. Materiał i metody: Przeprowadzono badania ankietowe z zastosowaniem autorskiego „Kwestionariusza do Oceny Warunków w Miejscu Zamieszkania oraz Samooceny Stanu Zdrowia i Samopoczucia Mieszkańców”. Badaniami objęto grupę 156 osób w wieku 15−82 lat, mieszkających w odległości 235−2470 m od turbin wiatrowych o mocy 2 MW, 1,5 MW lub 150 kW. Dodatkowo oceniano ich stan zdrowia psychicznego z zastosowaniem „Kwestionariusza Ogólnego Stanu Zdrowia Davida Goldberga GHQ-12”. Dla obszarów zamieszkiwanych przez respondentów wyznaczono prognozowane poziomy dźwięku A z zastosowaniem metody obliczeniowej, uwzględniającej moc akustyczną i rozmieszczenie turbin wiatrowych oraz model propagacji dźwięku opisany w normie PN-EN ISO 9613-2:2002. Dodatkowo przeprowadzono pomiary poziomu dźwięku w bezpośrednim sąsiedztwie części zamieszkiwanych przez badane osoby z uwzględnieniem zaleceń metodyki referencyjnej wykonywania okresowych pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego od instalacji lub urządzeń (Dz.U. z 2008 r., Nr 206, poz. 1291). 117 Wyniki i wnioski: Przeprowadzone pomiary poziomu dźwięku potwierdzają rezultaty wcześniejszych badań. Pracy turbin wiatrowych towarzyszy hałas szerokopasmowy z udziałem składowych infradźwiękowych. Występujący w rejonach zamieszkania ludzi (na zewnątrz budynków), hałas przyjmuje wartości równoważnego poziomu dźwięku A rzędu 37−48 dB i nie przekracza progu percepcji słuchowej w zakresie infradźwięków (równoważny poziom dźwięku G rzędu 61−90 dB). Wykazano, że hałas turbin wiatrowych o prognozowanym poziomie dźwięku A rzędu 30−48 dB był odbierany jako uciążliwy na zewnątrz i wewnątrz mieszkań odpowiednio przez 33.3 i 20% ankietowanych osób. Hałas ten był częściej oceniany jako uciążliwy niż inne niedogodności środowiskowe, a w szczególności inne hałasy środowiskowe, w tym hałas drogowy. Odsetek osób zauważających i oceniających hałas turbin wiatrowych jako uciążliwy wzrastał wraz ze wzrostem poziomu dźwięku A (27,1% przy poziomie 35−40 dB vs. 36,4% przy poziomie 40−45 dB; OR 2.1; 95% CI 1.22 to 3.62), a malał wraz ze zwiększaniem odległości od najbliżej turbiny (46,9% przy odległości 400−800 m vs. 23,3% przy odległości 800−1200 m). Ogólne nastawienie do turbin wiatrowych oraz wrażliwość (zwracanie uwagi) na zaśmiecanie krajobrazu w istotny sposób wpływały na subiektywny odbiór uciążliwości hałasu. Około 63% zmienności w ocenie uciążliwości hałasu można wyjaśnić poziomem dźwięku A, ogólnym nastawieniem do turbin wiatrowych oraz wrażliwością na zaśmiecanie krajobrazu . Podsumowując, wyniki przeprowadzonych badań potwierdzają rezultaty badaczy szwedzkich i holenderskich oraz wskazują na celowość ich kontynuacji. Wyniki pracy stanowiły podstawę przygotowania dla Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia odpowiedzi na zapytanie (pismo znak: MZ-ZP-Ś-078-24976-1/E/12 z dnia 2012-11-20) w formie ekspertyzy nt. potencjalnego niekorzystnego oddziaływania hałasu turbin wiatrowych na okoliczną ludność (pismo znak: NZAFIZY/56/2012 z dnia 2012-12-10). 2. Umowy programu wieloletniego: „POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA I WARUNKÓW PRACY” Koordynator: Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy ZAKŁAD BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO Opracowanie dokumentacji dopuszczalnych poziomów narażenia zawodowego dla 40 czynników chemicznych szkodliwych dla zdrowia, PW I.B. 12 Kierownik tematu: prof. dr hab. Sławomir Czerczak Czas trwania: 2011/2013 Opis realizowanych prac: Opracowanie dokumentacji dopuszczalnych poziomów narażenia zawodowego dla 13 czynników chemicznych szkodliwych dla zdrowia. Opracowanie metod oznaczania 12 szkodliwych substancji chemicznych w powietrzu na stanowiskach pracy do oceny narażenia zawodowego, PW I.B. 13 118 Kierownik tematu: dr Jan Gromiec Czas trwania: 2011/2013 Opis realizowanych prac: Opracowanie metod oznaczania 4 szkodliwych substancji chemicznych w powietrzu na stanowiskach pracy. Walidacja bezpomiarowych modeli oceny narażenia inhalacyjnego na wybrane substancje chemiczne w powietrzu środowiska pracy, PW I.B. 14 Kierownik tematu: prof. dr hab. Sławomir Czerczak Czas trwania: 2011/2013 Opis realizowanych prac: Wyznaczenie poziomów narażenia w oparciu o modele predykcyjne oraz przeprowadzenie pomiarów w środowisku pracy. KLINIKA CHORÓB ZAWODOWYCH I TOKSYKOLOGII Rozwiązania opieki profilaktycznej nad pracownikami niepełnosprawnymi, PW IV.B.10 Kierownik tematu: dr hab. Jolanta Walusiak-Skorupa, prof. IMP Czas trwania: 2011/2013 Opis realizowanych prac: Opracowanie kryteriów orzekania o możliwości wykonywania pracy przez osoby niepełnosprawne. 3. Indywidualne Projekty badawcze „Granty” ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ Ocena zagrożenia osób pracujących w nocy wystąpieniem wybranych nowotworów złośliwych, PB5169/B/P01/2010/38 Kierownik tematu: dr hab. Beata Pepłońska Czas trwania: 2010/2014 Opis realizowanych prac: Opracowanie i dystrybucja materiałów promocji zdrowia. Ocena częstości i występowania czynników ryzyka wybranych chorób nowotworowych badanych pracowników w populacji. Pre i postnatalna ekspozycja na ftalany a wynik ciąży i rozwój psychoruchowy dzieci, PB2011/01/B/NZ7/06462 Kierownik tematu: dr Kinga Polańska Czas trwania: 2010/2012 Opis realizowanych prac: Ocena wpływu narażenia na ftalany na parametry urodzeniowe i rozwój psychoruchowy dzieci. Wyniki uzyskane w ramach projektu pozwolą określić poziom ekspozycji na ftalany kobiet ciężarnych i ich dzieci obserwowany w Polsce. Ponadto wyniki te pozwolą poszerzyć 119 istniejący stan wiedzy w zakresie wpływu omawianej ekspozycji na wynik ciąży i rozwój neurobehawioralny dzieci. ZAKŁAD ŚRODOWISKOWYCH ZAGROŻEŃ ZDROWIA Wskaźniki ekspozycji na nanocząsteczki w środowisku pracy i ich wpływ na czynność układu oddechowego, PB5052/P01/2010/38 Kierownik tematu: prof. dr hab. Irena Szadkowska-Stańczyk Czas trwania: 2010/2013 Opis realizowanych prac: Wykonanie pomiarów narażenia na nanocząstki występującego na wybranych stanowiskach pracy. Przeprowadzenie badań spirometrycznych w wybranej grupie osób. Identyfikacja czynników determinujących stopień zawilgocenia i zagrzybienia mieszkań na terenie aglomeracji miejskiej w kontekście oddziaływania na stan zdrowia mieszkańców, PB1754/B/P01/2010/39 Kierownik tematu: prof. dr hab. Irena Szadkowska-Stańczyk Czas trwania: 2010/2013 Opis realizowanych prac: Opracowanie środowiskowego wskaźnika zagrzybienia. Kategoryzacja mieszkań w zakresie zagrożenia mykologicznego. Wybór mieszkań do badań środowiskowych. Pobór próbek pod kątem oceny rzeczywistego narażenia na grzyby pleśniowe. Identyfikacja ilościowa i jakościowa grzybów pleśniowych. ZAKŁAD TOKSYKOLOGII I KANCEROGENEZY Wpływ przewlekłego narażenia zawodowego na ołów na ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego. Rola stresu oksydacyjnego, PB2011/01/B/N27/01325 Kierownik tematu: dr Małgorzta Trzcinka-Ochocka Czas trwania: 2011/2014 Opis realizowanych prac: Uważa się, że mechanizm wywoływania wzrostu ciśnienia wskutek oddziaływania ołowiu jest wielotorowy i częściowo jest wynikiem stresu oksydacyjnego. Jednak precyzyjny mechanizm obserwowanego nadciśnienia tętniczego będącego efektem długotrwałego, narażenia na ołów ciągłe nie jest w pełni rozpoznany, dlatego projekt ten może przyczynić się do poszerzenia wiedzy na ten temat, jak również określić rolę stresu oksydacyjnego w nadciśnieniu tętniczym u narażonych zawodowo na ołów. Wyniki obecnego tematu posłużą do skompletowania informacji na temat skutków zdrowotnych narażenia na ołów. Wyniki tej pracy mogą zostać wykorzystane w ochronie i profilaktyce zdrowia pracowników narażonych zawodowo na ołów. 120 Badanie oddziaływania genotypów czynnika transkrypcyjnego NFE2L2, s-transferazy glutationowej i dysmutazy ponadtlenkowej oraz ekspresji genów indukowanych przez NFE2L2 u osób z rakiem pęcherza moczowego, PB1978/B/P01/2009/37 Kierownik tematu: dr hab. Edyta Reszka Czas trwania: 2009/2012 Opis realizowanych prac: Zbieranie materiału biologicznego od osób z rakiem pęcherza moczowego i stanowiących grupę kontrolną. Prowadzenie badań kwestionariuszowych. Oznaczenie genotypu NFE2L2, SOD2, GST u osób z rakiem pęcherza moczowego i stanowiących grupę kontrolną (ok.50 osób). Zbadanie ekspresji NFE2L2, SOD2, GST u ok. 50 osób z rakiem pęcherza moczowego i stanowiących grupę kontrolną. Analiza statystyczna danych i przygotowanie publikacji do druku. Ocena indywidualnej odpowiedzi biologicznej na suplementację selenem w zależności od polimorfizmu genetycznego selenobiałek, PB1666/B/P01/2011/40 Kierownik tematu: dr Ewa Jabłońska Czas trwania: 2011/2014 Opis realizowanych prac: Analiza materiału genetycznego pod kątem polimorfizmu genetycznego wybranych selenobiałek, wybranie ochotników do badania interwencyjnego na podstawie analizy genotypu, badanie interwencyjne (suplementacja preparatem selenu wybranych ochotników), pobieranie i zabezpieczanie materiału biologicznego od uczestników badania interwencyjnego, izolacja materiału genetycznego (mRNA) z zabezpieczonego materiału biologicznego, analiza ekspresji mRNA, analiza markerów biochemicznych. Wpływ indywidualnej zmienności genetycznej na poziom markerów stresu oksydacyjnego i uszkodzenie DNA wynikające z narażenia zawodowego osób zajmujących się wykonywaniem manicure/pedicure w salonach kosmetycznych, PB2011/01/B/N27/04681 Kierownik tematu: dr Peter Gresner Czas trwania: 2011/2014 Opis realizowanych prac: Rekrutacja osób pracujących w salonach kosmetycznych. Zakup odczynników. Pobieranie materiału biologicznego, badania kwestionariuszowe oraz oznaczanie uszkodzeń DNA u 150 osób pracujących w salonach kosmetycznych. Pobieranie próbek oraz oznaczanie stężenia badanych substancji w powietrzu z salonów kosmetycznych. ZAKŁAD BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO Wpływ przewlekłego narażenia zawodowego na ołów na ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego. Rola stresu oksydacyjnego, PB2011/01/B/N27/01325 Kierownik tematu: dr Małgorzta Trzcinka-Ochocka Czas trwania: 2011/2014 121 Opis realizowanych prac: Badania I grupy około 200 pracowników obejmujących: ankietę, pomiar ciśnienia krwi, pobranie krwi żylnej do oznaczeń stężenia Pb-B, triglicerydów, cholesterolu, glukozy i markerów stresu oksydacyjnego. Oznaczenia wymienionych czynników. Wpływ polimorfizmu genetycznego metylotransferazy arsenowej (As3MT) na wydajność w metylacji arsenu u osób narażonych zawodowo, PB0170/B/P01/2010/38 Kierownik tematu: dr Beata Janasik Czas trwania: 2010/2013 Opis realizowanych prac: Wykonanie oznaczeń arsenu jego form chemicznych i metabolitów w materiale biologicznym. Analiza polimorfizmu genetycznego AS3MT T>C oraz AS3MT A>G. ZAKŁAD ZAGROŻEŃ FIZYCZNYCH Ocena działania D-metioniny na narząd słuchu w urazie akustycznym, PB0445/B/P01/2009/36 Kierownik tematu: prof. dr hab. Mariola Śliwińska-Kowalska Czas trwania: 2009/2012 Opis realizowanych prac: Przygotowanie warsztatu i metodologii badań genetycznych. Przeprowadzenie badań czynnościowych i genetycznych u myszy w trzech grupach badawczych, u których zastosowano: narażenie na hałas oraz iniekcja D-metioniny (grupa I), narażenie na hałas oraz iniekcja soli fizjologicznej (grupa II), brak narażenia na hałas oraz iniekcja soli fizjologicznej (grupa III, kontrolna). Opracowanie wyników badań. KLINIKA AUDIOLOGII I FONIATRII Ocena działania D-metioniny na narząd słuchu w urazie akustycznym, PB0445/B/P01/2009/36 Kierownik tematu: prof. dr hab.Mariola Śliwińska-Kowalska Czas trwania: 2009/2012 Opis realizowanych prac: Przygotowanie warsztatu i metodologii badań genetycznych. Przeprowadzenie badań czynnościowych i genetycznych u myszy w trzech grupach badawczych, u których zastosowano: narażenie na hałas oraz iniekcja D-metioniny (grupa I), narażenie na hałas oraz iniekcja soli fizjologicznej (grupa II), brak narażenia na hałas oraz iniekcja soli fizjologicznej (grupa III, kontrolna). Opracowanie wyników badań. LABORATORIUM BADAŃ PRODUKTÓW LECZNICZYCH I WETERYNARYJNYCH W SYSTEMIE JAKOŚCI GMP Nowe biokompatybilne warstwy Si-DLC na implanty kostne, INNOTECH-K1/IN1/18/156542/ NCBR/12 Kierownik tematu: dr Joanna Piasecka-Zelga Czas trwania: 2011/2014 122 Opis realizowanych prac: Przeprowadzenie certyfikowanych badań mechanicznych i biologicznych. Rozpoczęcie badań klinicznych. 4. Umowy z Ministerstwem Zdrowia i Ministerstwem Gospodarki ZAKŁAD POLITYKI ZDROWOTNEJ Opracowanie danych statystycznych dotyczących zasobów i działalności służby medycyny pracy w Polsce za rok 2011, MZ/Dane statystyczne/2012 Kierownik tematu: mgr Mariola Wojda Czas trwania: 2012/2012 ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ Nadzór i koordynacja badań profilaktycznych pracowników w zakładach przetwórstwa azbestu w Polsce, MZ/Amiantus/2012 Kierownik tematu: prof. dr hab. Neonila Szeszenia-Dąbrowska Czas trwania: 2012/2012 Opis realizowanych prac: Wynikiem realizacji umowy z Ministerstwem Zdrowia w 2012 rok jest raport zawierający analizę wyników badań lekarskich pracowników zakładów przetwórstwa azbestu przebadanych w Programie Amiantus w 2012 roku oraz ocenę częstości występowania patologii związanych z narażeniem na pył azbestu w grupie osób przebadanych w latach 2000-2011 obejmującą m.in. analizę trendów zapadalności, wielkość narażenia, staż pracy w narażeniu, okres latencji, rodzaj produkcji, palenie papierosów. Opracowanie i analiza danych epidemiologicznych dotyczących chorób zawodowych występujących w Polsce w 2011r. przy użyciu danych z Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych, MZ/2011 Kierownik tematu: prof. dr hab. Neonila Szeszenia-Dąbrowska Czas trwania: 2012/2012 Opis realizowanych prac: Wydanie biuletynu pt.: Choroby zawodowe w Polsce w 2011 r. Dystrybucja biuletynu pt.: „Choroby zawodowe w Polsce w 2011 r.” do wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych, wojewódzkich ośrodków medycyny pracy i innych instytucji centralnych, w których gestii leży ochrona zdrowia pracujących. Weryfikacja przesłanych kart ze stacji sanitarno-epidemiologicznych w 2012r. Kodowanie zmiennych w kartach stwierdzenia choroby zawodowej wg ujednoliconej metodologii EODS, przygotowanie i wysłanie bazy danych o chorobach zawodowych w Polsce w 2011 r. do Eurostatu. Badanie stężeń włókien azbestu w powietrzu na terenie gmin z województw dolnośląskiego, łódzkiego i mazowieckiego, IV/159/P/15095/2840/DIW/12 Kierownik tematu: prof. dr hab. Neonila Szeszenia-Dąbrowska 123 KLINIKA CHORÓB ZAWODOWYCH I TOKSYKOLOGII Wykonanie kontroli 9 wojewódzkich ośrodków medycyny pracy i ich oddziałów w Polsce południowej, MZ/Kontrole/2012 Kierownik tematu: dr Ewa Wągrowska-Koski Czas trwania: 2012/2012 Opis realizowanych prac: Przeprowadzenie kontroli jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych oraz kontrola realizacji zadań określonych w ustawie o służbie medycyny pracy. 5. Programy operacyjne Unii Europejskiej, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego – Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka ZAKŁAD FIZJOLOGII PRACY I ERGONOMII Zintegrowany system monitorowania stanu psychofizycznego kierujących pojazdami w celu minimalizacji zagrożeń w ruchu drogowym, POIG.01.03.01-10-085/09 Kierownik tematu: dr hab. Alicja Bortkiewicz, prof. IMP Czas trwania: 2010/2013 Opis realizowanych prac: Budowa modelu symulacyjnego ruchu i dynamiki pojazdu oraz oprogramowania graficznego symulatora wraz z typowymi scenariuszami. Budowa systemu prezentacji, układu akwizycji danych, oprogramowania efektów dźwiękowych, oprogramowania panelu osoby nadzorującej badania. Budowa otoczenia kierowcy wraz z mechanizmami pasywnych oporów układu sterowania i czujnikami układu. Przygotowanie zestawu sytuacji drogowych przewidzianych do oprogramowania symulatora. Zestawienie systemu prezentacji oraz oprogramowania konsolidującego programy symulatora w celu realizacji scenariuszy badania modelowego. Dobór próby do badania modelowego. Przygotowanie metod do badań psychologicznych. Opracowanie metod modelowych. Analiza danych do badań fizjologiczno – psychologicznych. Zakup aparatury. Instalacja i uruchomienie sprzętu. Kontynuacja prac związanych z budową systemu prezentacji, układu akwizycji i oprogramowania oraz budowy otoczenia kierowcy. Testowanie oprogramowania i aparatury symulatora. Udział w szkoleniach w zakresie obsługi symulatora. Prowadzenie badań lekarskich, badania sprawności psychofizycznej i reakcji fizjologicznej na pracę, badania neurofizjologiczne, okulistyczne i układu ruchu w warunkach modelowych. Badania psychologiczne wstępne i modelowe. Badania w warunkach rzeczywistych. ZAKŁAD TOKSYKOLOGII I KANCEROGENEZY Postępowanie patentowe dla „Tools and methods useful in characterising the immunotoxic activity of xenobiotic substances”, POIG.01.03.02-00-083/10 Kierownik tematu: prof. dr hab. Konrad Rydzyński Czas trwania: 2010/2014 Opis realizowanych prac: Działania w celu uzyskania patentu. 124 ZAKŁAD OCHRONY RADIOLOGICZNEJ Barierowe materiały nowej generacji chroniące człowieka przed szkodliwym działaniem środowiska (T1 zad. 16), POIG.01.03.01-00-006/08 Kierownik tematu: dr Halina Aniołczyk Czas trwania: 2009-2012 DZIAŁ ZARZĄDZANIA WIEDZĄ Praca, zdrowie, środowisko – platforma informatyczna do efektywnego zarządzania wiedzą i badaniami naukowymi, POIG.02.03.00-00-017/10-02 Kierownik tematu: dr Jolanta Przyłuska Czas trwania: 2010/2014 Opis realizowanych prac: Zakończenie prac dostosowawczych i wyposażenia pomieszczeń dla potrzeb tworzonego Systemu Baz Danych Nauki (SBDN). Wdrażanie Systemu Baz Danych Nauki (SBDN). Wdrażanie środowiska efektywnej pracy grupowej. OŚRODEK ALERGII ZAWODOWEJ I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO Barierowe materiały nowej generacji, chroniące człowieka przed szkodliwym działaniem środowiska. (T2 zad. 16), POIG.01.03.01-00-006/08 Kierownik tematu: dr hab. Beata Kręcisz, prof. IMP Czas trwania: 2010/2012 Opis realizowanych prac: Ocena działania protekcyjnego UV odzieży ochronnej wykonanej z wytypowanej tkaniny barierowej z zastosowaniem lampy emitującej niezależne promieniowanie UVA i UVB dokonane w oparciu o próby świetlne przeprowadzone u ochotników. Europejski Fundusz Społeczny – Program Operacyjny Kapitał Ludzki KRAJOWE CENTRUM PROMOCJI ZDROWIA W MIEJSCU PRACY Analiza, testowanie i wdrożenie wsparcia dla pracowników, POKL.08.01.01-14-861/10 Kierownik tematu: dr Elżbieta Korzeniowska Czas trwania: 2012/2014 Opis realizowanych prac: Pogłębiona weryfikacja celowości realizacji i adekwatności doświadczeń z implementacji programów wspierania pracowników. Wzrost kompetencji pracodawców w zakresie ochrony zdrowia psychicznego w miejscu pracy firm przechodzących lub planujących zmianę organizacyjną. Adaptowania elementów rozwiązań międzynarodowych programu wsparcia. Wdrożenie programu wsparcia wypracowanego na podstawie badań i analiz ułatwiającego rozwiązywanie problemów praca-dom oraz wyrównujących szanse kobiet i mężczyzn w miejscu pracy. Rozpowszechnianie idei ochrony zdrowia psychicznego w miejscu pracy i metod wspierania 125 pracowników w ramach działalności Ogólnopolskiej Sieci Zdrowia w Miejscu Pracy, w tym głównie Wojewódzkich Ośrodków Medycyny Pracy (WOMP). Przekazanie idei programu wsparcia do stosowania przez WOMP. ZAKŁAD FIZJOLOGII PRACY I ERGONOMII Opracowanie kompleksowego programu profilaktycznego dotyczącego chorób układu krążenia, POKL.02.03.01-00-001/08 Kierownik tematu: dr hab. Jolanta Walusiak-Skorupa, prof. IMP Czas trwania: 2008/2013 Opis realizowanych prac: Szkolenie dla lekarzy medycyny pracy i POZ. Poradnik dla pracowników BHP, PIS, PIP. Spotkania edukacyjno-informacyjne dla pracodawców i pracowników. Przygotowanie materiałów elektronicznych na stronę www. Nawiązanie współpracy z WOMP. Wdrożenie programu w wybranym zakładzie pracy. ZAKŁAD PSYCHOLOGII PRACY Opracowanie kompleksowego programu profilaktycznego dot. zagrożeń psychospołecznych, POKL.02.03.01-00-001/08 Kierownik tematu: dr hab. Jolanta Walusiak-Skorupa, prof. IMP Czas trwania: 2008/2013 Opis realizowanych prac: Organizacja szkolenia dla psychologów. Poradnik dla psychologów i lekarzy. Szkolenia edukacyjno-informacyjne dla pracodawców i pracowników. Przygotowanie materiałów elektronicznych na stronie www. Nawiązanie współpracy z WOMP. Wdrożenie w wybranym zakładzie pracy. Wpływ poprawy psychospołecznych warunków pracy na ograniczenie kosztów ekonomicznych w firmach przechodzących procesy modernizacyjne i adaptacyjne – projekt badawczy, POKL.02.01.02-00-031/10 Kierownik tematu: dr Dorota Merecz-Kot Czas trwania: 2011/2014 Opis realizowanych prac: Wypracowanie nowej metodologii do badania ryzyka psychospołecznego do uzyskania kompleksowych informacji o zagrożeniach psychospołecznych w firmach przechodzących procesy adaptacyjne i modernizacyjne, ich wpływie na: zdrowie pracownic i pracowników, na jakość firmy, z uwzględnieniem specyfiki 15 sektorów gospodarki. Zdiagnozowanie skali zagrożenia psychospołecznego w 500 firmach. Stworzenie Centralnego Rejestru Zagrożeń Psychospołecznych (CRZP), do gromadzenia danych o ryzyku psychospołecznym w Polsce i monitorowania dynamiki zmian ryzyka psychospołecznego w różnych branżach i na różnych stanowiskach pracy. 126 KLINIKA CHORÓB ZAWODOWYCH I TOKSYKOLOGII Opracowanie kompleksowego programu profilaktycznego dot. chorób alergicznych, POKL.02.03.01-00-001/08 Kierownik tematu: dr hab. Jolanta Walusiak-Skorupa, prof. IMP Czas trwania: 2008/2013 Opis realizowanych prac: Wdrożenie programu w wybranym zakładzie pracy. Korekta kompleksowego programu profilaktycznego. Opracowanie kompleksowego programu profilaktycznego dot. chorób narządu ruchu, POKL.02.03.01-00-001/08 Kierownik tematu: dr hab. Jolanta Walusiak-Skorupa, prof. IMP Czas trwania: 2008/2013 Opis realizowanych prac: Wdrożenie programu w wybranym zakładzie pracy. Korekta kompleksowego programu profilaktycznego. Opracowanie kompleksowego programu profilaktycznego dot. chorób zakaźnych, POKL.02.03.01-00-001/08 Kierownik tematu: dr hab. Jolanta Walusiak-Skorupa, prof. IMP Czas trwania: 2008/2013 Opis realizowanych prac: Wdrożenie programu w wybranym zakładzie pracy. Korekta kompleksowego programu profilaktycznego. OŚRODEK ALERGII ZAWODOWEJ I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO Opracowanie kompleksowego programu profilaktycznego dot. Chorób skóry, POKL/Profilaktyka/2008-2013 Kierownik tematu: dr hab. Beata Kręcisz, prof. IMP Czas trwania: 2010/2012 Opis realizowanych prac: Wdrożenie programu w wybranym zakładzie pracy. Korekta kompleksowego programu profilaktycznego. 6. Projekty międzynarodowe ZAKŁAD POLITYKI ZDROWOTNEJ Promocja szczepień wśród migrującej ludności Europy (PROMOVAX), 20091109 IMP 8.10 Kierownik tematu: dr Jerzy Kopias Czas trwania: 2010/2013 Opis realizowanych prac: Współudział w zakończeniu prac mających na celu dokonanie oceny praktyk w zakresie szczepień migrantów w różnych krajach świata. Uczestnictwo w spotkaniu roboczym w Atenach (marzec 2012). Uczestnictwo w konferencji w Brukseli (czerwiec 2012). 127 Współudział w pracach mających na celu stworzenie materiałów informacyjno-edukacyjnych dla profesjonalistów zajmujących się opieką nad migrantami (koniec prac – rok 2013). Współudział w pracach mających na celu stworzenie materiałów informacyjno-edukacyjnych dla migrantów (koniec prac – rok 2013). Opracowanie raportu na temat obecnej sytuacji w odniesieniu do chorób zawodowych (ODEC), VC/2010/0395 Kierownik tematu: dr Jerzy Kopias Czas trwania: 2010/2012 Opis realizowanych prac: Ocena praktyk stosowanych w krajach europejskich w celu zapobiegania chorobom zawodowym, w tym kosztów nieefektywnego zarządzania zdrowiem i bezpieczeństwem oraz korzyści wynikających z dobrego funkcjonowania służb zdrowia pracujących. Dokonanie wyboru najlepszych spośród zidentyfikowanych praktyk i ich opisanie w formie rozdziału (Chapter VI: „Good practices aiming prevention of occupational diseases”) do raportu końcowego z realizacji projektu. Dokonanie oceny, i ewentualnie korekt, przygotowanego przez partnera z Niemiec, rozdziału IV raportu końcowego z realizacji projektu (Charter IV: „Analysis of national lists and EU list”). Udział w spotkaniu z zagranicznymi partnerami zaangażowanymi w projekt, celem przedyskutowania najistotniejszych wyników raportu finalnego, obrazującego aktualny stan systemów chorób zawodowych w krajach EU i EFTA/EEA oraz stopień, w jakim na kształt tych systemów miał wpływ dokument Komisji Europejskiej zawierający zalecenia w tym względzie (Commission Recommendation 2003/670/EC). KRAJOWE CENTRUM PROMOCJI ZDROWIA W MIEJSCU PRACY Podręczniki do promocji zdrowia psychicznego, MHP HANDS Kierownik tematu: dr Elżbieta Korzeniowska Czas trwania: 2010/2013 Opis realizowanych prac: Opracowanie polskiej wersji podręczników dla pracowników poszczególnych siedlisk (Polska – podręcznik dla szkół) zawierających podstawy teoretyczne promocji zdrowia psychicznego, omówienie specyficznych problemów jakie mogą dotyczyć danego siedliska oraz przygotowanie konkretnych ćwiczeń gotowych do zastosowania w toku pracy, które służyć mają poprawie kondycji psychicznej uczniów, pracowników i pensjonariuszy. Pilotowanie implementacji ćwiczeń z zakresu promocji zdrowia psychicznego przez pracowników szkół (nauczycieli, pedagogów itd.) wśród uczniów. Testowanie i ewaluacja efektywności, skuteczności i przydatności opracowanych podręczników, treningów oraz internetowej bazy wiedzy. Przygotowanie internetowej bazy wiedzy wspierającej osoby realizujące program promocji zdrowia psychicznego w swoim siedlisku (Web based support). Opracowanie i realizacja drugiego treningu szkoleniowego dla pracowników poszczególnych siedlisk, w czasie którego pracownicy szkół zaangażowani w projekt dzielić będą się doświadczeniami w zakresie implementacji programu 128 promocji zdrowia psychicznego w swojej szkole oraz efektów wdrożenia ćwiczeń zawartych w podręczniku. Celem tego treningu będzie również ewaluacja podręcznika oraz materiałów szkoleniowych a także internetowej bazy wiedzy. Testowanie efektywności, skuteczności i przydatności opracowanych podręczników, treningów oraz internetowej bazy wiedzy. Udoskonalanie produktów projektu w oparciu o ewaluację przeprowadzoną wśród ich odbiorców. Rozwiązywanie problemów związanych z piciem alkoholu w miejscu pracy. (EWA), 20091224/2011 Kierownik tematu: dr Elżbieta Korzeniowska Czas trwania: 2011/2013 Opis realizowanych prac: Główne działania, które były realizowane w projekcie EWA w 2012 roku polegać będą na wdrożeniu w pięciu środowiskach pracy (obejmujących przynajmniej 750 pracowników) programu interwencji anty-alkoholowej opracowanego na podstawie szeroko zakrojonego przeglądu dobrych praktyk. W realizacji tego zadania IMP współpracował z Państwową Agencją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, która pełni rolę wiodącą w przedmiotowym zakresie. Promocja szczepień wśród personelu medycznego w Europie. (HProIMMUNE), ZP/2010/1102 Kierownik tematu: dr Dorota Chromińska-Szosland Czas trwania: 2011/2014 Opis realizowanych prac: Głównym celem projektu jest promowanie i rozwój szczepień wśród różnych grup fachowych pracowników służby zdrowia. Grupami docelowymi będą osoby mające bezpośredni kontakt z osobami chorymi. Należą do nich: 1. lekarze, ich asystenci i pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej, 2. pracownicy służby zdrowia zatrudnieni w szpitalach (lekarze, pielęgniarki, laboranci, farmaceuci, personel pomocniczy) oraz 3. profesjonaliści zdrowia publicznego i administratorzy opieki zdrowotnej odpowiedzialni za organizację szczepień dla pracowników opieki zdrowotnej. Promocja zdrowej pracy wśród osób przewlekle chorych – Publiczne Zdrowie i Praca (PH WORK), ZP/20101208/2011 Kierownik tematu: dr Elżbieta Korzeniowska Czas trwania: 2010/2012 Opis realizowanych prac: Przygotowanie listy kontaktowej odbiorców treści, produktów i materiałów informacyjnych wypracowanych w czasie projektu. Opracowanie wskazówek w postaci poradnika/ulotek informacyjnych dotyczących promowania zdrowego środowiska pracy pracowników z chorobami przewlekłymi. Adaptacja wypracowanych wskazówek dotyczących promocji zdrowego środowiska pracy do warunków, rozwiązań legislacyjnych i specyfiki każdego kraju partnerskiego. Przygotowanie materiałów informacyjnych dla pracodawców współpracujących z osobami przewlekle chorymi. Aktualizacja informacji zamieszczanych na stronach internetowych partnerów dotyczących postępów w realizacji projektu. 129 Potrafimy – We can!, 2010-1-LV1-GRU06-00907 2 Kierownik tematu: dr Jacek Pyżalski Czas trwania: 2010/2012 Opis realizowanych prac: Pogłębiona weryfikacja celowości realizacji i adekwatności doświadczeń z implementacji programów wspierania pracowników. Wzrost kompetencji pracodawców w zakresie ochrony zdrowia psychicznego w miejscu pracy firm przechodzących lub planujących zmianę organizacyjną. Adaptowania elementów rozwiązań międzynarodowych programu wsparcia. Wdrożenie programu wsparcia wypracowanego na podstawie badań i analiz ułatwiającego rozwiązywanie problemów praca-dom oraz wyrównujących szanse kobiet i mężczyzn w miejscu pracy. Rozpowszechnianie idei ochrony zdrowia psychicznego w miejscu pracy i metod wspierania pracowników w ramach działalności Ogólnopolskiej Sieci Zdrowia w Miejscu Pracy, w tym głównie Wojewódzkich Ośrodków Medycyny Pracy (WOMP). Przekazanie idei programu wsparcia do stosowania przez WOMP. ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ Analiza projektów naukowych realizowanych w Europie mających na celu ochronę zdrowia dzieci (RICHE), 7PR/242181/2010 Kierownik tematu: dr Kinga Polańska Czas trwania: 2010/2013 Opis realizowanych prac: Dokonanie analizy i oceny realizowanych w Europie projektów naukowych mających na celu ochronę zdrowia dzieci. Uzyskane w ramach projektu wnioski pozwolą na określenie braków w realizowanych badaniach naukowych oraz wytyczenie kierunku przyszłych badań i strategii działań zapobiegawczych ukierunkowanych na poprawę zdrowia dzieci. Badanie wczesnego stadium zaawansowania niedrobnokomórkowego raka płuc, IARC/GEP/11/11 Kierownik tematu: dr Beata Świątkowska Czas trwania: 2011/2012 Opis realizowanych prac: Organizacja badania pilotażowego dla 20 przypadków w terenie, w tym wybór przypadków raka płuca, przeprowadzenie wywiadów kwestionariuszowych; wypełnienie kart klinicznych i patomorfologicznych pacjentów; uzyskanie i przetworzenie materiału biologicznego od osób objętych badaniem; przesłanie próbek do laboratorium IARC. ZAKŁAD FIZJOLOGII PRACY I ERGONOMII Czynniki ryzyka chorób związanych z pracą – metody oceny i profilaktyki (REWARD), PIRSES-GA-2008-230858 IMP 20.5 Kierownik tematu: dr hab. Alicja Bortkiewicz, prof. IMP Czas trwania: 2009/2013 130 Opis realizowanych prac: Zapoznanie się z wiedzą oraz wymiana doświadczeń dotycząca czynników ryzyka chorób związanych z pracą. ZAKŁAD TOKSYKOLOGII I KANCEROGENEZY ECNIS 2 – Centrum Szkoleń i badań nad rakiem, środowiskiem i żywnością, 266198/2011 Kierownik tematu: prof. dr hab. Konrad Rydzyński Czas trwania: 2011/2013 Opis realizowanych prac: Projekt ECNIS2 (grant 7 Programu Ramowego EU) jest kontynuacją sieci doskonałości ECNIS (Environmental Cancer Risks, Nutrition and Individual Susceptibility) i jego celem jest koordynacja działań w obszarze badań nad biomarkerami pozwalającymi na zbadanie wpływu narażenia środowiskowego i powstawaniem nowotworów. Plan na 2012 rok przewidywał prace związane z walidacją i standaryzacją metod, tworzenie i aktualizację baz o metodach badawczych stosowanych przez partnerów ECNIS2, rozbudowywanie bazy danych z badań epidemiologicznych i opracowywanie narzędzi analizy oraz tworzenie bazy danych o zespołach badawczych, sieciach i projektach z dziedziny epidemiologii molekularnej w Europie. Stałym elementem działań sieci jest szkolenie młodych naukowców, poprzez finansowanie stypendiów naukowych i kursów oraz propagowanie wiedzy o biomarkerach za pośrednictwem publikacji, bazy bibliograficznej, strony internetowej i organizacji warsztatów naukowych. Nadrzędnym celem ECNIS2 jest utworzenie podstaw wirtualnego instytutu "ECNIS Center for Research and Education on Food, Environment and Cancer". Zarządzanie ryzykiem nanomateriałów (MARINA), 236215/2011 Kierownik tematu: prof. dr hab. Konrad Rydzyński Czas trwania: 2011/2015 Opis realizowanych prac: Analiza częstości mikrojąder (test mikrojądrowy) i uszkodzenia DNA (test kometowy) komórek szpiku oraz ocena biomarkerów stresu oksydacyjnego w popłuczynach oskrzelowo-pęcherzykowych pobranych od myszy narażanych inhalacyjnie na wybrane nanocząstki w Finnish Institute of Occupational Health. Ocena bezpieczeństwa wytworzonych nanomateriałów poprzez charakterystykę ich potencjalnego zagrożenia genotoksycznego (NANOGENOTOX), 20092101/2010 Kierownik tematu: prof. dr hab. Konrad Rydzyński Czas trwania: 2010/2013 Opis realizowanych prac: Ocena genotoksyczności wybranych nanomaterialów (NM-102 (ditlenku tytanu), NM-203 (ditlenku krzemu) oraz NM-403 (nanorurek węgla) w teście kometowym oraz teście mikrojądrowym na komórkach linii BEAS-2B. 131 ZAKŁAD BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO Transgeniczna charakterystyka narażenia w procesie szacowania ryzyka wypadków chemicznych. (CERACI), 070401/2010/579055/SUB/C4 IMP 24.7 Kierownik tematu: prof. dr hab. Sławomir Czerczak Czas trwania: 2010/2012 Opis realizowanych prac: Udział w przygotowaniu i organizacji międzynarodowych ćwiczeń z udziałem specjalistów w zakresie oceny narażenia w wypadkach chemicznych (19-20 marca 2012 – Amsterdam, 2-3 kwietnia 2012 – Warszawa); Udział w planowanych spotkaniach roboczych; Udział w przygotowaniu planu utworzenia międzynarodowej sieci ekspertów w dziedzinie oceny narażenia w wypadkach chemicznych; Udział w przygotowaniu końcowego raportu z realizacji projektu CERACI dla KE. Pilotażowe wdrożenie działań w zakresie monitoringu biologicznego w krajach Unii Europejskiej (DEMOCOPHES), LIFE09 ENV/BE/000410 IMP 4.16 Kierownik tematu: dr Danuta Ligocka Czas trwania: 2010/2012 Opis realizowanych prac: Opracowanie materiałów informacyjnych i szkoleniowych; Utworzenie systemu informatycznego: polskiej bazy danych HBM, aktualizacja strony internetowej projektu; Badania laboratoryjne: analiza materiału porównawczego (kotynina, kreatynina, 11 metabolitów ftalanów, kadm w moczu oraz rtęć we włosach) w ramach 3 rundy kontroli jakości ICI organizowanego przez COPHES; analiza prób materiału biologicznego pobranego od uczestników badania (kotynina, kreatynina, 11 metabolitów. Analiza danych: analiza statystyczna danych zawartych w Polskiej Bazie HBM; Eksport zakodowanych danych do Europejskiej bazy danych HBM; Organizacja konferencji w Polsce. Informacja o wynikach uzyskanych podczas realizacji DEMOCOPHES; Przygotowanie raportu końcowego. Konsorcjum europejskiego monitoringu biologicznego (COPHES), 244237/2009 IMP 4.15 Kierownik tematu: dr Danuta Ligocka Czas trwania: 2009/2012 Opis realizowanych prac: Opracowanie danych na temat zanieczyszczenia gleby, wody i powietrza w wybranych rejonach Polski; Udział w szkoleniach (analiza statystyczna, interpretacja wyników i komunikacja); Udział w szkoleniu nt. analizy ftalanów w moczu. Opracowanie dokumentów niezbędnych do przygotowania raportu końcowego. Udział w spotkaniach roboczych (Bruksela – IX; Larnaca – X). Opracowanie raportu końcowego. OŚRODEK ALERGII ZAWODOWEJ I ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO Rozwój i zastosowanie strategii i środków ograniczających zjawisko miejskich wysp ciepła. (UHI), 3CE292P3 IMP 12.11 Kierownik tematu: prof. dr hab. Cezary Pałczyński 132 Czas trwania: 2011/2013 Opis realizowanych prac: Przegląd strategii dostosowawczych oraz metod ograniczających negatywny wpływ miejskiej wyspy ciepła na zdrowie ludzi. Zorganizowanie w Warszawie trzeciej konferencji Międzynarodowego Komitetu Naukowego koordynującego i nadzorującego realizację projektu. JOCONDA, 2011-1-FR1-LEO 04-242159 Kierownik tematu: prof. dr hab. Cezary Pałczyński Czas trwania: 2011/2013 Opis realizowanych prac: Zorganizowanie 6 wyjazdów studyjnych w celu wymiany doświadczeń naukowców biorących udział w projekcie. 133 V. WSPÓŁPRACA NAUKOWA Z ZAGRANICĄ 1. Międzynarodowe programy naukowe trwające i rozpoczęte w 2012 roku Kontrakty zrealizowane i rozliczone w ramach Programów Ramowych Unii Europejskiej 7 PROGRAM RAMOWY Nazwa Akronim Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania European Coordination Action on Human Biomonitoring COPHES FP7-ENV-2009-1 No 244237 2010-2012 RICHE 7PR/242181/2010 2010- 2013 ECNIS 2 266198 2011-2012 Risk Factors of Work-Related Diseases – REWARD Methods of Evaluation and Prevention PIRSES-GA2008-230858 2009-2013 Managing Risks of Nanomaterials 263215 2011-2015 A Platform Inventory for Child Health Research in Europe ECNIS2: towards ECNIS Centre for Research and Education on Cancer, Environment and Food MARINA Kontrakty zrealizowane i rozliczone w ramach innych programów Unii Europejskiej GRUNTVIG Nazwa Akronim Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania Cyberbullying Action Network for Parents` Education We CAN! 2010-1-LV1GRU06-00907 2 2010-2012 Nazwa Akronim Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania Jaconda JACONDA 2011-1-FR1-LEO0424215 9 2011-2013 LEONARDO DA VINCI 134 LIFE + Nazwa Akronim Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania Demonstration of a Study to Coordinate and Perform Human Biomonitoring on a European Scale DEMOCOPHES LIFE 09 ENV/BE/000410 2010-2012 PUBLIC HEALTH PROGRAMME Nazwa Akronim Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania European Workplace and Alcohol EWA 2009 12 24 2010-2012 Promote Vaccinations among Migrant Populations in Europe PROMOVAX ZP/20091109/2009 2010-2012 Mental Health Promotion Handbooks MHP Hands ZP/20091213/2010 2010-2013 Safety Evaluation of Manufactured Nanomaterials by Characterisation of their Potential Genotoxic Hazard NanoGenoTox 20092101/2010 2010-2013 Directoriate-General Humanitarian Aid and Civil Protection ECHO Nazwa Akronim Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania Cross-Border Exposure Characterization for Risk Assessment in Chemical Incidents CERACI 070401/2010/ 579055/SUB/C4 2010-2012 Nazwa Akronim Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania Development and application of mitigation and adaptation strategies and measures for counteracting the global Urban Heat Islands phenomenon UHI 3CE292P3 2011-2014 CENTRAL EUROPE 135 Kontrakty zrealizowane i rozliczone w ramach programów spoza Unii Europejskiej SZWAJCARSKO-POLSKI PROGRAM WSPÓŁPRACY Nazwa Akronim Szwajcarsko – Polski Program Współpracy w ramach Porozumienia, nr programu: KIK/68 Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania Projekt nr 2/P/SPPW/KIK/68 2012-2014 Symbol/numer ewidencyjny Okres trwania VC/2010/0395 2010-2012 Pozostałe programy Nazwa Akronim Contract to elaborate a ‘Report on the current situation in relation to occupational diseases’ system in EU Member States and EFTA/EEA countries, in particular relative to Commission ODEC Recommendation 2003/670/EC concerning the European Schedule of Occupational Diseases and gathering of data on relevant related aspects 2. Udział w konferencjach i wyjazdach szkoleniowych Tytuł konferencji, spotkania, szkolenia Licz ba ucze stnik ów Licz ba refer atów Data Miasto kraj Imię, nazwisko 2 0 04/0718/07/2012 Kijów, Ukraina Bortkiewicz Alicja, Gadzicka Elżbieta 2 2 21/1026/10/2012 Larnaca, Cypr Jakubowski Marek, Ligocka Danuta Konferencje zagraniczne „Czynniki ryzyka chorób związanych z pracą – metody oceny i profilaktyk” REWARD Udział w konferencji kończącej granty: COPHES i DEMOCOPHES oraz “Human Biomonitoring (HBM) - Linking Environment to Health and Supporting Policy” 136 „Czynniki ryzyka chorób związanych z pracą – metody oceny i profilaktyk” REWARD ,,Joconda – EU Project” program „Leonardo da Vinci” dot. Zagrożeń zdrowia pochodzenia zawodowego konserwatorów dzieł sztuki a w szczególności katalogu ww. zagrożeń utworzonego przez Ośrodek Alergii Zawodowej i Zdrowia Środowiskowego IMP. COPHES i DEMOCOPHES oraz “Human Biomonitoring (HBM) - Linking Environment to Health and Supporting Policy” „Czynniki ryzyka chorób związanych z pracą – metody oceny i profilaktyk” REWARD „Czynniki ryzyka chorób związanych z pracą – metody oceny i profilaktyk” REWARD Recognition and Compensation of Asbestos Related Diseases in Europe, European Trade Union Confederation 30th Congress of the Interantional Commission on Occupational Health (ICOH) 3 0 30/0727/08/2012 St. Petersburg, Rosja Bortkiewicz Alicja, Gadzicka Elżbieta, Siedlecka Jadwiga 2 0 19/0922/09/2012 Rzym, Włochy Pałczyński Cezary, Kręcisz Beata 1 0 21/1026/10/2012 Larnaca, Cypr Rydzyński Konrad 3 0 27/0823/09/2012 Kijów, Ukraina Jóźwiak Zbigniew, Walczak Marta, Szyjkowska Agata 2 0 17/0914/10/2012 Kijów, Ukraina Viebieg Piotr, Kosobudzki Marcin 1 1 16/0918/09/2012 Bruksela, Belgia Świątkowska Beata 8 12 14/0326/03/2012 Cancun, Meksyk Czerczak Sławomir, Jakubowski Marek, Kupczewska-Dobecka Małgorzata, Szadkowska-Stańczyk Irena, Rydzyński Konrad, Bortkiewicz Alicja, Gadzicka Elżbieta, Siedlecka Jadwiga, Sułkowski Wiesław 137 AIHce 2012 Kongresie European Academy of Allergy and Clinical Immunology, spotkanie Occupational Allergy Interest Group EUROTOX 2012 (48th Congress of the European Societies of Toxicology) International Congress on Environmental Health, Know(ing) the Environment to Protect Human Health (ICEH 2012) 1 2 15/0623/06/2012 Indianapolis, USA Kotwica Małgorzata Walusiak-Skorupa Jolanta, Wiszniewska Marta 2 3 16/06-21/06 Genewa, Szwajcaria 1 1 16/0621/06/2012 Sztokholm, Szwecja Rydzyński Konrad 2 2 28/0502/06/2012 Lizbona, Portugalia Czerczak Sławomir, Kupczewska-Dobecka Małgorzata „Workplace and indor aerosols” 3 10 18/0421/04/2012 Lund, Szwecja Szadkowska-Stańczyk Irena, Bujak-Pietrek Stella, Kozajda Anna American Industrial Hygiene Conference & Exposition AIHce 1 1 16/0623/06/2012 Indianapolis, USA Czerczak Sławomir 6th Nordic Conference On Plasma Spectrochemistry 2 2 08/0614/06/2012 Leon, Norwegia World Congress 2012 Medical Physics and Biomedical Engineering 4 11 24/0501/06/2012 1 0 24/0629/06/2012 Rzym, Włochy Krawczyk-Szulc Patrycja 1 1 06/0612/06/2012 Maribor, Słowenia Kręcisz Beata Cadmium Symposium 2012 2 2 Sassari, Włochy Annual Congress of 1 1 06/0612/06/2012 29/05- Trzcinka-Ochocka Małgorzata Jakubowski Marek IEEE International Conference on Biomedical Robotics and Biomechatronics ,,Joconda – EU Project” – program „Leonardo da Vinci” dot. zagrożeń zdrowia pochodzenia zawodowego konserwatorów dzieł sztuki a szczególności katalogu ww. zagrożeń utworzonego przez Ośrodek Alergii Zawodowej i Zdrowia Środowiskowego IMP Londyn, Wielka Janasik Beata, Stanisławska Magdalena Kacprzyk Janusz, Jeżak Paweł, Papierz Sylwia, Brodecki Marcin 138 European Association of Poison Centers and Clinical Toxicologists 9th IOHA International Scientific Conference “Growing the Seeds of Occupational Hygiene” Formaldehyde Science Conference Congress on Chronobiology (Biological Clock and Health Issues in 21st century) 6th International Conference on Nanotoxicology 8th Congress of Toxicology in Developing Countries (8CTDC) International Communication Association Conference – Health Communication Division Udział w konferencji szkoleniowej w ramach projektu SIWHP INTER-NOISE 2012, the 41st International Congress and Exposition on Noise Control Engineering Udział w dorocznym Kongresie European Respiratory Society oraz spotkaniu Occupational and Environmental Health Group, spotkaniu Task Force Meeting – “SIC on occupational asthma” i spotkaniu Evaluation Committee of Long Term Sponsorships. ERA-ENVIRONHEALTH „Zdrowie i środowisko” NHS 2012 (Beyond Newborn Hearing 02/06/2012 Brytania 4 4 14/0922/09/2012 Kuala Lumpur, Malezja Czerczak Sławomir, Kupczewska-Dobecka Małgorzata, Konieczko Katarzyna, Gromiec Jan 1 0 18/0421/04/2012 Madryt, Hiszpania Stetkiewicz Jan 1 1 02/1008/10/2012 New Delhi, Indie 1 1 02/0908/09/2012 Pekin, Chiny Rydzyński Konrad 1 1 08/0915/09/2012 Bangkok, Tajlandia Rydzyński Konrad 1 1 24/0531/05/2012 Phoenix, USA 1 6 18/0520/05/2012 Lubljana, Słowenia 1 18/0824/08/2012 2 1 1 0 1 1 1 Pepłońska Beata Pyżalski Jacek Pyżalski Jacek Nowy Jork, USA PawlaczykŁuszczyńska Małgorzata 31/0805/09/2012 Wiedeń , Austria Walusiak-Skorupa Jolanta, Wiszniewska Marta 12/0615/06/2012 04/0609/06/2012 Paryż, Francja Hanke Wojciech Cernobbio, Włochy Sułkowski Wiesław 139 Screening) oraz AHS 2012 (2nd International Conference on Adult Hearing Screening). Udział w Posiedzeniu generalnym przedstawicieli krajowych Europejskiej Federacji Towarzystw Audiologicznych. Asia-Pacific Winter Conference on Plasma Spectrochemistry European Symposium On Atomic Spectrometry Esas 2012 XXth Slovak - Czech Spectroscopic Conference 16th Congress of the European Federation of Neurological Societies 16th World Congress of Psychophysiology 1 24/0830/08/2012 Jeju, Korea Płd. Trzcinka-Ochocka Małgorzata 3 3 07/1012/10/2012 Tatrzańska Łomnica, Słowacja Janasik Beata, Brodzka Renata, Stanisławska Magdalena 1 1 07/0912/09/2012 Sztokholm, Szwecja Sińczuk-Walczak Halina 3 13/0917/09/2012 Piza, Włochy Bortkiewicz Alicja, Gadzicka Elżbieta, Siedlecka Jadwiga Wiedeń , Austria Plichta Piotr 1 3 “Bullying and Cyberbullying: The Interface between Science 18/101 0 and Practice”; Udział w 20/10/2012 spotkaniu badaczyekspertów akcji COST Udział w Konferencji EUPHA 2012, posiedzeniu EUPHA Executive 07/111 0 Committee i EUPHA 10/11/2012 Governing Council oraz EUPHA Members Forum Chrysotile Asbestos: Risk 20/11Assessment and 1 1 23/11/2012 Management AACHEN-DRESDEN 28/11International Textile 1 1 01/12/2012 Conference Konferencje międzynarodowe organizowane w kraju „Postępy w diagnostyce i terapii schorzeń rogówki” XVIII Konferencja Szkoleniowa Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej i St. Julien, Malta Kijów, Ukraina Drezno, Niemcy 1 1 08/0310/03/2012 Wisła 1 1 29/0203/03/2012 Zakopane Tarkowski Stanisław Świątkowska Beata Aniołczyk Halina Pas-Wyroślak Alicja Bortkiewicz Alicja 140 Telemedycyny, XIV Międzynarodowa Konferencja Wspólnej Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej i Telemedycyny oraz International Society for Holter and Noninvasive Electrocardiology V Międzynarodowa Konferencja „Miejsce Innego we współczesnych naukach o wychowaniu - W poszukiwaniu pozytywów” VI Międzynarodowy Kongres Zdrowia Publicznego III Międzynarodowa Konferencja NaukowoSzkoleniowa dot. chorób zakaźnych i innych zagrożeń transgranicznych WIRE2012 (Week of Innovative Regions In Europe) 42nd European Environmental Mutagen Society (EEMS 2012) Annual Conference IX Międzynarodowy Kongres Polskiego Towarzystwa Alergologicznego II Międzynarodowa Konferencja OkulistykaKontrowersje Instruction modules for the safer handling of asbestos XIX Międzynarodowe Seminarium Ergonomii, Bezpieczeństwa i Higieny Pracy „Praktyczne problemy związane z ochroną pracy w rolnictwie” 1 1 17/0419/04/2012 Poznań Pyżalski Jacek Międzyzdroje Rydzyński Konrad, Świątkowska Beata, Polańska Kinga, Jurewicz Joanna 12 31/0503/06/2012 3 3 27/0530/05/2012 Pisz Kręcisz Beata, Wittczak Tomasz, Zmyślony Marek 2 0 04/0606/06/2012 Kraków Rydzyński Konrad, Szcześniak Kamila Reszka Edyta, Wieczorek Edyta, Gromadzińska Jolanta, Wąsowicz Wojciech, Rydzyński Konrad 4 5 3 16/0920/09/2012 Warszawa 1 1 12/0915/09/2012 Ossa 1 1 20/0922/09/2012 Karpacz 1 1 09/1010/10/2012 Warszawa 1 1 03/1204/12/2012 Lublin Pałczyński Cezary Pas-Wyroślak Alicja Świątkowska Beata PawlaczykŁuszczyńska Małgorzata 141 Szkolenia COPHES 2 0 „TLD User and Service Training Courses” 2 0 16/0420/04/2012 Turku, Holandia „Nowe trendy w toksykologii – nanocząsteczki i nanomateriały” 12 16 28/0530/05/2012 Łódź 1 1 22/0523/05/2012 Sulejówek Pyżalski Jacek 1 0 21/11/2012 Warszawa Reszka Edyta 1 0 30/0702/08/2012 St. Petersburg, Rosja Rydzyński Konrad 1 0 09/0914/09/2012 St. Julian, Malta Tarkowski Stanisłw 1 0 25/10- Barcelona, Walusiak-Skorupa „Promocja zdrowia pracowników w szkole promującej zdrowie” „Advanced Real-Time PCR Training Tour” Spotkania ekspertów Spotkanie z władzami North-Western State Medical University St. Petersburg. Ustalanie szczegółów przyszłego projektu w ramach Marie Curie Action. Europejskie Towarzystwo Zdrowia Publicznego (EUPHA) 62 Sesja Europejskiego Komitetu Regionalnego WHO jako zastępca Prezydenta EUPHA. Prezentowanie stanowiska EUPHA w sprawach będących przedmiotem obrad Komitetu Regionalnego WHO. European Union of Medical Kopenhaga, Dania Ligocka Danuta, Kamińska Joanna Papierz Sylwia, Kamiński Zbigniew Szadkowska-Stańczyk Irena, Stępnik Maciej, Gromadz Gajda, Sylwiaińska Jolanta, Rydzyński Konrad, Wąsowicz Wojciech, Smok-Pieniążek Anna, Świercz Radosław, Jankowska Agnieszka, Świdwińska-Gajewska Anna, Stetkiewicz Jan, Krakowiak Anna 28/0502/06/2012 142 Specialists (Section of Occupational Medicine) Psychosocial Support for Civil Protection Forces Coping with CBRN CERACI Final Meeting 35th MidWinter Meeting (ARO – The Association for Research in Otolaryngology) „2nd Transnational Scientific Board” projektu „UHI – URBAN HEAT ISLANDS” EURADOS (European Radiation Dosimetry Group) Udział w spotkaniu zarządu European Association of Poisons Centres and Clinical Toxicologists Udział w spotkaniu inicjującym konsorcjum dt. wpływu niskich dawek promieniowania jonizującego (X) na indukcję zaćmy. „Cellular uptake of nanoparticles and chromosome damage” w ramach projektu ECNIS2 „In vivo genotoxicity caused by carbon particles and fibres in BAL cells of intratracheally instilled mice” w ramach projektu ECNIS2 UEMS Section Of Occupational Medicine Expert Consultation Meeting Of The OECD WPMN Steering Group 7 (SG7) on Alternative Test Methods in Nanotoxicology „EFSA Scientific Network 28/10/2012 Hiszpania Jolanta 1 0 24/0928/09/2012 Madryt, Hiszpania Merecz-Kot Dorota 2 0 07/1009/10/2012 Utrecht, Holandia Czerczak Sławomir, Jankowska Agnieszka 1 24/0202/03/2012 San Diego, USA Śliwińska-Kowalska Mariola, Rewerska Anna 3 1 27/0201/03/2012 Pałczyński Cezary, Budapeszt, Węgry Kręcisz Beata, Sakowska Ilona 2 0 05/0210/02/2012 Wiedeń, Austria Zmyślony Marek, Brodecki Marcin 1 0 24/0226/02/2012 Newcastle-uponTyne Wielka Brytania Krakowiak Anna 2 0 22/0224/02/2012 Bruksela, Belgia Stetkiewicz Jan, Brodecki Marcin 1 0 18/0315/06/2012 Helsinki, Finlandia Arkusz Joanna 1 0 10/0408/07/2012 Kopenhaga, Dania Nocuń Marek 1 0 13/0415/04/2012 Innsbrug, Austria Walusiak-Skorupa Jolanta 1 0 26/0329/03/2012 Paryż, Francja Stępnik Maciej 1 0 02/04- Parma, Włochy Wąsowicz Wojciech 2 143 of RSC Assesment of nanotechnologies in Ford and Feed 2012” 2nd CHICOS Workshop: Birth Cohort Research in Europe - Current and Future Strategic Priorities People Maria Curie Actions International Research Staff Exchange „Work-related diseases– methods of evaluation and prophylactic” (REWARD) People Maria Curie Actions International Research Staff Exchange „Work-related diseases– methods of evaluation and prophylactic” (REWARD) Udział w posiedzeniu zarządu EUPHA (European Public Health Association) i Komitetu Naukowego EUPHA People Maria Curie Actions International Research Staff Exchange „Work-related diseases– methods of evaluation and prophylactic” (REWARD) People Maria Curie Actions International Research Staff Exchange „Work-related diseases– methods of evaluation and prophylactic” (REWARD) Udział w II posiedzeniu grupy zadaniowej ds. środowiska i zdrowia International Chemical Cards: Compiler’s Guide Committee Targi ORGATEC - Modern Office & Facility The Human and Financial Burden of Asbestos in the WHO European Region 05/04/2012 0 23/0526/05/2012 0 01/0704/07/2012 2 1 Turyn, Włochy Hanke Wojciech Odessa, Ukraina Rydzyński Konrad, Bortkiewicz Alicja 0 04/0708/07/2012 Kijów, Ukraina Rydzyński Konrad, Gadzicka Elżbieta 1 0 07/0609/06/2012 Portomasso, St. Julian's Malta Tarkowski Stanisław 2 0 27/0531/05/2012 Pecs, Węgry Bortkiewicz Alicja, Gadzicka Elżbieta 3 0 17/0920/09/2012 Turyn, Włochy Bortkiewicz Alicja, Gadzicka Elżbieta, Siedlecka Jadwiga 1 0 28/1030/10/2012 Bonn, Niemcy 1 0 23/1026/10/2012 Genewa, Szwajcaria 1 0 23/1027/10/2012 Kolonia, Niemcy 1 0 04/1106/11/2012 Bonn, Niemcy 2 Hanke Wojciech Czerczak Sławomir Jóźwiak Zbigniew Świątkowska Beata 144 Wzorcowanie detektorów promieniowania X i gamma będących na wyposażeniu Laboratorium Wzorców Wtórnych IMP wraz ze szkoleniem w zakresie kalibracji detektorów aktywnych. Wzorcowanie niezbędne do utrzymania akredytacji PCA First Meeting of the Management Committee of COST Action BM1201 Developmental Origins of Chronic Lung Disease Instytut Badań Edukacyjnych Forum Nowej Nauki „Nauka 2.0: Więcej niż internet” III Kliniczne Forum Ekspertów „Astma bez granic” „Real-time PCR w oznaczeniach jakościowych i ilościowych” Seminarium eksperckie Fundacji Dzieci Niczyje „W którym świecie żyjesz?” Spotkania robocze "Low dose effects and nonmonotonic dose responses for endocrine active chemicals: science to practice” 2 0 09/1214/12/2012 Praga, Czechy Bednarek Andrzej, Brodecki Marcin 1 0 12/12/2012 Bruksela, Belgia 1 0 21/01/2012 Warszawa Pyżalski 1 0 17/0418/04/2012 Kraków Maczuga Justyna 1 1 18/0421/04/2012 Wisła 1 0 28/0929/09/2012 Poznań 1 1 17/07/2012 Warszawa 1 1 10/09-13/09/2012 Berlin, Niemcy Hanke Wojciech Petrykowska Alicja, Knol-Michałowska Kamila Stępnik Maciej Hanke Wojciech Jacek Pałczyński Cezary Król Magdalena „Mental Health Promotion Handbooks (MHP Hands)” 2 1 25/09-29/09/2012 Galway, Irlandia The second meeting of the Contact Points responsible for the Member State Network for Preliminary Assessment of Regulatory Relevance (PARERE) in the context of Directive 201/63 1 0 24/09-26/09/2012 Ispra, Włochy Pyżalski Jacek 145 Stoffenmanager Workshop EURADOS „European Radiation Dosimetry Group” „A platform and inventory for child health research in Europe” ‘Report on the current situation in relation to occupational diseases’ system in EU Member States and EFTA/EEA countries, in particular relative to Commission Recommendation 2003/670/EC concerning the European Schedule of Occupational Diseases and gathering of data on relevant related aspects’ PROMOVAX (Promote Vaccinations among Migrant Populations in Europe) Amsterda, Holandia Zagrzeb, Chorwacj a 1 0 02/10/2012 Jankowska Agnieszka 1 0 03/10-05/10/2012 2 2 06/02-09/02/2012 Mediolan, Włochy Jurewicz Joanna, Polańska Kinga 1 0 18/01-19/01/2012 Kolonia, Niemcy Dobras Maciej 2 0 04/03-06/03/2012 Ateny, Grecja Dobras Maciej, Sakowski Piotr Jankowska Agnieszka, Pałaszewska-Tkacz Anna Domienik Joanna CERACI 2 0 18/03-21/03/2012 Amsterda m, Holandia Udział w spotkaniu omawiającym założenia nowego projektu międzynarodowego dt. narażenia zawodowego spawaczy. 2 0 05/03-07/03-2012 Bochum, Niemcy Hałatek Tadeusz, Wąsowicz Wojciech Ligocka Danuta, Kamińska Joanna Wąsowicz Wojciech, Hałatek Tadeusz COPHES 2 0 11/03-15/03/2012 Kopenhag a, Dania Udział w spotkaniu omawiającym założenia nowego projektu międzynarodowego dt. narażenia zawodowego spawaczy 2 0 08/05-11/05/2012 Bochum, Niemcy MARINA 1 1 18/03-20/03/2012 International Training 1 0 19/03-23/03/2012 Hoofddor p, Holandia Ryga, Bujak-Pietrek Stella Bystry Karolina 146 Workshop WHO Capacity Building in Environment and Health (CBEH) Mental Health Promotion Handbooks (MHP Hands) „Combining Birth Cohort Data-Lessons from Past and Ongoing Studies” „Biomonitoring-based indicators of exposure to chemical pollutants” European workplace and alcohol (EWA) 4th General Assemblyprojekt Nanogenotox „Opracowanie raportu na temat obecnej sytuacji w odniesieniu do chorób zawodowych” (VC/2010/0395/2011) HProImmune „We CAN! Cyberbullying action Network for Parents` Education” "Promote Vaccinations among Migrant Populations in Europe" (PROMOVAX) „Promoting Healthy Work for Employees with Chronic Illnes – Public Health and Work (PH Work)” oraz Europejskiej Sieci Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy (ENWHP) i Slovenian Workplace Health Promotion (SlWHP) International Chemical Safety Cards (ICSC) 10th Meeting of the Working Party on Manufactured Nanomaterials (WPMN) A platform and inventory for child health research in Europe Project Team Meeting Łotwa Tallin, Estonia Barcelona , Hiszpania 1 1 22/04- 25/04/2012 Knol Kamila 1 1 28/03- 31/03/2012 1 0 18/04-21/04/2012 1 1 18/04-20/04/2012 1 0 01/05-04/05/2012 1 0 03/05-04/05/2012 Berlin, Niemcy 1 0 06/05-09/05/2012 Limassol, Cypr 3 2 03/06-07/06/2012 Saloniki, Grecja 2 0 27/06-30/06/2012 Bruksela Belgia Sakowski Piotr, Dobras Maciej 1 2 11/06-15/06/2012 Larnaca , Cypr Pyżalski Jacek 2 0 03/06-08/06/2012 Bolonia, Włochy Pakulska Daria, Czerczak Sławomir 1 0 26/06-30/06/2012 Paryż, Francja Wąsowicz Wojciech 2 2 19/11-23/11/2012 Lizbona, Portugalia Jurewicz Joanna, Polańska Kinga 2 0 1106-13/11/2012 Londyn, Czerczak Sławomir, Polańska Kinga Katania, Włochy Hanke Wojciech Wenecja, Włochy Bruksela, Belgia Knol-Michałowska Kamila Stępnik Maciej Dobras Maciej Kalska-Sochacka Katarzyna Knol Kamila, Plichta Piotr, Michałowski Marcin 147 CERACI Extraordinary second meeting of the European Environment and Health Task Force (EHTF) on Parma follow-up indicators Udział w spotkaniu dt. przygotowania propozycji projektu do FP7 „Chemical at the workplace: REACH and OSH in practice” Udział w spotkaniu partnerów projektu „Promocja zdrowego środowiska pracy z chorobami przewlekłymi – Zdrowie publiczne i praca – Promoting Healthy Work for Employees with Chronic Illnes – Public Health and Work (PH Work) EWA (European Workplace and Alcohol) UKMEG / ECNIS2sponsored Workshop on Design of Future Molecular Epidemiology Studies and New Biomarkers MARINA Wielka Brytania Jankowska Agnieszka 1 0 30/05-02/06/2012 Haga, Holandia Hanke Wojciech 1 0 01/10-03/10/2012 Bruksela, Belgia Hanke Wojciech 1 0 02/10-03/10/2012 Helsinki, Finlandia 1 1 11/11/14/11/2012 Kopenhag a, Dania 1 1 07/11-10/11/2012 Berlin, Niemcy 1 0 29/11-01/12/2012 Londyn, Wielka Brytania Rydzyński Konrad 1 0 10/12-13/12/2012 Rzym, Włochy Stępnik Maciej Gromiec Jan Ratajewska Anna Plichta Piotr Udział w spotkaniu „3rd Transnational Scientific Board and 4th of the Steering Committee” projektu „UHI – URBAN HEAT ISLANDS” 3 1 03/10-04/10/2012 Dudek Wojciech, Warszawa Kręcisz Beata, Pałczyński Cezary ECNIS2/EPH workshop 1 1 26/10-27/10/2012 Kraków Pepłońska Beata 148 3. Wizyty gości zagranicznych Lp. Osoba Data wizyty 23/0128/01/2012 Jednostka naukowa Cel wizyty 1 prof. Irena Yermakova, mgr Anastasiia Nikolaienko National Academy of Sciences, Kijów (Ukraina) współpraca w zakresie przygotowania publikacji 2 dr Evgeniya Belogurova, dr Andrey Makhnov, prof. Oleg Vasilyev 23/0428/04/2012 współpraca w zakresie przygotowania publikacji 3 prof. June Fisher 09/0619/06/2012 North-Western State Medical University, St. Petersburg (Federacja Rosyjska) WHO, San Francisco, USA 4 Guido Vanermen, Jo Lievens 27/0829/08/2012 5 19/0821/08/2012 6 prof. ZHOU Zhijun, prof. ZHU Guoying, associate prof. KONG Zhaolu, prof. ZHUO Weihai prof. Halina Rolin 7 prof. Jon Oyvind Odland 19/10/2012 Univeristy of Tromso, Tromso, Norwegia 8 Els Clays, Tage Søndergård Kristensen, 02/1205/12/2012 Spotkanie wielu jednostek naukowych omówienie planów naukowych związanych z projektem zgłaszanym w ramach PolishNorwegian Research Cooperation Programme 20122017 udział w konferencji podsumowującej projekt: „Risk 29/0830/08/2012 spotkanie z przedstawicielami IMP, wykład na temat zapobiegania zakłuciom zawodowym oraz na temat zdrowia kierowców tranzytowych, podjęcie współpracy w ramach projektu REWARD Milieu-analyse en robocza wizyta zgodna z Techniek, VITOharmonogramem realizacji MANT, Mol, Belgia projektu (DEMO)COPHES celem ujednolicenia parametrów walidacyjnych metody oznaczania ftalanów w moczu osób narażonych środowiskowo na ftalany Institute of Radiation udział w workshopie ChineseMedicine, Fudan Polish Workshop on the University, Shanghai, Radiation Protection P.R.China South African omówienie przyszłej Medical Research współpracy między ośrodkami Council, w Południowej Afryce, Johannesburg, RPA Norwegii a IMP, dyskusja nad wstępną wersją wspólnie napisanego projektu naukowego. 149 Eugene Lyskov, Hynek Pikhart, Peter Angerer, Irena Yermakova, Juliia Solopchuk , Anastasiia Nikolaienko, Istavan Hernadi , Arpad Csatho, Jesper Kristiansen, Marco M Ferrario, Natalia Bobko, prof. Y. I. Kundijes, współpracownik - Natalia Bobko, Silvestro Roatta, Eugenia Belogurova, Andrei Machnov, Oleg Vasiliev, Otari Khursilava, Shilov Victor Vasilievich, Silin Alexy Viktorovich, Zaporozhan V. N., Kresyun V.Y. , Godlevsky L., Pasecznikov V, Ignatiev A. M, Viktor Biryukov, Polyasnyy factors of work-related diseases - methods of evaluation and prevention” (REWARD) Contract PIRSES-GA-2008230858 150 VI. DZIAŁALNOŚĆ EDUKACYJNA Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w roku 2012 zorganizował obowiązkowe kursy dla lekarzy do specjalizacji z medycyny pracy, alergologii, chorób płuc, audiologii i foniatrii. Zorganizowano także 2 kursy ze zdrowia publicznego dla lekarzy medycyny pracy z tego zakresu, oraz 2 kurs dla specjalizacji deficytowych czyli onkologów, kardiologów i medycyny pracy. Ponadto zorganizowano kursy dla lekarzy uprawniające do: Badania osób narażonych na promieniowanie jonizujące. Przeprowadzania badań lekarskich kandydatów na kierowców i kierowców. Zorganizowano 1 kurs doskonalący dla kierowników specjalizacji z dziedziny medycyny pracy. Instytut organizuje również kursy dla pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych i laboratoriów zakładowych. W 2012 roku przeprowadzono szkolenia na 20 kursach, w których uczestniczyły 1179 osoby. Liczba osób Liczba godz. Medycyna Pracy – wprowadzający (2 kursy) Medycyna Pracy – podstawowy cz. I (2 kursy) podstawowy cz. II (2 kursy) Czynniki alergizujące w środowisku pracy (2 kursy) Leczenie ostrych zatruć i postępowanie reanimacyjne (2 kursy) Medycyna i higiena pracy (2 kursy) Zasady diagnostyki, orzecznictwa i profilaktyki chorób zawodowych skóry (2 kursy) Zasady diagnostyki, orzecznictwa i profilaktyki chorób zawodowych narządu głosu i słuchu (2 kursy) Zdrowie publiczne (4 kursy) 47 51 55 61 54 64 210 212 64 80 53 56 160 48 47` 48 56 240 Zasady przeprowadzania badań lekarskich i wydawania orzeczeń lekarskich osobom ubiegającym się lub posiadającym pozwolenie na broń i orzecznictwa o predyspozycjach zdrowotnych do posługiwania się bronią w ramach obowiązków zawodowych (2 kursy) Zasady przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników narażonych na działanie promieniowania jonizującego (4 kursy) Zasady przeprowadzania badań lekarskich kandydatów na kierowców i kierowców i orzecznictwa o predyspozycjach zdrowotnych do pracy na stanowisku kierowcy (2 kursy) 63 84 123 64 64 120 Lp. Temat kursu Kursy dla lekarzy do specjalizacji w dziedzinie medycyny pracy 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 151 Kursy dla lekarzy do specjalizacji z innych dziedzin 12 13 14 Alergia zawodowa (do alergologii) (2 kursy) 43 Choroby zawodowe układu oddechowego (do chorób płuc) 43 Choroby zawodowe z audiologii i foniatrii (do audiologii i 13 foniatrii) Kursy dla lekarzy do uprawnień 32 32 52 Narażenie na promieniowanie jonizujące – orzecznictwo 51 lekarskie 16 Zasady przeprowadzania badań lekarskich kandydatów na 55 kierowców i kierowców (2 kursy) Inne kursy dla lekarzy (doskonalące) 18 Nowe przepisy dotyczące badań lekarskich kandydatów na 74 kierowców i kierowców (2 kursy) 16 Aktualne problemy w medycynie pracy (dla kierowników 26 specjalizacji) Kursy dla pracowników SSE i laboratoriów zakładowych 24 15 17 18 19 20 Hałas, hałas infradźwiękowy, hałas ultradźwiękowy – metodyka pomiarów, ocena narażenia zawodowego (2 kursy) Warsztaty „Ochrona przed PEM IMP Łódź 2010 Razem 120 49 48 95 16 1179 1752 152 VII. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W LABORATORIACH Laboratoria IMP posiadające akredytację lub działające zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (PDL) i Dobrej Praktyki Wytwarzania (DPW) są zobowiązane do stosowania odpowiednich postanowień zawartych w procedurach opracowanych w Biurze Zapewnienia Jakości na podstawie: normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005+Ap1:2007 oraz dodatkowych wymagań jednostki akredytującej - w przypadku wzorcowań przyrządów dozymetrycznych w radiologii oraz badań czynników szkodliwych w środowisku pracy i materiale biologicznym; rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie kryteriów, które powinny spełniać jednostki organizacyjne wykonujące badania substancji i preparatów chemicznych oraz kontroli spełnienia tych kryteriów (Dz. U. 2010 nr 109 poz. 722) - w przypadku badań w kierunku oceny toksyczności substancji i preparatów chemicznych; rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Wytwarzania (Dz. U. 2011 Nr 19 poz. 99) oraz dodatkowych wymagań jednostki udzielającej uznania - w przypadku badań wyrobów medycznych. 1. Akredytacja W IMP w Łodzi akredytację posiadają laboratoria: Zakładu Bezpieczeństwa Chemicznego, Zakładu Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia, Zakładu Zagrożeń Fizycznych, Zakładu Ochrony Radiologicznej. Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego Zakres akredytacji Zakładu Bezpieczeństwa Chemicznego (certyfikat nr AB 215) obejmuje następujące badania: w Pracowni Higieny Pracy a) pobieranie próbek powietrza; b) oznaczanie w powietrzu na stanowiskach pracy: - rozpuszczalników organicznych, - metali, - formaldehydu i glutaralu, - tlenku diazotu, - anestetyków halogenowych, 153 - wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, - izocyjanianów, c) identyfikacja rozpuszczalników organicznych w wyrobach przemysłu chemicznego. w Pracowni Monitoringu Biologicznego a) pobieranie próbek krwi, b) oznaczanie kadmu i ołowiu we krwi, c) oznaczanie selenu w surowicy/osoczu, d) oznaczanie metali w powietrzu na stanowiskach pracy. w Laboratorium Badawczo-Pomiarowym Organicznych Zanieczyszczeń Środowiska a) oznaczanie kotyniny w próbkach śliny i moczu; b) oznaczanie polichlorowanych bifenyli w próbkach gleby, lotnego popiołu i osadów; c) oznaczanie zawartości polichlorowanych dibenzo-p-dioksyn i dibenzofuranów, i polichlorowanych bifenyli w próbkach mleka ludzkiego, mleka krowiego, mleka liofilizowanego i odżywek mlecznych. We wrześniu 2012 r., Pracownia Monitoringu Biologicznego i Laboratorium Badawczo-Pomiarowe Organicznych Zanieczyszczeń Środowiska (od 01.01.2013 r. Pracownia Biochemii Środowiskowej) zostały przeniesione z Zakładu Bezpieczeństwa Chemicznego do Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy. W styczniu 2013 roku odbyła się z wynikiem pozytywnym ocena ze strony Polskiego Centrum Akredytacji związana z przeniesieniem akredytacji ww. Pracowni do Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy. Zakład Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia Zakres akredytacji Pracowni Aerozoli Zakładu Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia (certyfikat nr AB 497) obejmuje następujące badania: a) pobieranie próbek powietrza; b) oznaczanie w powietrzu na stanowiskach pracy: - pyłu całkowitego, - pyłu respirabilnego, - włókien azbestu, - włókien mineralnych, - krystalicznej krzemionki. 154 Zakład Zagrożeń Fizycznych Zakres akredytacji Zakładu Zagrożeń Fizycznych (certyfikat nr AB 328) obejmuje pomiary w środowisku pracy: a) hałasu słyszalnego, b) hałasu infradźwiękowego, c) hałasu ultradźwiękowego, d) drgań ogólnych, e) drgań miejscowych. Zakład Ochrony Radiologicznej Zakres akredytacji Zakładu Ochrony Radiologicznej (certyfikat nr AB 327) obejmuje następujące badania: w Laboratorium Wzorców Wtórnych a) pomiar powierzchniowej gęstości śladów od promieniowania alfa, b) pomiar ekspozycji na promieniowanie alfa. w Pracowni Oceny Narażenia Zawodowego a) pomiar indywidualnego równoważnika dawki Hp(10) promieniowania fotonowego, b) pomiar indywidualnego równoważnika dawki Hp(0,07) promieniowania fotonowego, c) pomiar indywidualnego równoważnika dawki Hp(10) oraz przestrzennego równoważnika dawki H*(10) promieniowania fotonowego. w Pracowni Zagrożeń Elektromagnetycznych a) pomiar natężenia pola elektrycznego i magnetycznego w środowisku pracy, b) pomiar natężenia pola elektrycznego i magnetycznego w środowisku komunalnym. Zakres akredytacji Laboratorium Wzorców Wtórnych Zakładu Ochrony Radiologicznej (certyfikat nr AP 075) obejmuje wzorcowania przyrządów dozymetrycznych do pomiaru dawki i mocy dawki promieniowania fotonowego. W 2012 r. w komórkach organizacyjnych Zakładu Bezpieczeństwa Chemicznego (badania), Zakładu Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia (badania), Zakładu Zagrożeń Fizycznych (badania) i Zakładu Ochrony Radiologicznej (badania i wzorcowania) odbyły się z wynikiem pozytywnym oceny przeprowadzone przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA), w celu potwierdzenia, że ww. zakłady w dalszym ciągu spełniają kryteria akredytacji. 155 W 2012 r. kontynuowano prace związane z doskonaleniem i utrzymaniem systemu zarządzania w akredytowanych laboratoriach IMP. Prace te obejmowały aktualizację dokumentacji systemu zarządzania i działalności laboratoryjnej pod kątem spełnienia zmieniających się wymagań jednostki akredytującej i przepisów praw. Wykonano następujące prace: a) wprowadzono zmiany do 5 procedur systemu zarządzania oraz do 3 formularzy, b) opracowano nowe wydania 4 Ksiąg Jakości, c) przeprowadzono 16 auditów wewnętrznych oraz 5 przeglądów zarządzania, d) wprowadzano zmiany i uzupełnienia do procedur laboratoryjnych, w tym opracowano nowe wydania 2 procedur badawczych. Biuro Zapewnienia Jakości prowadziło ustawiczne szkolenia pracowników ww. zakładów w zakresie różnych aspektów wdrażania założeń znowelizowanej dokumentacji systemu zarządzania. 2. Dobra Praktyka Wytwarzania (DPW) Laboratorium Badań Produktów Leczniczych i Weterynaryjnych w Systemie Jakości GMP posiada Zezwolenie nr GIF-IW-N-4001/WTC013/260/11 na wykonywanie badań biologicznych w zakresie pirogenności, toksyczności, aktywności hemolizy, działania drażniącego i uczulającego, reaktywności śródskórnej produktów leczniczych i weterynaryjnych. Zezwolenie jest potwierdzeniem zgodności systemu zarządzania w Laboratorium z wymaganiami Dobrej Praktyki Wytwarzania (DPW). W celu spełnienia wymagań Zasad Dobrej Praktyki Wytwarzania w Laboratorium Badań Produktów Leczniczych i Weterynaryjnych w Systemie Jakości GMP prowadzono działalność zmierzającą do utrzymania i doskonalenia system zarządzania, w tym zaktualizowano 56 procedur laboratoryjnych i opracowano 4 nowe. Biuro Zapewnienia Jakości przeprowadziło 1 inspekcję wewnętrzną Laboratorium, audyty 300 sprawozdań z badań wykonanych w Laboratorium, udzielało bieżących konsultacji oraz przeprowadziło szkolenia stanowiskowe pracowników. 3. Dobra Praktyka Laboratoryjna (DPL) Pracownia Toksykologii Molekularnej oraz Pracownia Patologii Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy posiadają uprawnienia do wykonywania badań zgodnie z kryteriami DPL w zakresie cytotoksyczności podstawowej oraz działania genotoksycznego/mutagennego substancji chemicznych z zastosowaniem technik „in vitro” (Certyfikat nr 1/2011/DPL). 156 W ww. Pracowniach, stosujących w badaniach zasady Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (DPL), realizowano prace wynikające z potrzeby doskonalenia dokumentacji i wprowadzenia nowych metod badań, w tym znowelizowano 2 standardowe procedury metodyczne i opracowano 2 nowe. W listopadzie 2012 r. nastąpiły zmiany organizacyjne w Zakładzie Toksykologii i Kancerogenezy, które polegały na połączeniu Pracowni Patologii i Pracowni Toksykologii Molekularnej oraz utworzeniu Pracowni Toksykologii Molekularnej i Patologii. Wykonano niezbędne aktualizacje dokumentacji laboratoryjnej wynikające ze zmian organizacyjnych. Biuro Zapewnienia Jakości przeprowadziło 2 inspekcje wewnętrzne oraz łącznie 6 audytów badań w laboratoriach Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy, udzielało bieżących konsultacji oraz przeprowadziło szkolenia stanowiskowe pracowników. 4. Badania biegłości Instytut Medycyny Pracy prowadził działania na rzecz laboratoriów badań środowiskowych działających na terenie kraju, dotyczące spełnienia określonych wymagań akredytacji przez te laboratoria. Do działań tych należy zaliczyć zorganizowanie i przeprowadzenie badań biegłości (porównań międzylaboratoryjnych) dla tych laboratoriów. Komórki organizacyjne Instytutu powadzą badania biegłości (porównania międzylaboratoryjne) zgodnie z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17043:2011 „Ocena zgodności - Ogólne wymagania dotyczące badania biegłości”, dla następujących rodzajów badań: Program badań biegłości dla laboratoriów wykonujących analizy czynników chemicznych w środowisku pracy. Organizatorem programu jest Pracownia Higieny Pracy Zakładu Bezpieczeństwa Chemicznego. W roku 2012 w programie badań biegłości uczestniczyło około 50 laboratoriów badań środowiskowych. Przeprowadzono 2 rundy kontrolne, które obejmowały oznaczania próbek metali na filtrach membranowych (żelazo, mangan), związków organicznych na węglu aktywnym (benzen i toluen), związków nieorganicznych w roztworze wodnym (amoniak, ditlenek azotu). Materiał kontrolny składał się z odpowiedniego dla danej techniki analitycznej/metody medium pochłaniającego (nośnika) i substancji chemicznej o określonym poziomie stężeń. Otrzymane od uczestników wyniki analiz próbek kontrolnych, po danej rundzie opracowano statystycznie. Wyniki opracowań dla każdej oznaczanej substancji przekazano uczestnikom badań w formie raportu. 157 Program porównań międzylaboratoryjnych w zakresie oznaczania wolnej krystalicznej krzemionki w pyłach przemysłowych. Organizatorem programu jest Pracownia Aerozoli Zakładu Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia. W roku 2012 w programie uczestniczyło 31 laboratoriów badań środowiska pracy. Runda kontrolna polegała na analizie 5 próbek, które stanowiły pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę i inne składniki mineralne. Pyły przygotowywano z surowców, materiałów lub odpadów przemysłowych i charakteryzowano pod względem składu mineralnego i jednorodności w laboratorium organizatora. Nadesłane przez uczestników wyniki badań opracowywano statystycznie. Ocenę wyników przekazano uczestnikom w formie raportu. Program porównań międzylaboratoryjnych w zakresie oznaczania stężeń respirabilnych włókien mineralnych w powietrzu środowiska pracy. Organizatorem programu jest Pracownia Aerozoli Zakładu Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia. W roku 2012 w programie uczestniczyły laboratoria badań środowiska pracy. Uczestnicy otrzymali zestaw preparatów kontrolnych, w których oznaczali gęstość preparatów tzn. obłożenie włóknami wyrażone liczbą włókien w 1 mm2. Wyniki oznaczania próbek kontrolnych odniesiono do wartości referencyjnych uzyskanych w laboratorium organizatora. Nadesłane przez uczestników wyniki badań opracowywano statystycznie. Ocenę wyników przekazywano uczestnikom w formie raportu. Program badań biegłości poprzez porównania międzylaboratoryjne w zakresie pomiarów hałasu w środowisku pracy. Organizatorem programu jest Pracownia Hałasu i Wibracji Zakładu Zagrożeń Fizycznych. W roku 2012 w programie uczestniczyło 21 laboratoriów badań środowiska pracy. Obiektem badań były specjalnie przygotowane stanowiska pracy, o ustalonym źródle dźwięku, na których wykonywano cztery rożne czynności. Sesja badania biegłości obejmowała wykonanie pomiaru przez uczestnika i porównywanie dla każdej czynności wyników pomiarów poziomu dźwięku (równoważnego poziom dźwięku A, maksymalnego poziom dźwięku A i szczytowego poziomu dźwięku C). Ocenę wyników przekazano uczestnikom w formie raportów. Program badań biegłości poprzez porównania międzylaboratoryjne w zakresie pomiarów drgań w środowisku pracy. Organizatorem programu jest Pracownia Hałasu i Wibracji Zakładu Zagrożeń Fizycznych. 158 W roku 2012 w programie uczestniczyło 8 laboratoriów badań środowiska pracy. Obiektem badań było stanowisko pracy zlokalizowane w symulatorze kabiny ciężarówki.. Sesja badania biegłości obejmowała wykonanie pomiaru przez uczestnika i porównywanie wyników pomiarów skutecznego ważonego częstotliwościowo przyspieszenia drgań. Ocenę wyników przekazano uczestnikom w formie raportu. Porównania międzylaboratoryjne i badania biegłości w zakresie pomiarów pól elektromagnetycznych. Organizatorem badań jest Pracownia Zagrożeń Elektromagnetycznych Zakładu Ochrony Radiologicznej. W roku 2012 w badaniu uczestniczyło kilkanaście laboratoriów badawczych środowiska pracy i środowiska ogólnego. Badania porównawcze dotyczyły pomiaru natężenia pola elektrycznego oraz natężenia pola magnetycznego na ustalonym stanowisku pomiarowym. Otrzymane wyniki badań opracowano statystycznie, a ocenę wyników wysyłano do każdego uczestnika w formie raportu. Międzylaboratoryjne badania porównawcze pomiaru głównych parametrów fizycznych rejestrowanych przez sprzęt do kontroli aparatury rtg w zakresie stomatologii, mammografii, tomografii komputerowej i radiologii konwencjonalnej z elementami fluoroskopii Organizatorem badań jest Laboratorium Wzorców Wtórnych Zakładu Ochrony Radiologicznej. W roku 2012 w badaniu uczestniczyło 29 laboratoriów badawczych i placówek wykonujących testy specjalistyczne w celu kontroli jakości aparatury rentgenowskiej. Badania porównawcze dotyczyły pomiaru następujących parametrów fizycznych: dawki promieniowania rtg, iloczynu dawka-długość DLP (CT), wydajności lampy rtg, mocy dawki promieniowania rtg, napięcia lampy rtg, warstwy połówkowego osłabiania HVL, czasu ekspozycji, pomiaru luminancji, pomiaru gęstości optycznej, oceny geometrii wiązki promieniowania X. 159 W zakresie napięć stosowanych w stomatologii, mammografii, radiologii konwencjonalnej i tomografii komputerowej. Otrzymane wyniki badań opracowano statystycznie, a ocenę wyników wysyłano do każdego uczestnika w formie raportu. Laboratoria IMP brały udział z bardzo dobrymi lub dobrymi wynikami w następujących badaniach biegłości/porównaniach międzylaboratoryjnych: German External Quality Assessment Scheme zorganizowanym przez Institute and Out-Patient Clinic for Occupational, Social and Environmental Medicine of University erlangen-Nuremberg (Niemcy) Program obejmuje oznaczania metali we krwi, moczu, surowicy w zakresie stężeń stwierdzanych w narażeniu środowiskowym i zawodowym. W programie uczestniczyła Pracownia Monitoringu Biologicznego Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy. United Kingdom National External Quality Assessment Service zorganizowanym przez UK NEQAS, Wolfson EQA Laboratory (Wielka Brytania) Program obejmuje oznaczania ołowiu i kadmu we krwi. W programie uczestniczyła Pracownia Monitoringu Biologicznego Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy. Interlaboratory Quality Control Program for Metal (PICC-MET) zorganizowanym przez Instituto Nacional de Seguridad e Higiene en el Trabajo (Hiszpania) Program obejmuje oznaczania metali na filtrach membranowych. W programie uczestniczyła Pracownia Monitoringu Biologicznego Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy. Interlaboratory Comparison on POPs in Food 2012 zorganizowanym przez Norwegian Institute of Public Health, Oslo (Norwegia) Program obejmuje oznaczania stężenia PCDD, PCDF i PCB w oleju z dorsza i w roztworze kontrolnym. W programie uczestniczyła Pracownia Biochemii Środowiskowej Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy. United Kingdom National External Quality Assessment Service zorganizowanym przez UK NEQAS, Wolfson EQA Laboratory (Wielka Brytania) Program obejmuje oznaczania stężenia kotyniny. 160 W programie uczestniczyła Pracownia Biochemii Środowiskowej Zakładu Toksykologii i Kancerogenezy. Programa Interlaboratorios de Control de Calidad zorganizowanym przez Instituto Nacional de Seguridad e Higiene en el Trabajo (Hiszpania) Program obejmuje oznaczania następujących substancji chemicznych w środowisku pracy: benzenu, toluenu, m-ksylenu i trichloroetanu. W programie uczestniczyła Pracownia Higieny Pracy Zakładu Bezpieczeństwa Chemicznego. Workplace Analysis Scheme for Proficiency zorganizowanym przez The Health and Safety Laboratory (Wielka Brytania) Program obejmuje oznaczania -kwarcu na filtrach membranowych. W programie uczestniczyła Pracownia Aerozoli Zakładu Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia. Programy we krwi, kontroli glikolu poziomów leków etylenowego w we krwi, surówicy etanolu, i metanolu hemoksymetrów i izopropanolu zorganozowane przez Labquality (Finlandia) W programach uczestniczyła Pracownia Diagnostyki Toksykologicznej. RIQAS Blood gas programme organizowanym przez randox laboratories (Wielka Brytania) Program obejmuje kontrolę gazometrii i elektrolitów. W programie uczestniczyła Pracownia Diagnostyki Toksykologicznej. SKLM Section of the Dutch Foundation for Quality Assessment in Medical Laboratories orgaznizowanym przez KKGT Association for Quality Assessment in TDM and Clinical Toxicology (Holandia) Program obejmuje kontrolę leków i narkotyków w moczu. W programie uczestniczyła Pracownia Diagnostyki Toksykologicznej. 161 VIII. DZIAŁALNOŚĆ KLINICZNA Kliniki Chorób Zawodowych i Toksykologii Przychodnia Chorób Zawodowych Przyjęto ogółem 714 + IMP pacjentów. W okresie sprawozdawczym udzielono 464 + IMP porad lekarskich. Wydano: 298 zaświadczeń lekarskich 452 orzeczenia lekarskie 2 ekspertyzy lekarskie 90 opinii lekarskich Rozpoznano ogółem 8 chorób zawodowych, w tym: bolerioza 2 choroby narządu ruchu 1 choroby narządu głosu 5 Liczba innych badań wyniosła 1512, w tym: EKG 757 EEG 84 EMG + opis 135 pole widzenia 51 próby oziębieniowe 207 pletyzmografia 92 palestezjometria 186 Liczba konsultacji udzielonych przez lekarzy wyniosła 1483, w tym: neurologa 545 okulistę 938 162 Oddział toksykologii Przyjęto ogółem 2382 pacjentów, w tym 2234 hospitalizowanych i 148 obserwacyjnych. Średni okres pobytu pacjenta wynosił 2,3 dnia. Wskaźnik wykorzystania łóżek wyniósł 140,9 dni. Wśród pacjentów hospitalizowanych stwierdzono: ostre zatrucia pozazawodowe 2376 ostre zatrucia zawodowe 0 inne przypadki 30 W okresie sprawozdawczym nastąpiło 10 zgonów. Pracownia Diagnostyki Toksykologicznej Prowadzono działalność usługową w ramach tematu ZLL/8/2011 „Badania toksykologiczne w materiale biologicznym”. W 2012 roku w Pracowni Diagnostyki Toksykologicznej wykonano ogółem 18 546 badań diagnostycznych, w tym: dla Oddziału Toksykologii 14724 dla Oddziału Chorób Zawodowych 51 dla Przychodni Chorób Zawodowych 14 w ramach tematu ZLL/8/2011 (inne placówki 3757 opieki zdrowotnej + pacjenci indywidualni) Kliniki Alergologii i Zdrowia Środowiskowego Pracownia Dermatologii Przyjęto łącznie 293 pacjentów. Udzielono 906 konsultacji. Wykonano 2100 testów punktowych u 155 pacjentów. Założono 17570 alergenów u 251 pacjentów. 163 IX. NAUKOWE BAZY DANYCH 1. Krajowe rejestry danych Centralny Rejestr Chorób Zawodowych – gromadzi dane o przypadkach chorób zawodowych jest podstawą monitorowania zapadalności na te choroby w Polsce. Założony w 1971 roku, prowadzony jest wspólnie z Głównym Inspektoratem Sanitarnym (GIS). Aktualnie w Rejestrze zgromadzono dane o ponad 300 tys. przypadków chorób zawodowych. Wykorzystywany jest do corocznych opracowań, przekazywanych Ministerstwu Zdrowia, Ministerstwu Pracy i Polityki Społecznej, Głównemu Urzędowi Statystycznemu, Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu oraz Eurostatowi. Dostęp: dla uprawnionych pracowników Instytutu. Opracowanie: Zakład Epidemiologii Środowiskowej. Krajowy Rejestr Czynników Biologicznych (KRCB) – gromadzi informacje od pracodawców o zamierzonym użyciu czynników biologicznych w celach naukowo-badawczych, przemysłowych lub diagnostycznych. Założony w 2005 roku do prowadzenia nadzoru stosowania czynników biologicznych w miejscu pracy. W ramach KRCB funkcjonuje Krajowy Punkt Informacyjny (KPI), który prowadzi działalność konsultacyjno-edukacyjną wspomagającą zainteresowane podmioty w ocenie ekspozycji i szacowania ryzyka dla zdrowia wynikającego z narażenia na czynniki biologiczne w miejscu pracy. KPI pomaga w planowaniu i realizacji działań profilaktycznych oraz w prawidłowym rejestrowaniu przez pracodawców wiarygodnych informacji o czynnikach biologicznych. Dostęp: przez Internet dla uprawnionych osób na podstawie identyfikatora i hasła. Opracowanie: Zakład Środowiskowych Zagrożeń Zdrowia. Krajowy System Informowania o Kosmetykach – gromadzi dane o kosmetykach wprowadzanych do obrotu na terenie Polski i informacje o przypadkach zachorowań spowodowanych użyciem danego kosmetyku. Dane z formularzy zgłoszeniowych producenta wprowadzane są do bazy PROD oraz do Centralnego Rejestru Kosmetyków, który przeznaczony jest dla organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Dostęp: na podstawie hasła i identyfikatora dla uprawnionych użytkowników. Opracowanie: Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej. Rejestr Dawek Fotonowego Promieniowania Jonizującego – baza danych dawek indywidualnych osób pracujących w narażeniu na fotonowe promieniowanie jonizujące. Gromadzi dane od 1966 roku, zawiera około 6 milionów rekordów. Corocznie ocenianych jest około 30 tysięcy rocznych dawek 164 indywidualnych. Pomiar dawki oparty jest na dawkomierzach fotometrycznych. Dawka wyznaczana jest na podstawie analizy zaczernienia emulsji fotograficznej. Baza jest wykorzystywana przez pracowników Zakładu Ochrony Radiologicznej do szczegółowej analizy dawek. Corocznie sporządzane są ekspertyzy dotyczące dawek zgromadzonych w rejestrze dla potrzeb Państwowej Agencji Atomistyki i innych instytucji, a także osób prywatnych. Zakład Ochrony Radiologicznej posiada akredytację laboratorium badawczego nr AB 327 wydaną przez Polskie Centrum Akredytacji w zakresie wyznaczania indywidualnego równoważnika dawki promieniowania fotonowego. Dostęp: dla uprawnionych pracowników Instytutu. Opracowanie: Zakład Ochrony Radiologicznej. Centralny Rejestr Danych o Narażeniu na Substancje, Preparaty, Czynniki lub Procesy Technologiczne o o pracy, stanowiskach Działaniu na Rakotwórczym których pracownicy lub Mutagennym są narażeni na – gromadzi czynniki dane rakotwórcze i mutagenne. Baza funkcjonuje od 1999 roku. Służy do opracowywania zbiorczych analiz wykorzystywanych do celów statystycznych oraz w celu wspomagania zarządzania ryzykiem związanym z narażeniem zawodowym na substancje i preparaty rakotwórcze lub mutagenne. Centralny Rejestr Czynników Rakotwórczych jest aktualizowany raz w roku na podstawie danych przekazywanych przez Państwowych Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych z całego kraju. Dostęp: dla uprawnionych pracowników Instytutu. Opracowanie: Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego. 2. Bazy faktograficzne Baza ITOX – centralny bank informacji o preparatach chemicznych dostępnych w Polsce. Gromadzi dane o właściwościach fizykochemicznych, działaniu toksycznym, objawach zatrucia ązków chemic ślin i grzybów trujących, pestycydów, ędących w powszechnym użyciu. Opracowanie: Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej. Baza STAT – baza o pacjentach leczonych na Oddziale Toksykologii Instytutu. Baza zawiera informacje o przyczynie zatrucia (nazwa czynnika toksycznego), rodzaju zatrucia oraz dane o metodach leczenia i jego wynikach. Opracowanie: Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej. Baza INF – baza protokołów z telefonicznych informacji toksykologicznych udzielanych przez lekarzy toksykologów z Oddziału Toksykologii. Baza zawiera informacje o zatrutych 165 pacjentach, leczonych w innych placówkach służby zdrowia. W bazie gromadzone są informacje o pacjencie (wiek, płeć), rodzaju zatrucia, nazwie preparatu chemicznego oraz o objawach zatrucia i drogach narażenia. Opracowanie: Krajowe Centrum Informacji Toksykologicznej. Międzynarodowe Karty Bezpieczeństwa Chemicznego - zakład Bezpieczeństwa Chemicznego od 1998 roku bierze udział w projekcie IPCS (International Programme on Chemical Safety) dotyczącym Międzynarodowych Kart Bezpieczeństwa Chemicznego (International Chemical Safety Cards – ICSC) Projekt jest wspólnym przedsięwzięciem trzech organizacji międzynarodowych: Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska. Projekt finansowo i technicznie wspierany jest przez Komisję Unii Europejskiej. W projekcie ICSC uczestniczy 16 instytucji naukowych z krajów Europy, Ameryki i Azji. Projekt służy promocji bezpiecznego stosowania substancji chemicznych w miejscu pracy. Karty ICSC nie mają statusu prawnego, ale ich zakres tematyczny pokrywa się z zakresem wymaganym w Kartach Charakterystyki Substancji Niebezpiecznej, określonym w Rozporządzeniu (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. Karty ICSC zawierają kluczowe informacje dotyczące substancji chemicznych, w tym dane umożliwiające identyfikację substancji chemicznej, dane dotyczące zagrożeń zdrowotnych (w tym toksyczności ostrej, przewlekłej i odległych skutków narażenia), zagrożeń fizycznych i chemicznych oraz zagrożeń dla środowiska, informacje o zalecanych środkach bezpieczeństwa, sposobach udzielania pierwszej pomocy, sposobach bezpiecznego magazynowania substancji i postępowania w przypadku jej wycieku, ponadto klasyfikację i oznakowanie substancji chemicznej, dopuszczalne poziomy narażenia zawodowego i inne. Dotychczas opracowano Karty dla 1750 substancji chemicznych. Oprócz sporządzania nowych Kart, starsze Karty są periodycznie aktualizowane. Najwyższy priorytet przy wyborze substancji chemicznych mają substancje wysokotonażowe (High Productive Volume), substancje uznane przez Unię Europejską za substancje wzbudzające szczególne obawy (SVHC- Substances of Very High Concern na mocy rozporządzenia REACH) oraz substancje o dużej ważności ze względu na ich powszechność stosowania, a także substancje chemiczne uznane przez poszczególne kraje lub związki zawodowe za stwarzające szczególne zagrożenie. W 2012 r. Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego uczestniczył w pracach grupy ekspertów ds. projektu ICSC (IPCS Meeting to Peer Review International Chemical Safety Cards, Bolonia, Włochy 4-8.06.2012, IPCS Compiler’s Guide Committee Meeting, Genewa, Szwajcaria 25-26.10.2012), na których między innymi dyskutowano nowe zasady sporządzania Kart, w tym zaakceptowano przejście na nowy system on line, przyjęto poprawki przewodnika (Compiler’s Guide), dotyczące 166 między innymi klasyfikacji GHS i kryteriów selekcji zwrotów, przedyskutowano sposób tłumaczenia kart ICSC z języka angielskiego na języki narodowe. Zespół ekspertów przyjął Kart ICSC przygotowane przez Zakład Bezpieczeństwa Chemicznego dla następujących substancji chemicznych: #ICSC 1036 Ammonium oxalate CAS: 1113-38-8 #ICSC 1184 Calcium chloride (anhydrous) CAS: 10043-52-4 #ICSC 1192 Calcium CAS: 7440-70-2 #ICSC 1193 Calcium carbonate CAS: 471-34-1 Karty ICSC są dostępne przez Internet ze stron: ILO (International Labour Organization) http://www.ilo.org/dyn/icsc/ IPCS (International Programme on Chemical Safety) http://www.inchem.org/pages/icsc.html NIOSH (National Institute for Occupational Safety and Health) http://www.cdc.gov/niosh/ipcs/icstart.html IFA (Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung) http://www.dguv.de/ifa/en/gestis/icsc/index.jsp 3. Bazy bibliograficzne i repozytoria Baza MEDIP – baza bibliograficzna publikacji z zakresu medycyny pracy, toksykologii, ergonomii, fizjologii i psychologii pracy oraz ochrony środowiska. Baza obejmuje lata 1990-2012, zawiera 57488 rekordów. Dostęp internetowy: http://old.imp.lodz.pl/expertus/MEDIP/ http://old.imp.lodz.pl/expertus/inf/ Opracowanie: Dział Zarządzania Wiedzą. Baza PUB – baza publikacji pracowników Instytutu. Zawiera opisy bibliograficzne publikacji pracowników, gromadzone od 1972 roku. Obecnie w bazie znajduje się 8460 dokumentów. Dostęp internetowy: http://old.imp.lodz.pl/expertus/PUB/ Opracowanie: Dział Zarządzania Wiedzą. Baza NAUKA – baza prac doktorskich i habilitacyjnych. Zawiera opisy bibliograficzne prac doktorskich i habilitacyjnych pracowników oraz prac obronionych w Instytucie, znajdujących się w księgozbiorze biblioteki, gromadzonych od 1960 roku. Obecnie baza zawiera 246 dokumenty. 167 Dostęp internetowy: http://old.imp.lodz.pl/expertus/NAUKA/ Opracowanie: Dział Zarządzania Wiedzą. Repozytorium ECNIS – kolekcja publikacji tematycznych z zakresu uwarunkowań i metod zapobiegania nowotworom pochodzenia środowiskowego. Repozytorium tworzone jest w ramach Sieci Doskonałości ECNIS (Environmental Cancer Risk, Nutrition and Individual Susceptibility). Składa się z dwóch kolekcji tematycznej i adnotowanej. Rejestruje artykuły naukowe, raporty, doniesienia naukowe i doktoraty. Łącznie Repozytorium ECNIS zawiera 502 rekordów. Publikacje udostępnianie na zasadach Open Access. Dostęp internetowy: http://ecnis.openrepository.com/ecnis/ Opracowanie: Dział Zarządzania Wiedzą. 168 X. WYDAWNICTWA NAUKOWE 1. Działalność wydawnicza Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi wydaje czasopisma naukowe i książki o tematyce związanej z ochroną zdrowia pracujących, m.in. z zakresu epidemiologii, higieny pracy, toksykologii doświadczalnej i środowiskowej, zagrożeń chemicznych i pyłowych, bezpieczeństwa chemicznego, audiologii, alergologii, ergonomii i psychologii pracy, organizacji pracy, ekonomiki oraz promocji zdrowia w miejscu pracy. 2. Czasopisma W 2012 r. wydawano 3 czasopisma: Dwumiesięcznik „Medycyna Pracy” Ocena czasopisma: wykaz czasopism Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 grudnia 2012 r. – część A (poz. 7249): 15 pkt, impact factor – 0,303 (wzrósł z 0,268), Index Copernicus – 10,72 pkt (ocena za rok 2012 w toku). Dwumiesięcznik wydawany od 63 lat. Głównym językiem czasopisma jest język polski, jednak wszystkie we wszystkich artykułach naukowych znajdują się tłumaczenia na jęz. angielski tytułu, streszczenia, słów kluczowych, tabel i rycin, dzięki czemu dostęp do publikowanych w nim treści mają czytelnicy z całego świata. W celu nadania czasopismu bardziej międzynarodowego charakteru od roku 2012 w każdym numerze jeden artykuł publikowany jest w języku angielskim. W planach jest stopniowe zwiększanie liczby takich artykułów (docelowo do pięciu w każdym numerze). „Medycyna Pracy” wciąż cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem specjalistów z zakresu toksykologii, ergonomii, psychologii, higieny i bezpieczeństwa pracy, zagrożeń fizycznych, biologicznych i chemicznych, patologii zawodowej i chorób zawodowych, epidemiologii i ochrony środowiska oraz wielu innych dziedzin składających się na szeroko pojętą medycynę pracy. Zespół redakcyjny czasopisma dokłada wszelkich starań, aby czasopismo było dla odbiorców źródłem wysoko specjalistycznej wiedzy podnoszącej kwalifikacje zawodowe w zakresie zdrowia zatrudnionych i ich środowiska pracy. Dwumiesięcznik jest redagowany przez 4-osobowy zespół redakcyjny pod kierunkiem redaktor naczelnej dr hab. med. Ireny Szadkowskiej-Stańczyk we współpracy z komitetem redakcyjnym. W roku 2012 w ramach woluminu 63. wydano 6 numerów „Medycyny Pracy”. Nakład każdego numeru wyniósł 300 egz., a średnia objętość – 16,23 arkuszy wydawniczych. W sumie opublikowano 44 prace oryginalne i 22 poglądowe – średnio 11 artykułów w numerze. Jak co roku w 1. numerze 169 dwumiesięcznika pojawiły się wykazy wszystkich autorów prac i słów kluczowych opublikowanych w „Medycynie Pracy” w roku poprzednim. Kwartalnik „International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health” Ocena czasopisma: wykaz czasopism Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 grudnia 2012 r. – część A (poz. 4654): 20 pkt, impact factor – 1,227 (wzrósł z 1,057), Index Copernicus – czasopismo niewysyłane do oceny od 2011 (ostatnia punktacja z 2010: 9 pkt). Czasopismo wydawane w języku angielskim w roku 2012 obchodziło 25-lecie istnienia. Ten szczególny jubileusz stał się jeszcze bardziej znaczący w kontekście przyznania kwartalnikowi po raz pierwszy w 2011 r. impact factor. Tematyka prac zamieszczanych w czasopiśmie jest różnorodna i odzwierciedla zmieniającą się rolę medycyny pracy oraz medycyny środowiskowej w Polsce i na świecie. Wśród publikowanych artykułów znajdują się prace z polityki ochrony zdrowia i medycyny środowiskowej, toksykologii i kancerogenezy, fizjologii, psychologii pracy i ergonomii, zagrożeń fizycznych, biologicznych i chemicznych, patologii zawodowej oraz epidemiologii i ochrony środowiska. W 2012 r. kwartalnik redagowany był przez 5-osobowy zespół kierowany przez prof. dr. hab. med. Konrada Rydzyńskiego jako redaktora naczelnego we współpracy z międzynarodowym kolegium redakcyjnym, w którego skład w 2011 r. weszło wiele uznanych autorytetów naukowych. Obecny skład Editorial Board czasopisma to: Maciej Banach (Medical University, Łódź, Poland), Eula Bingham (University of Cincinnati, Cincinnati, USA), Jens Peter Bonde (Bispebjerg Hospital, Copenhagen, Denmark), Petar Bulat (Institute of Occupational Health, Belgrade, Serbia), Ludwine Casteleyn (Center for Human Genetics, Leuven, Belgium), Paul Cullinan (National Heart and Lung Institute, London, UK), Sławomir Czerczak (Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź, Poland), Philippe Grandjean (University of Southern Denmark, Odense, Denmark), Mary Gulumian (National Institute for Occupational Health, Johannnesburg, South Africa), Wojciech Hanke (Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź, Poland), Dick Heederik (Universiteit Utrecht, Utrecht, The Netherlands), Marek Jakubowski (Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź, Poland), Wiesław Jędrychowski (Jagiellonian University, Kraków, Poland), Marta Kieć-Świerczyńska (Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź, Poland), Helge Kjuus (National Institute of Occupational Health, Oslo, Norway), Soterios Kyrtopoulos (National Hellenic Research Foundation, Athens, Greece), Philip J. Landrigan (Mount Sinai School of Medicine, New York, USA), Mojmír Mach (Slovak Academy of Sciences, Bratislava, Slovakia), Hanns Moshammer (Medical University of Vienna, Vienna, Austria), Antonio Mutti (University of Parma, Parma, Italy), Cezary 170 Pałczyński (Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź, Poland), Daniela Pelclova (Charles University, Prague, Czech Republic), Beata Pepłońska (Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź, Poland), Thirumalai Rajgopal (Hindustan Lever Limited, Mumbai, India), Monika RaulfHeimsoth (Ruhr University Bochum, Bochum, Germany), Joseph Ribak (School of Public Health, Tel Aviv, Israel), Shin-ichi Sawada (National Institute of Occupational Safety and Health, Tokyo, Japan), Kai Savolainen (Finnish Institute of Occupational Health, Helsinki, Finland), Dan Segerbäck (Karolinska Institutet, Stockholm, Sweden), Debra Silverman (National Cancer Institute, Bethesda, USA), Radim Sram (Laboratory of Genetic Ecotoxicology, Prague, Czech Republic), Mariola Śliwińska-Kowalska (Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź, Poland), Susan M. Tarlo (University of Toronto, Totonto, Canada), Wojciech Wąsowicz (Nofer Institute of Occupational Medicine, Łódź, Poland), David Zaridze (Russian Academy of Medical Sciences, Moscow, Russia), Zhijun Zhou (Institute of Radiation Medicine, Shanghai, China). W 2012 r. cztery numery kwartalnika w ramach woluminu 25. ukazały się w wersji elektronicznej na stronie Springera (http://springer.com/journal/13382). Łączna liczba arkuszy wydawniczych wyniosła 71,28, a średnia objętość numeru – 17,82 arkuszy wydawniczych. W sumie ukazało się 58 prac – 42 artykuły oryginalne, 4 poglądowe, 6 kazuistycznych, 1 doniesienie oraz 4 listy do redakcji i jedno sprostowanie – w poszczególnych numerach czasopisma publikowano średnio 13 prac naukowych. W każdym numerze ukazywał się „Editorial”. Kwartalnik pozwala na popularyzację osiągnięć naukowych polskich ośrodków medycyny pracy i zdrowia środowiskowego na forum międzynarodowym. Ze względu na dobry poziom merytoryczny, osiągany dzięki recenzentom wybieranym z grona autorytetów naukowych, cieszy się popularnością wśród autorów z całego świata (m.in. Turcji, Stanów Zjednoczonych, Włoch, Nigerii, Iranu, Indii, Chin, Czech, Australii, Arabii Saudyjskiej, Finlandii, Tajlandii). Rocznik „Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego” Ukazuje się od 1995 r., obecnie jako rocznik (do 2007 dwurocznik). W 2012 tytuł publikacji został skrócony (wcześniejszy: „Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych”), w związku z czym zmianie uległ jej ISSN. Publikacja jest opracowywana i przygotowywana do wydania przez zespół pod kierownictwem prof. Sławomira Czerczaka. W 2012 nakład rocznika wyniósł 200 egzemplarzy, a jego objętość – 20,18 arkuszy wydawniczych. W każdym numerze opisane są wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego dla pięciu czynników rakotwórczych, w ostatnim – wytyczne dla akrylamidu, buta-1,3-dienu, fenylohydrazyny i jej związków, hydrazyny oraz związków kobaltu. Na końcu numeru znajduje się alfabetyczny wykaz czynników rakotwórczych, dla których wytyczne zostały dotychczas opublikowane. 171 3. Książki W 2012 r. Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera wydał w sumie 3 książki (szczegółowe dane w tabeli 2), o łącznej objętości – 20,5 arkuszy wydawniczych. Ponadto ukazały się 3 książki wydane poza IMP z informacją o prawach Instytutu do nich (copyright). 4. Dystrybucja „Medycyna Pracy” – rozpowszechnianie czasopisma odbywa się poprzez: 1) Sprzedaż – odbywa się w stacjonarnej i internetowej księgarni wydawcy (Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi), głównie na zasadzie prenumeraty (wersja drukowana lub w formacie pdf na płycie cd). Odbiorcami są instytucje państwowe (jednostki laboratoria, naukowo-badawcze, wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, stacje sanitarno-epidemiologiczne, jednostki bhp itp.) oraz firmy prywatne i odbiorcy indywidualni (głównie lekarze). W 2012 r. „Medycynę Pracy” prenumerowało 154 odbiorców. Oprócz wydawcy czasopismo jest dystrybuowane przez: „Kolportera S.A.”, „Ruch” i „Garmond Press”, a za granicą przez „Ars Polonę”. Wśród nieodpłatnych odbiorców czasopisma są m.in. Światowa Organizacja Zdrowia i jej biura na świecie, a także instytuty naukowe, np. w Szwajcarii, USA, Rosji, Belgii, Japonii, Estonii, Bułgarii, Chorwacji, Wielkiej Brytanii i na Litwie. 2) Bezpłatny dostęp online – na stronie internetowej wydawcy (http://medpr.imp.lodz.pl) znajdują się pełne teksty artykułów z lat 2001–2010 i streszczenia artykułów z lat 2011–2012. 3) Bazy indeksujące – BIOSIS Previews, Proquest, Scopus, Elsevier, Medline (EBSCO Publishing), Science Citation Index Expanded, American Psychological Association, Bioscences Information Service, Bureau International du Travail, Index Copernicus, Polska Bibliografia Lekarska. „International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health” – rozpowszechnianie czasopisma odbywa się poprzez: 1) Sprzedaż wersji elektronicznej – od roku 2011 czasopismo jest wydawane tylko w tej formie i rozpowszechniane przez Springera. Pełna wersja artykułów od tego roku jest publikowana i udostępniana odpłatnie pod adresem http://springer.com/journal/13382. Jeszcze przed wydaniem pełnego numeru na stronie internetowej na bieżąco zamieszczane są kolejne artykuły, które się w nim pojawią (tzw. online first). Klienci mogą też zamawiać druk na życzenie pojedynczych numerów u wydawcy (Versita). 2) Bezpłatny dostęp online – na stronie właściciela tytułu http://ijomeh.imp.lodz.pl znajdują się pełne wersje artykułów z lat 2001–2010. 172 3) Bazy indeksujące – Science Citation Index Expanded (SciSearch), PubMed/Medline, SCOPUS, PsycINFO, EMBASE Excerpta Medica, Google Scholar, EBSCO, CSA, CAB International, Academic Search, ASFA, Biological Abstracts, BIOSIS, CAB Abstracts, Current Abstracts, Environment Index, Global Health, IBIDS, Index Copernicus, INIS Atomindex, Journal Citation Reports/Science Edition, OCLC, SCImago, Summon by Serial Solutions. Pełna oferta wydawnicza Oficyny Wydawniczej Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi znajduje się pod adresem http://www.imp.lodz.pl/ksiegarnia. Książki sprzedawane są za jej pośrednictwem lub w stacjonarnej księgarni Instytutu. Oprócz wydawcy dystrybuują je również firmy: Medyceusz, Horyzont, Psyche, Ambulans, Penta soft, Pracownia testów psychologicznych, Pegaz, Kodeks. Czasopisma wydane w IMP w 2011 roku Lp. 1 2 Tytuł czasopisma, nr woluminu International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health wolumin 25 Medycyna Pracy wolumin 63 Częstotliwość ISSN Numer Nakład Objętość (arkusze wydawnicze) kwartalnik ISSN 1232-1087 eISSN 1896-494x 1 wersja elektroniczna 13,68 2 wersja elektroniczna 14,16 3 wersja elektroniczna 14,64 4 wersja elektroniczna 28,80 1 300 18,20 2 300 15,08 3 300 17,42 4 300 16,38 5 300 14,30 6 300 16,00 dwumiesięcznik ISSN 0465-5893 173 3 Wytyczne szacowania ryzyka zdrowotnego numer 1 (30) pod red. Sławomira Czerczaka rocznik ISSN 2299-0410 1 200 20,18 Książki wydane w IMP w 2011 Lp. 1 2 3 Tytuł publikacji Autorzy/Redaktorzy ISBN Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców 978-83-63253-07-3 chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne pod red. Andrzeja Marcinkiewicza i Doroty Szosland Psychospołeczne zagrożenia w środowisku 978-83-63253-06-7 pracy. Poradnik dla lekarzy pod red. Doroty Merecz Dobra praktyka profilaktycznych badań 978-83-63253-05-9 psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy Małgorzata Waszkowska, Adrianna Potocka, Ewa Wągrowska-Koski, Dorota Merecz A5 Objętość Nakład (ark. wyd.) 200 6,17 A5 4000 4,40 B5 550 3,82 Format Książki autorstwa pracowników IMP, niewydane przez Oficynę Wydawniczą IMP Lp. 1 2 Tytuł publikacji Autorzy/Redaktorzy ISBN innego wydawcy Format Choroby zawodowe w Polsce w 2011 r. Neonila Szeszenia-Dąbrowska, Urszula Wilczyńska, Wojciech Sobala Środowisko pracy a choroby układu krążenia. Poradnik dla specjalistów BHP, PIP, PIS, pracowników i pracodawców pod redakcją Alicji Bortkiewicz 978-83-923517-8-8 A4 Objętość Nakład (ark. wyd.) 150 6,03 978-83-62174-18-8 B5 4000 5,39 174 XI. BUDŻET Instytut działając na podstawie ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. nr 96 poz. 618) prowadzi samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając koszty działalności naukowo-badawczej oraz leczniczej z uzyskanych przychodów. Źródłami przychodu działalności naukowo-badawczej w 2012 roku była dotacja na działalność statutową i inne umowy z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, kontrakty z Komisji Europejskiej oraz umowy w ramach funduszy strukturalnych. Głównym źródłem przychodu działalności leczniczej był kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz umowy z wojewódzkimi ośrodkami medycyny pracy i samorządami terytorialnymi w zakresie chorób zawodowych. W 2012 roku przychody Instytutu z podstawowej działalności operacyjnej uległy zwiększeniu w stosunku do roku poprzedniego i wyniosły 37.717.690,01 zł. Jednocześnie w 2012 r. zmniejszyły się koszty własne uzyskania przychodów w stosunku do roku 2011 i wyniosły 38.288.827,61 zł. Instytut w 2012 r. posiada zadłużenie bankowe z tytułu kredytu w wysokości 3.000.000 zł. Biorąc pod uwagę przychody i koszt własny sprzedaży poszczególnych działalności za rok 2012, Instytut osiągnął stratę brutto na podstawowej działalności operacyjnej w kwocie 571.077,60 zł, która została pomniejszona o sumę 2.179.177,91 zł z tytułu pozostałych przychodów operacyjnych i przychodów finansowych (darowizny, dotacja na środki trwałe, odsetki bankowe, dodatnie różnice kursowe) oraz powiększona o kwotę 1.523.900,48 zł z tytułu pozostałych kosztów operacyjnych i finansowych (ujemne różnice kursowe, odsetki od kredytu, odsetki za zwłokę w zapłacie zobowiązań, rezerwy na należności wątpliwe). Ostateczny wynik finansowy, czyli zysk netto za rok 2012 wyniósł 84.199,83 zł, co w stosunku do zysku w 2011 r. stanowi pomniejszenie wyniku finansowego o wartość 329.696,01 zł. 175 Wynagrodzenia 54,59% Ubezpieczenia społeczne 9,24% Amortyzacja 5,41% Aparatura specjalna i WNiP 2,73% Usługi medyczne 2,43% Materiały laboratoryjne 2,34% Zużycie energii 2,34% Materiały medyczne 1,78% Usługi remontowe, serwis, naprawy 1,62% Podróże zagraniczne 1,40% Pozostałe usługi 1,38% Podatki Odpis na ZFŚS 1,28% 1,26% Błony dozymetryczne 1,24% Usługi informatyczne 1,23% Usługi porządkowe 1,03% Szkolenia, sypozja, kursy 0,98% Wyposażenie 0,93% Pozostałe 0,86% PFRON 0,75% Usługi naukowo-badawcze 0,64% Usługi telekomunikacyjne i spedycyjne 0,60% Pozostałe materiały 0,59% Usługi poligraficzne 0,56% Podróże krajowe 0,46% 176 Materiały czystościowe 0,35% Usługi bankowe i finansowe 0,34% Materiały komputerowe 0,32% Stypendia UE 0,32% Materiały techniczne 0,30% Materiały biurowe 0,30% Reprezentacja i reklama 0,24% Książki i prasa 0,16% Dotacje na działalność statutową 29,50% Działalność lecznicza 21,19% Innowacyjna Gospodarka 10,09% Dozymetria 7,48% Kapitał Ludzki 7,32% Umowy z przedsiębiorstwami (ZLB, ZU) 6,33% Kursy 3,63% Granty 3,01% Umowy zagraniczne 2,90% Umowy z KBN (SPUB) 1,95% Sprzdaż dochodzona na drodze sądowej 1,94% Umowy z MZ 1,39% Program Wieloletni 1,31% Działalność wydawnicza 0,76% Sprzedaż Internatu 0,60% Dzierżawy pomieszczeń 0,48% Pozostała sprzedaż 0,13% 177 XII. ZAŁĄCZNIKI 1. Wykaz publikacji ARTYKUŁY W CZASOPISMACH Z LISTY A MNISW ANDYSZ A., MERECZ D.: Zdolności wzrokowe starszych kierowców - przegląd badań symulatorowych. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 6, s. 677-687, bibliogr. 46 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 2. ANIOŁCZYK H., MAMROT P., MARIAŃSKA M.: Analiza metod pomiarowych i oceniających ekspozycję zawodową na pola elektromagnetyczne stosowane w nagrzewnictwie pojemnościowym. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 3, s. 329-344, bibliogr. 26 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 3. BORTKIEWICZ A., GADZICKA E., SZYJKOWSKA A., POLITAŃSKI P., MAMROT P., SZYMCZAK W., ZMYŚLONY M.: Subjective complaints of people living near mobile phone base stations in Poland. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 1, s. 31-40, bibliogr. 22 poz., sum. IF: 1.227 4. BORTKIEWICZ A., GADZICKA E., SZYMCZAK W., ZMYŚLONY M.: Changes in tympanic temperature during the exposure to electromagnetic fields emitted by mobile phone. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 2, s. 145-150, bibliogr. 19 poz., sum. IF: 1.227 5. BORTKIEWICZ A., GADZICKA E., SZYMCZAK W., ZMYŚLONY M.: Heart rate variability (HRV) analysis in radio and TV broadcasting stations workers. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 446-455, bibliogr. 37 poz., sum. IF: 1.227 6. BRENNER D.R., BOFFETTA P., DUELL E.J., BICKEBOLLER H., ROSENBERGER A., MCCORMACK V., MUSCAT J.E., YANG P., WICHMANN H.E., BRUESKE-HOHLFELD I., SCHWARTZ A.G., COTE M.L., TJONNELAND A., FRIIS S., LE MARCHAND L., ZHANG Z.F., MORGENSTERN H., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., LISSOWSKA J., ZARIDZE D., RUDNAI P., FABIANOVA E., FORETOVA L., JANOUT V., BENCKO V., SCHEJBALOVA M., BRENNAN P., MATES I.N., LAZARUS P., FIELD J.K., RAJI O., MCLAUGHLIN J.R., LIU G., WIENCKE J., NERI M., UGOLINI D., ANDREW A.S., LAN Q., HU W., ORLOW I., PARK B.J., HUNG R.J.: Previous lung diseases and lung cancer risk: a pooled analysis from the International Lung Cancer Consortium. Am. J. Epidemiol., 2012, Vol. 176, nr 7, s. 573-585, bibliogr. 70 poz., sum. IF: 5.216 7. BRODECKI M., BEDNAREK A., JANIAK P., ZMYŚLONY M.: Ocena pomiaru parametrów fizycznych w kontroli jakości aparatury rentgenodiagnostycznej - wyniki międzylaboratoryjnych badań porównawczych. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 3, s. 345-354, bibliogr. 8 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 8. BRODECKI M., DOMIENIK J., ZMYŚLONY M.: System wielkości dozymetrycznych do oceny poziomu dawek otrzymywanych przez personel zawodowo narażony na zewnętrzne źródła promieniowania jonizującego. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 5, s. 607-617, bibliogr. 29 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 9. BRÓDKA K., KOZAJDA A., BUCZYŃSKA A., SZADKOWSKA-STAŃCZYK I.: The variability of bacterial aerosol in poultry houses depending on selected factors. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 3, s. 281-293, bibliogr. 39 poz., sum. IF: 1.227 10. BRÓDKA K., SOWIAK M., KOZAJDA A., CYPROWSKI M., SZADKOWSKA-STAŃCZYK I.: Czynniki biologiczne wpływające na jakość powietrza w pomieszczeniach biurowych.Med. Pr., 2012, T. 63, nr 3, s. 303-315, bibliogr. 40 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 1. 178 11. BUJAK-PIETREK S., SZADKOWSKA-STAŃCZYK I.: Narażenie na działanie respirabilnych włókien azbestu podczas różnych etapów prac związanych z usuwaniem materiałów azbestowych. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 2, s. 191-198, bibliogr. 25 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 12. BURDELAK W., BUKOWSKA A., KRYSICKA J., PEPŁOŃSKA B.: Night work and health status of nurses and midwives. Cross-sectional study. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 5, s. 517-529, bibliogr. 29 poz., sum., streszcz. IF: 0.303 13. CHUANG S.C., JENAB M., HECK J.E., BOSETTI C., TALAMINI R., MATSUO K., CASTELLSAGUE X., FRANCESCHI S., HERRERO R., WINN D.M., LA VECCHIA C., MORGENSTERN H., ZHANG Z.F., LEVI F., DAL MASO L., KELSEY K., MCCLEAN M.D., VAUGHAN T., LAZARUS P., MUSCAT J., RAMROTH H., CHEN C., SCHWARTZ S.M., ELUFNETO J., HAYES R.B., PURDUE M., BOCCIA S., CADONI G., ZARIDZE D., KOIFMAN S., CURADO M.P., AHRENS W., BENHAMOU S., MATOS E., LAGIOU P., SZESZENIADĄBROWSKA N., OLSHAN A.F., FERNANDEZ L., MENEZES A., AGUDO A., DAUDT A.W., MERLETTI F., MACFARLANE G.J., KJAERHEIM K., MATES D., HOLCATOVA I., SCHANTZ S., YU G.P., SIMONATO L., BRENNER H., MUELLER H., CONWAY D.I., THOMSON P., FABIANOVA E., ZNAOR A., RUDNAI P., HEALY C.M., FERRO G., BRENNAN P., BOFFETTA P., HASHIBE M.: Diet and the risk of head and neck cancer: a pooled analysis in the INHANCE consortium. Cancer Causes Control, 2012, Vol. 23, nr 1, s. 69-88, bibliogr. 70 poz., sum. IF: 2.877 14. COTE M.L., LIU M., BONASSI S., NERI M., SCHWARTZ A.G., CHRISTIANI D.C., SPITZ M.R., MUSCAT J.E., RENNERT G., ABEN K.K., ANDREW A.S., BENCKO V., BICKEBOLLER H., BOFFETTA P., BRENNAN P., BRENNER H., DUELL E.J., FABIANOVA E., FIELD J.K., FORETOVA L., FRIIS S., HARRIS C.C., HOLCATOVA I., HONG Y.C., ISLA D., JANOUT V., KIEMENEY L.A., KIYOHARA C., LAN Q., LAZARUS P., LISSOWSKA J., LE MARCHAND L., MATES D., MATSUO K., MAYORDOMO J.I., MCLAUGHLIN J.R., MORGENSTERN H., MUELLER H., ORLOW I., PARK B.J., PINCHEV M., RAJI O.Y., RENNERT H.S., RUDNAI P., SEOW A., STUCKER I., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., DAWN TEARE M., TJONNELAN A., UGOLINI D., VAN DER HEIJDEN H.F., WICHMANN E., WIENCKE J.K., WOLL P.J., YANG P., ZARIDZE D., ZHANG Z.F., ETZEL C.J., HUNG R.J.: Increased risk of lung cancer in individuals with a family history of the disease: a pooled analysis from the International Lung Cancer Consortium. Eur. J. Cancer, 2012, Vol. 48, nr 13, s. 1957-1968, bibliogr. 76 sum. IF: 5.536 15. CYPROWSKI M., BUCZYŃSKA A., KOZAJDA A., SOWIAK M., BRÓDKA K., SZADKOWSKASTAŃCZYK I.: Exposure to (1 ->3)-beta-D-glucans in swine farms. Aerobiologia, 2012, Vol. 28, nr 2, s. 161-168, bibliogr. 18 poz., sum. IF: 1.515 16. CYRAN A., WISZNIEWSKA M., WALUSIAK-SKORUPA J.: Bariery w aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych na poziomie opieki profilaktycznej nad pracownikiem. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 6, s. 637-650, bibliogr. 25 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 17. CZAJA-MITURA I., BORTKIEWICZ A.: Ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia tętniczego (ABPM) i jego zastosowanie w medycynie pracy. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 6, s. 701-709, bibliogr. 56 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 18. CZERSKA M., KAMIŃSKA J., ZIELIŃSKI M., LIGOCKA D.: Polibromowane etery difenylowe źródła narażenia i potencjalne skutki zdrowotne. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 4, s. 463-469, bibliogr. 26 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 19. DALLAL C.M., BRINTON L.A., MATTHEWS C.E., LISSOWSKA J., PEPŁOŃSKA B., HARTMAN T.J., GIERACH G.L.: Accelerometer-based measures of active and sedentary behavior in relation to breast cancer risk. Breast Cancer Res. Treat., 2012, Vol. 134, nr 3, s. 1279-1290, bibliogr. 25 poz., sum. IF: 4.431 179 20. DOBECKI M.: Walidacja metod pomiarowych i szacowanie niepewności pomiaru czynników chemicznych w powietrzu na stanowiskach pracy. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 6, s. 723-732, bibliogr. 17 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 21. DOMIENIK J., BRODECKI M., RUSICKA D.: A study of the dose distribution in the region of the eye lens and extremities for staff working in interventional cardiology. Radiat. Meas., 2012, Vol. 47, s. 130-138, bibliogr. 15 poz., sum. F: 1.177 22. DOMIENIK J., ZMYŚLONY M.: Ocena dawek otrzymywanych przez pacjentów poddanych badaniom tomografii komputerowej. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 6, s. 629-635, bibliogr. 16 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 23. FORCHHAMMER L., ERSSON C., LOFT S., MOLLER L., GODSCHALK R.W., VAN SCHOOTEN F.J., JONES G.D., HIGGINS J.A., COOKE M., MISTRY V., KARBASCHI M., COLLINS A.R., AZQUETA A., PHILLIPS D.H., SOZERI O., ROUTLEDGE M.N., NELSONSMITH K., RISO P., PORRINI M., MATULLO G., ALLIONE A., STĘPNIK M., KOMOROWSKA M., TEIXEIRA J.P., COSTA S., CORCUERA L.A., LOPEZ DE CERAIN A., LAFFON B., VALDIGLESIAS V., MOLLER P.: Inter-laboratory variation in DNA damage using a standard comet assay protocol. Mutagenesis, 2012, Vol. 27, nr 6, s. 665-672, bibliogr. 25 poz., sum. IF: 3.183 24. FRONCZAK A., POLAŃSKA K., DZIANKOWSKA-ZABORSZCZYK E., BĄK-ROMANISZYN L., KORYTKOWSKI P., WOJTYŁA A., KALETA D.: Changes in smoking prevalence and exposure to environmental tobacco smoke among adults in Łódź, Poland. Ann. Agric. Environ. Med., 2012, Vol. 19, nr 4, s. 754-761, bibliogr. 29 poz., sum. IF: 2.311 25. GAUDET M.M., FALK R.T., STEVENS R.D., GUNTER M.J., BAIN J.R., PFEIFFER R.M., POTISCHMAN N., LISSOWSKA J., PEPŁOŃSKA B., BRINTON L.A., GARCIA-CLOSAS M., NEWGARD C.B., SHERMAN M.E.: Analysis of serum metabolic profiles in women with endometrial cancer and controls in a population-based case-control study. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2012, Vol. 97, nr 9, s. 3216-3223, bibliogr. 36 poz., sum. IF: 5.967 26. GERSZBERG A., WIKTOREK-SMAGUR A., HNATUSZKO-KONKA K., ŁUCHNIAK P., KONONOWICZ A.K.: Expression of recombinant staphylokinase, a fibrin-specific plasminogen activator of bacterial origin, in potato (Solanum tuberosum L.) plants. World J. Microbiol. Biotechnol., 2012, Vol. 28, nr 3, s. 1115-1123. IF: 1.532 27. GOSZCZYŃSKA E.: Wyzwania stojące przed organizatorami działań antytytoniowych adresowanych do kobiet w Polsce. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 4, s. 471-482, bibliogr. 34 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 28. GRESNER P., GROMADZIŃSKA J., POLAŃSKA K., TWARDOWSKA E., JUREWICZ J., WĄSOWICZ W.: Genetic variability of Xrcc3 and Rad51 modulates the risk of head and neck cancer. Gene, 2012, Vol. 504, nr 2, s. 166-174, bibliogr. 37 poz., sum. IF: 2.341 29. GRYGIEL J., STRUMIŁŁO P., NIEBUDEK-BOGUSZ E.: Application of Mel Capstral representation of voice recordings for diagnosing vocal disorders. Prz. Elektrot., 2012, Vol. 88, nr 6, s. 8-11, bibliogr. 9 poz., sum. streszcz. IF: 0.244 30. GUTAROWSKA B., KOSMOWSKA M., WISZNIEWSKA M., PAŁCZYŃSKI C., WALUSIAKSKORUPA J.: An investigation of allergenic proteins produced by moulds on building materials. Indoor Built Environ., 2012, Vol. 21, nr 2, s. 253-263, bibliogr. 29 poz., sum. IF: 2.000 31. HAN S.S., YEAGER M., MOORE L.E., WEI M.H., PFEIFFER R,, TOURE O., PURDUE M.P., JOHANSSON M., SCELO G., CHUNG C.C., GABORIEAU V., ZARIDZE D., SCHWARTZ K., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., DAVIS F., BENCKO V., COLT J.S., JANOUT V., MATVEEV V., FORETOVA L., MATES D., NAVRATILOVA M., BOFFETTA P., BERG C.D., GRUBB R.L. 3RD, 180 32. 33. 34. 35. STEVENS V.L., THUN M.J., DIVER W.R., GAPSTUR S.M., ALBANES D., WEINSTEIN S.J., VIRTAMO J., BURDETT L., BRISUDA A., MCKAY J.D., FRAUMENI J.F. JR, CHATTERJEE N., ROSENBERG P.S., ROTHMAN N., BRENNAN P., CHOW W.H., TUCKER M.A., CHANOCK S.J., TORO J.R.: The chromosome 2p21 region harbors a complex genetic architecture for association with risk for renal cell carcinoma. Hum. Mol. Genet., 2012, Vol. 21, nr 5, s. 1190-1200, bibliogr. 44 sum. IF: 7.636 HOGENDORF A., WOJTKIEWICZ-MALICKA M., NIEBUDEK-BOGUSZ E., CYWIŃSKABERNAS A., KASZUBA A., ZEMAN K.: Recurrent hoarseness in a 12-year-old female patient with pachyonychia congenita type 1: case report and literature review. Post. Dermatol. Alergol., 2012, Vol. 29, nr 3, s. 222-225, bibliogr. 18 poz., sum. IF: 0.357 JABŁONOWSKA E., WÓJCIK K., KUR B., LEWKOWICZ P., NOCUŃ M.: Neutrophil function and apoptosis in patients with chronic hepatitis C treated with pegylated interferon α and ribavirin. Arch. Immunol. Ther. Exp. , 2012, Vol. 60, nr 1, s. 61-68, bibliogr. 28 poz., sum. IF: 2.541 JABŁONOWSKA E., WÓJCIK K., NOCUŃ M.: The influence of treatment with pegylated interferon-alfa and ribavirin on neutrophil function and death in patients with HIV/HCV coinfection. Viral Immunol., 2012, Vol. 25, nr 2, s. 166-172, bibliogr. 29 poz., sum. IF: 1.966 JACOBS K.B., YEAGER M., ZHOU W., WACHOLDER S., WANG Z., RODRIGUEZ-SANTIAGO B., HUTCHINSON A., DENG X., LIU C., HORNER M.J., CULLEN M., EPSTEIN C.G., BURDETT L., DEAN M.C., CHATTERJEE N., SAMPSON J., CHUNG C.C., KOVAKS J., GAPSTUR S.M., STEVENS V.L., TERAS L.T., GAUDET M.M., ALBANES D., WEINSTEIN S.J., VIRTAMO J., TAYLOR P.R., FREEDMAN N.D., ABNET C.C., GOLDSTEIN A.M., HU N., YU K., YUAN J.M., LIAO L., DING T., QIAO Y.L., GAO Y.T., KOH W.P., XIANG Y.B., TANG Z.Z., FAN J.H., ALDRICH M.C., AMOS C., BLOT W.J., BOCK C.H., GILLANDERS E.M., HARRIS C.C., HAIMAN C.A., HENDERSON B.E., KOLONEL L.N., LE MARCHAND L., MCNEILL L.H., RYBICKI B.A., SCHWARTZ A.G., SIGNORELLO L.B., SPITZ M.R., WIENCKE J.K., WRENSCH M., WU X., ZANETTI K.A., ZIEGLER R.G., FIGUEROA J.D., GARCIA-CLOSAS M., MALATS N., MARENNE G., PROKUNINA-OLSSON L., BARIS D., SCHWENN M., JOHNSON A., LANDI M.T., GOLDIN L., CONSONNI D., BERTAZZI P.A., ROTUNNO M., RAJARAMAN P., ANDERSSON U., BEANE FREEMAN L.E., BERG C.D., BURING J.E., BUTLER M.A., CARREON T., FEYCHTING M., AHLBOM A., GAZIANO J.M., GILES G.G., HALLMANS G., HANKINSON S.E., HARTGE P., HENRIKSSON R., INSKIP P.D., JOHANSEN C., LANDGREN A., MCKEAN-COWDIN R., MICHAUD D.S., MELIN B.S., PETERS U., RUDER A.M., SESSO H.D., SEVERI G., SHU X.O., VISVANATHAN K., WHITE E., WOLK A., ZELENIUCHJACQUOTTE A., ZHENG W., SILVERMAN D.T., KOGEVINAS M., GONZALEZ J.R., VILLA O., LI D., DUELL E.J., RISCH H.A., OLSON S.H., KOOPERBERG C., WOLPIN B.M., JIAO L., HASSAN M., WHEELER W., ARSLAN A.A. , BAS BUENO-DE-MESQUITA H., FUCHS C.S., GALLINGER S., GROSS M.D., HOLLY E.A., KLEIN A.P., LACROIX A., MANDELSON M.T., PETERSEN G., BOUTRON-RUAULT M.C., BRACCI P.M., CANZIAN F., CHANG K., COTTERCHIO M., GIOVANNUCCI E.L., GOGGINS M., HOFFMAN BOLTON J.A., JENAB M., KHAW K.T., KROGH V., KURTZ R.C., MCWILLIAMS R.R., MENDELSOHN J.B., RABE K.G., RIBOLI E., TJONNELAND A., TOBIAS G.S., TRICHOPOULOS D., ELENA J.W., YU H., AMUNDADOTTIR L., STOLZENBERG-SOLOMON R.Z., KRAFT P., SCHUMACHER F., STRAM D., SAVAGE S.A., MIRABELLO L., ANDRULIS I.L., WUNDER J.S., PATINO GARCIA A., SIERRASESUMAGA L., BARKAUSKAS D.A., GORLICK R.G., PURDUE M., CHOW W.H., MOORE L.E., SCHWARTZ K.L., DAVIS F.G., HSING A.W., BERNDT S.I., BLACK A., WENTZENSEN N., BRINTON L.A., LISSOWSKA J., PEPŁOŃSKA B., MCGLYNN K.A., COOK M.B., GRAUBARD B.I., KRATZ C.P., GREENE M.H., ERICKSON R.L., ET AL.: Detectable clonal mosaicism and its relationship to aging and cancer. Nat. Genet., 2012, Vol. 44, nr 6, s. 651-658, bibliogr. 43 poz., sum. IF: 35.532 181 36. JAKUBOWSKI M.: Biological monitoring versus air monitoring strategies in assessing environmental-occupational exposure. J. Environ. Monit., 2012, Vol. 14, nr 2, s. 348-352, bibliogr. 27 poz., sum. IF: 1.991 37. JOHANSSON M., ROBERTS A., CHEN D., LI Y., DELAHAYE-SOURDEIX M., ASWANI N., GREENWOOD M.A., BENHAMOU S., LAGIOU P., HOLCATOVA I., RICHIARDI L., KJAERHEIM K., AGUDO A., CASTELLSAGUE X., MACFARLANE T.V., BARZAN L., CANOVA C., THAKKER N.S., CONWAY D.I., ZNAOR A., HEALY C.M., AHRENS W., ZARIDZE D., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., LISSOWSKA J., FABIANOVA E., MATES I.N., BENCKO V., FORETOVA L., JANOUT V., CURADO M.P., KOIFMAN S., MENEZES A., WUNSCH-FILHO V., ELUF-NETO J., BOFFETTA P., FRANCESCHI S., HERRERO R., FERNANDEZ GARROTE L., TALAMINI R., BOCCIA S., GALAN P., VATTEN L., THOMSON P., ZELENIKA D., LATHROP M., BYRNES G., CUNNINGHAM H., BRENNAN P., WAKEFIELD J., MCKAY J.D.: Using prior information from the medical literature in GWAS of oral cancer identifies novel susceptibility variant on chromosome 4--the AdAPT method. PLoS One, 2012, Vol. 7, nr 5, s. e36888, 10 s. bibliogr. 31 poz., sum. IF: 4.092 38. JUREWICZ J., HANKE W., SOBALA W., LIGOCKA D.: Exposure to phenoxyacetic acid herbicides and predictors of exposure among spouses of farmers. Ann. Agric. Environ. Med., 2012, Vol. 19, nr 1, s. 51-56, bibliogr. 23 poz., sum. IF: 2.311 39. KALETA D., KORYTKOWSKI P., MAKOWIEC-DĄBROWSKA T., USIDAME B., BĄKROMANISZYN L., FRONCZAK A.: Predictors of long-term smoking cessation: results from the global adult tobacco survey in Poland (2009-2010). BMC Publ. Health, 2012, Vol. 12, art. 1020, bibliogr. 45 poz., sum. IF: 1.997 40. KALETA D., MAKOWIEC-DĄBROWSKA T., DZIANKOWSKA-ZABORSZCZYK E., FRONCZAK A.: Determinants of heavy smoking: results from the Global Adult Tobacco Survey in Poland (2009-2010). Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 1, s. 66-79, bibliogr. 29 poz., sum. IF: 1.227 41. KALETA D., MAKOWIEC-DĄBROWSKA T., DZIANKOWSKA-ZABORSZCZYK E., FRONCZAK A.: Prevalence and socio-demographic correlates of daily cigarette smoking in Poland: Results from the Global Adult Tobacco Survey (2009-2010). Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 2, s. 126-136, bibliogr. 32 poz., sum. IF: 1.227 42. KAMER B., WĄSOWICZ W., PYZIAK K., KAMER-BARTOSIŃSKA A., GROMADZIŃSKA J., PASOWASKA R.: Role of selenium and zinc in the pathogenesis of food allergy in infants and young children. Arch. Med. Sci., 2012, Vol. 6, s. 1083-1088, bibliogr. 49 poz., sum. IF: 1.214 43. KIEĆ-ŚWIERCZYŃSKA M., KRĘCISZ B., CHOMICZEWSKA D., SOBALA W.: Trends in allergy to the 10 most frequent contact allergens in patients examined at the Nofer Institute, Lodz, Poland in 1996-2009. Post. Dermatol. Alergol., 2012, T. 29, nr 1, s. 19-24, bibliogr. 26 poz., sum. IF: 0.357 44. KILANOWICZ A., WIADERNA D., LUTZ P., SZYMCZAK W.: Behavioral effects following repeated exposure to hexachloronaphthalene in rats. Neurotoxicology, 2012, Vol. 33, nr 3, s. 361-369, bibliogr. 57 poz., sum. IF: 3.096 45. KLENIEWSKA A., LEWAŃSKA M., WALUSIAK-SKORUPA J.: Dobre praktyki w opiece profilaktycznej: opieka profilaktyczna i problemy związane z aktywizacją zawodową osób niepełnosprawnych ze stwardnieniem rozsianym. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 6, s. 667-675, bibliogr. 34 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 182 46. KLENIEWSKA A., OJRZANOWSKI M., LIPIŃSKA-OJRZANOWSKA A., WISZNIEWSKA M., WALUSIAK-SKORUPA J.: Bariery w aktywizacji zawodowej osób z chorobami układu krążenia. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 1, s. 105-115, bibliogr. 38 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 47. KORZENIOWSKA E., PUCHALSKI K.: Edukacja zdrowotna pracowników - wyzwania związane z poziomem wykształcenia. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 1, s. 55-71, bibliogr. 52 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 48. KOZAJDA A., SZADKOWSKA-STAŃCZYK I.: Bakterie Bacillus subtilis jako problem legislacyjny higieny pracy w Polsce. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 1, s. 91-96, bibliogr. 23 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 49. KRĘCISZ B., CHOMICZEWSKA D., PAŁCZYŃSKI C., KIEĆ-ŚWIERCZYŃSKA M.: Contact allergy to metals in adolescents. Nickel release from metal accessories 7 years after the implementation of the EU Nickel Directive in Poland. Contact Dermatitis, 2012, Vol. 67, nr 5, s. 270276, bibliogr. 48 poz., sum. IF: 3.509 50. KRĘCISZ B., KIEĆ-ŚWIERCZYŃSKA M., CHOMICZEWSKA-SKÓRA D.: Allergy to orthopedic metal implants - A prospective study. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 463469, bibliogr. 25 poz., sum. IF: 1.227 51. KRĘCISZ B., KIEĆ-ŚWIERCZYŃSKA M., PIASECKA-ZELGA J., CHOMICZEWSKA-SKÓRA D., STETKIEWICZ J.: Tissue reaction to the nickel implants in the guinea pigs. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 3, s. 251-257, bibliogr. 17 poz., sum. IF: 1.227 52. KRÓL M.B., GROMADZIŃSKA J., WĄSOWICZ W.: SeP, ApoER2 and megalin as necessary factors to maintain Se homeostasis in mammals. J. Trace Elem. Med. Biol., 2012, Vol. 26, nr 4, s. 262266, bibliogr. 68 poz., sum. IF: 1.683 53. KRZYCZMANIK D., SIŃCZUK-WALCZAK H., WITTCZAK T., CYRAN A., PAŁCZYŃSKI C., WALUSIAK-SKORUPA J.: Borelioza w praktyce lekarza medycyny pracy. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 4, s. 483-492, bibliogr. 62 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 54. KUPCZEWSKA-DOBECKA M., CZERCZAK S., BRZEŹNICKI S.: Assessment of exposure to TDI and MDI during polyurethane foam production in Poland using integrated theoretical and experimental data. Environ. Toxicol. Pharmacol., 2012, Vol. 34, nr 2, s. 512-518, bibliogr. 26 poz., sum. IF: 1.469 55. LEE P., FU Y.P., FIGUEROA J.D., PROKUNINA-OLSSON L., GONZALEZ-BOSQUET J., KRAFT P., WANG Z., JACOBS K.B., YEAGER M., HORNER M.J., HANKINSON S.E., HUTCHINSON A., CHATTERJEE N., GARCIA-CLOSAS M., ZIEGLER R.G., BERG C.D., BUYS S.S., MCCARTY C.A., FEIGELSON H.S., THUN M.J., DIVER R., PRENTICE R., JACKSON R., KOOPERBERG C., CHLEBOWSKI R., LISSOWSKA J., PEPŁOŃSKA B., BRINTON L.A., TUCKER M., FRAUMENI J.F. JR, HOOVER R.N., THOMAS G., HUNTER D.J., CHANOCK S.J.: Fine mapping of 14q24.1 breast cancer susceptibility locus. Hum. Genet., 2012, Vol. 131, nr 3, s. 479490, bibliogr. 35 poz., sum. IF: 5.069 56. LIPOWSKA M., WALUSIAK-SKORUPA J.: Analiza orzeczeń o celowości przekwalifikowania zawodowego wydanych przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie w zakładzie ubezpieczeń społecznych. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 4, s. 431-440, bibliogr. 13 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 57. LOPEZ M.J., FERNANDEZ E., GORINI G., MOSHAMMER H., POLAŃSKA K., CLANCY L., DAUTZENBERG B., DELRIEU A., INVERNIZZI G., MUNOZ G., PRECIOSO J., RUPRECHT A., STANSTY P., HANKE W., NEBOT M.: Exposure to secondhand smoke in terraces and other outdoor areas of hospitality venues in eight European countries. PLoS One, 2012, Vol. 7, nr 8, s. e42130, 7 s. bibliogr. 26 poz., sum. IF: 4.092 183 58. LUTZ P.: Benzimidazol i jego pochodne - od fungicydów do narkotyków zmodyfikowanych. Nowe zagrożenia zawodowe i środowiskowe. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 4, s. 505-513, bibliogr. 48 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 59. MACIEJEWSKA A.: Zastosowanie spektrometrii w podczerwieni (FT-IR) do identyfikacji azbestu w próbkach materiałowych. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 2, s. 181-189, bibliogr. 21 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 60. MACZUGA J., PRZYŁUSKA J.: Jak zwiększyć widoczność swojej publikacji naukowej w Internecie? Med. Pr., 2012, T. 63, nr 4, s. 391-393, bibliogr. 4 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 61. MARCINKIEWICZ A., HANKE W.: Opieka profilaktyczna nad pracującą ciężarną - czy istnieje potrzeba określenia zasad współpracy między lekarzem medycyny pracy a ginekologiempołożnikiem? Med. Pr., 2012, T. 63, nr 5, s. 591-598, bibliogr. 11 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 62. MARSZAŁEK S., NIEBUDEK-BOGUSZ E., WOŹNICKA E., MALIŃSKA J., GOLUSIŃSKI W., ŚLIWIŃSKA-KOWALSKA M.: Assessment of the influence of osteopathic myofascial techniques on normalization of the vocal tract functions in patients with occupational dysphonia. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 3, s. 225-235, bibliogr. 25 poz., sum. IF: 1.227 63. MERECZ D., ANDYSZ A.: Relationship between Person-Organization fit and objective and subjective health status. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 2, s. 166-177, bibliogr. 38 poz., sum. IF: 1.227 64. MERECZ D., WASZKOWSKA M., WĘŻYK A.: Psychological consequences of trauma in MVA perpetrators - Relationship between post-traumatic growth, PTSD symptoms and individual characteristics. Transportation Research Part F, 2012, Vol. 15, nr 5, s. 565-574, bibliogr. 80 poz., sum. IF: 1.989 65. MIKOŁAJCZYK U., BUJAK-PIETREK S., SZADKOWSKA-STAŃCZYK I.: Analiza narażenia na pyły pracowników zatrudnionych w różnych zakładach branży chemicznej na podstawie pomiarów przeprowadzonych przez laboratoria badań środowiska pracy w Polsce w latach 2001-2005. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 1, s. 39-54, bibliogr. 27poz., streszcz., sum. IF: 0.303 66. MOSCATO G., PALA G., BARNIG C., DE BLAY F., DEL GIACCO S.R., FOLLETTI I., HEFFLER E., MAESTRELLI P., PAULI G., PERFETTI L., QUIRCE S., SASTRE J., SIRACUSA A., WALUSIAK-SKORUPA J., VAN WJIK R.G., EUROPEAN ACADEMY OF ALLERGY AND CLINICAL IMMUNOLOGY: EAACI consensus statement for investigation of work-related asthma in non-specialized centres. Allergy, 2012, Vol. 67, nr 4, s. 491-501, bibliogr. 98 poz., sum. IF: 6.271 67. MOŚCICKA-TESKE A., MERECZ D.: Polska adaptacja kwestionariusza SWING do diagnozy interakcji praca-dom i dom-praca. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 3, s. 355-369, bibliogr. 11 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 68. NIEBUDEK-BOGUSZ E., WOŹNICKA E., WIKTOROWICZ J., ŚLIWIŃSKA-KOWALSKA M.: Applicability of the Polish Vocal Tract Discomfort (VTD) scale in the diagnostics of occupational dysphonia. Logoped. Phoniatr. Vocol. 2012, Vol. 37, nr 4, s. 151-157. IF: 0.836 69. PAPIERZ S., KACPRZYK J., KAMIŃSKI Z., ADAMOWICZ M., ZMYŚLONY M.: Personal dose equivalent Hp(0.07) of medical personnel occupationally exposed to ionizing radiation during 20012011. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 6, s. 623-627, bibliogr. 15 poz., sum., streszcz. IF: 0.303 70. PAPIERZ S., KAMIŃSKI Z., KACPRZYK J., ADAMOWICZ M., JEŻAK P., ZMYŚLONY M.: Ocena wielkości dawek efektywnych u osób narażonych zawodowo na promieniowanie rentgenowskie i gamma w Polsce obecnie i w przeszłości (według danych Instytutu Medycyny Pracy im. Nofera). Med. Pr., 2012, T. 63, nr 5, s. 585-589, bibliogr. 7 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 184 71. PAS-WYROŚLAK A., WISZNIEWSKA M., KRĘCISZ B., ŚWIERCZYŃSKA-MACHURA D., PAŁCZYŃSKI C., WALUSIAK-SKORUPA J.: Contact blepharoconjunctivitis due to black henna A case report. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 2, s. 196-199, bibliogr. 10 poz., sum. IF: 1.227 72. PAWEŁCZYK M., RAJKOWSKA E., KOTYŁO P., DUDAREWICZ A., VAN CAMP G., ŚLIWIŃSKA-KOWALSKA M.: Analysis of inner ear potassium recycling genes as potential factors associated with tinnitus. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 356-364, bibliogr. 32 poz., sum. IF: 1.227 73. PAWLACZYK-ŁUSZCZYŃSKA M., DUDAREWICZ A., ZAMOJSKA M., ŚLIWIŃSKAKOWALSKA M.: Self-assessment of hearing status and risk of noise-induced hearing loss in workers in a rolling stock plant. Int. J. Occup. Saf. Ergon., 2012, Vol. 18, nr 2, s. 279-296, bibliogr. 37 poz., sum. IF: 0.354 74. PEPŁOŃSKA B., BUKOWSKA A., GROMADZIŃSKA J., SOBALA W., RESZKA E., LIE J.A., KJUUS H., WĄSOWICZ W.: Night shift work characteristics and 6-sulfatoxymelatonin (MT6s) in rotating night shift nurses and midwives. Occup. Environ. Med., 2012, Vol. 69, nr 5, s. 339-346, bibliogr. 55 poz., sum. IF: 3.020 75. PEPŁOŃSKA B., BUKOWSKA A., SOBALA W., RESZKA E., GROMADZIŃSKA J., WĄSOWICZ W., LIE J.A., KJUUS H., URSIN G.: Rotating night shift work and mammographic density. Cancer Epidemiol. Biomarkers Prev., 2012, Vol. 21, nr 7, s. 1028-1037, bibliogr. 63 poz., sum. IF: 4.123 76. PESCH B., KENDZIA B., GUSTAVSSON P., JOCKEL K.H., JOHNEN G., POHLABELN H., OLSSON A., AHRENS W., GROSS I.M., BRUSKE I., WICHMANN H.E., MERLETTI F., RICHIARDI L., SIMONATO L., FORTES C., SIEMIATYCKI J., PARENT M.E., CONSONNI D., LANDI M.T., CAPORASO N., ZARIDZE D., CASSIDY A., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., RUDNAI P., LISSOWSKA J., STUCKER I., FABIANOVA E., DUMITRU R.S., BENCKO V., FORETOVA L., JANOUT V., RUDIN C.M., BRENNAN P., BOFFETTA P., STRAIF K., BRUNING T.: Cigarette smoking and lung cancer - relative risk estimates for the major histological types from a pooled analysis of case-control studies. Int. J. Cancer, 2012, Vol. 131, nr 5, s. 1210-1219, bibliogr. 46 poz., sum. IF: 5.444 77. PETERS S., KROMHOUT H., OLSSON A.C., WICHMANN H.E., BRUSKE I., CONSONNI D., LANDI M.T., CAPORASO N., SIEMIATYCKI J., RICHIARDI L., MIRABELLI D., SIMONATO L., GUSTAVSSON P., PLATO N., JOCKEL K.H., AHRENS W., POHLABELN H., BOFFETTA P., BRENNAN P., ZARIDZE D., CASSIDY A., LISSOWSKA J., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., RUDNAI P., FABIANOVA E., FORASTIERE F., BENCKO V., FORETOVA L., JANOUT V., STUCKER I., DUMITRU R.S., BENHAMOU S., BUENO-DE-MESQUITA B., KENDZIA B., PESCH B., STRAIF K., BRUNING T., VERMEULEN R.: Occupational exposure to organic dust increases lung cancer risk in the general population. Thorax, 2012, Vol. 67, nr 2, s. 111-116, bibliogr. 22 poz., sum. IF: 6.840 78. PIETKIEWICZ P., PEPAŚ R., SUŁKOWSKI W.J., ZIELIŃSKA-BLIŹNIEWSKA H., OLSZEWSKI J.: Electronystagmography versus videonystagmography in diagnosis of vertigo. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 1, s. 59-65, bibliogr. 21 poz., sum. IF: 1.227 79. POLAŃSKA K., JUREWICZ J., HANKE W.: Exposure to environmental and lifestyle factors and attention-deficit / hyperactivity disorder in children - A review of epidemiological studies. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 330-355, bibliogr. 105 poz., sum. IF: 1.227 185 80. POTOCKA A.: Narzędzia kwestionariuszowe stosowane w diagnozie psychospołecznych zagrożeń zawodowych - przegląd metod. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 2, s. 237-250, bibliogr. 19 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 81. PUCHALSKI K., KORZENIOWSKA E.: Actions reducing tobacco smoking at the workplace - do larger and richer companies solve the problem better? Med. Pr., 2012, T. 63, nr 3, s. 257-270, bibliogr. 21 poz., sum., streszcz. IF: 0.303 82. RESZKA E., JABŁOŃSKA E., GROMADZIŃSKA J., WĄSOWICZ W.: Relevance of selenoprotein transcripts for selenium status in humans. Genes Nutr., 2012, Vol. 7, nr 2, s. 127-137, bibliogr. 56 poz., sum. IF: 2.507 83. RESZKA E.: Selenoproteins in bladder cancer. Clin. Chim. Acta, 2012, Vol. 413, nr 9-10, s. 847-854, bibliogr. 89 poz., sum. IF: 2.535 84. ROSENBERGER A., BICKEBOLLER H., MCCORMACK V., BRENNER D.R., DUELL E.J., TJONNELAND A., FRIIS S., MUSCAT J.E., YANG P., WICHMANN H.E., HEINRICH J., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., LISSOWSKA J., ZARIDZE D., RUDNAI P., FABIANOVA E., JANOUT V., BENCKO V., BRENNAN P., MATES D., SCHWARTZ A.G., COTE M.L., ZHANG Z.F., MORGENSTERN H., OH S.S., FIELD J.K., RAJI O., MCLAUGHLIN J.R., WIENCKE J., LEMARCHAND L., NERI M., BONASSI S., ANDREW A.S., LAN Q., HU W., ORLOW I., PARK B.J., BOFFETTA P., HUNG R.J.: Asthma and lung cancer risk: a systematic investigation by the International Lung Cancer Consortium. Carcinogenesis, 2012, Vol. 33, nr 3, s. 587-597, bibliogr. 96 poz., sum. IF: 5.702 85. ROTSZTEJN H., CHOMICZEWSKA D., TRZNADEL-GRODZKA E., JESIONEK-KUPNICKA D.: Density of langerhans cells in chronic plaque psoriatic lesions before and after phototherapy. Centr. Eur. J. Immunol., 2012, Vol. 37, nr 3, s. 258-263, bibliogr. 42 poz., sum. IF: 0.317 86. SAKOWSKI P.: Job satisfaction of occupational medicine nurses in Poland. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 1, s. 51-58, bibliogr. 14 poz., sum. IF: 1.227 87. SAKOWSKI P.: Ocena systemu służby medycyny pracy (SMP) w Polsce dokonana przez pielęgniarki SMP. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 1, s. 85-90, bibliogr. 5 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 88. SAKOWSKI P.: Szczepienia ochronne migrantów w Polsce. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 2, s. 251-254, bibliogr. 18 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 89. SIEDLECKA J., BORTKIEWICZ A.: Zastosowanie symulatorów jazdy samochodem w ocenie ryzyka wypadku u kierowców z obturacyjnym bezdechem sennym. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 2, s. 229236, bibliogr. 44 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 90. SIŃCZUK-WALCZAK H., SZUBERT Z., SZYMCZAK W., WALCZAK A.: Wybrane zagadnienia orzekania o stanie zdrowia i zdolności do prowadzenia pojazdów osób po przebytych urazach czaszkowo-mózgowych. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 6, s. 651-658, bibliogr. 13 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 91. SINGH R., GROMADZIŃSKA J., MISTRY Y., CORDELL R., JUREN T., SEGERBACK D., FARMER P.B.: Detection of acetaldehyde derived N(2)-ethyl-2'-deoxyguanosine in human leukocyte DNA following alcohol consumption. Mutat. Res. Fundam. Mol. Mech. Mutagen., 2012, Vol. 737, nr 1-2, s. 8-11, bibliogr. 31 poz., sum. IF: 2.850 92. SITAREK K., GROMADZIŃSKA J., LUTZ P., STETKIEWICZ J., ŚWIERCZ R., WĄSOWICZ W.: Fertility and developmental toxicity studies of diethylene glycol monobutyl ether (DGBE) in rats. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 404-417, bibliogr. 30 poz., sum. IF: 1.227 186 93. SITAREK K., STETKIEWICZ J., WĄSOWICZ W.: Evaluation of reproductive disorders in female rats exposed to N-methyl-2-pyrrolidone. Birth Defects Res. Part B, 2012, Vol. 95, nr 3, s. 195-201, bibliogr. 29 poz., sum. IF: 1.931 94. SITAS F., EGGER S., URBAN M.I., TAYLOR P.R., ABNET C.C., BOFFETTA P., O'CONNELL D.L., WHITEMAN D.C., BRENNAN P., MALEKZADEH R., PAWLITA M., DAWSEY S.M., WATERBOER T., INTERSCOPE COLLABORATION (SZESZENIA-DĄBROWSKA N.): InterSCOPE study: Associations between esophageal squamous cell carcinoma and human papillomavirus serological markers. J. Natl. Cancer Inst., 2012, Vol. 104, nr 2, s. 147-158, bibliogr. 62 poz., sum. IF: 13.757 95. SOWIAK M., BRÓDKA K., BUCZYŃSKA A., CYPROWSKI M., KOZAJDA A., SOBALA W., SZADKOWSKA-STAŃCZYK I.: An assessment of potential exposure to bioaerosols among swine farm workers with particular reference to airborne microorganisms in the respirable fraction under various breeding conditions. Aerobiologia, 2012, Vol. 28, nr 2, s. 121-133, bibliogr. 51 poz., sum. IF: 1.515 96. SOWIAK M., BRÓDKA K., KOZAJDA A., BUCZYŃSKA A., SZADKOWSKA-STAŃCZYK I.: Fungal aerosol in the process of poultry breeding - quantitative and qualitative analysis. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 1, s. 1-10, bibliogr. 33 poz., sum., streszcz. IF: 0.303 97. STĘPNIK M., ARKUSZ J., SMOK-PIENIĄŻEK A., BRATEK-SKICKI A., SALVATI A., LYNCH I., DAWSON K.A., GROMADZIŃSKA J., DE JONG W.H., RYDZYŃSKI K.: Cytotoxic effects in 3T3-L1 mouse and WI-38 human fibroblasts following 72 hour and 7 day exposures to commercial silica nanoparticles. Toxicol. Appl. Pharmacol., 2012, Vol. 263, nr 1, s. 89-101, bibliogr. 58 poz., sum. IF: 4.447 98. STĘPNIK M., FERLIŃSKA M., SMOK-PIENIĄŻEK A., GRADECKA-MEESTERS D., ARKUSZ J., STAŃCZYK M.: Assessment of the involvement of oxidative stress and Mitogen-Activated Protein Kinase signaling pathways in the cytotoxic effects of arsenic trioxide and its combination with sulindac or its metabolites: sulindac sulfide and sulindac sulfone on human leukemic cell lines. Med. Oncol., 2012, Vol. 29, nr 2, s. 1161-1172, bibliogr. 58 poz., sum. IF: 2.140 99. STRAGIEROWICZ J., MIKOŁAJEWSKA K., ZAWADZKA-STOLARZ M., LIGOCKA D.: Oznaczanie biomarkerów narażenia zawodowego i środowiskowego na benzen i styren z zastosowaniem techniki LC-MS/MS. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 5, s. 565-572, bibliogr. 29 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 100. ŚLIWIŃSKA-KOWALSKA M., DAVIS A.: Noise-induced hearing loss. Noise & Health, 2012, Vol. 14, nr 61, s. 274-280. IF: 1.254 101. ŚWIĄTKOWSKA B., SOBALA W., SZUBERT Z.: Progression of small, irregular opacities in chest radiographs of former asbestos workers. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 481-491, bibliogr. 20 poz., sum. IF: 1.227 102. ŚWIERCZYŃSKA-MACHURA D., PAŁCZYŃSKI C.: Wybrane patogenetyczne i kliniczne aspekty astmy wywołanej zawodową ekspozycją na diizocyjaniany. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 1, s. 97-103, bibliogr. 61 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 103. ŚWIERCZYŃSKA-MACHURA D., WALUSIAK-SKORUPA J., NOWAKOWSKA-ŚWIRTA E., PIASECKA-ZELGA J., ŚWIERCZ R., PAŁCZYŃSKI C.: Immunological determinants in a murine model of toluene diisocyanate-induced asthma. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 492-498, bibliogr. 26 poz., sum. IF: 1.227 104. SZESZENIA-DĄBROWSKA N., SOBALA W., ŚWIĄTKOWSKA B., STROSZEJN-MROWCA G., WILCZYŃSKA U.: Environmental asbestos pollution - situation in Poland. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 1, s. 3-13, bibliogr. 27 poz., sum. 187 IF: 1.227 105. 'T MANNETJE A., BRENNAN P., ZARIDZE D., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., RUDNAI P., LISSOWSKA J., FABIANOVA E., CASSIDY A., MATES D., BENCKO V., FORETOVA L., JANOUT V., FEVOTTE J., FLETCHER T., BOFFETTA P.: Welding and lung cancer in Central and Eastern Europe and the United Kingdom. Am. J. Epidemiol., 2012, Vol. 175, nr 7, s. 706-714, bibliogr. 37 poz., sum. IF: 5.216 106. TABACZAR S., KOCEVA-CHYLA A., CZEPAS J., PIENIĄŻEK A., PIASECKA-ZELGA J., GWOŹDZIŃSKI K.: Nitroxide pirolin reduces oxidative stress generated by doxorubicin and docetaxel in blood plasma of rats bearing mammary tumor. J. Physiol. Pharmacol., 2012, Vol. 63, nr 2, s. 153-163, bibliogr. 70 poz., sum. IF: 2.267 107. TIMOFEEVA M.N., HUNG R.J., RAFNAR T., CHRISTIANI D.C., FIELD J.K., BICKEBOLLER H., RISCH A., MCKAY J.D., WANG Y., DAI J., GABORIEAU V., MCLAUGHLIN J., BRENNER D., NAROD S.A., CAPORASO N.E., ALBANES D., THUN M., EISEN T., WICHMANN H.E., ROSENBERGER A., HAN Y., CHEN W., ZHU D., SPITZ M., WU X., PANDE M., ZHAO Y., ZARIDZE D., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., LISSOWSKA J., RUDNAI P., FABIANOVA E., MATES D., BENCKO V., FORETOVA L., JANOUT V., KROKAN H.E., GABRIELSEN M.E., SKORPEN F., VATTEN L., NJOLSTAD I., CHEN C., GOODMAN G., LATHROP M., BENHAMOU S., VOODER T., VALK K., NELIS M., METSPALU A., RAJI O., CHEN Y., GOSNEY J., LILOGLOU T., MULEY T., DIENEMANN H., THORLEIFSSON G., SHEN H., STEFANSSON K., BRENNAN P., AMOS C.I., HOULSTON R., LANDI M.T.: Influence of common genetic variation on lung cancer risk: meta-analysis of 14 900 cases and 29 485 controls. Hum. Mol. Genet., 2012, Vol. 21, nr 22, s. 4980-4995, bibliogr. 92 poz., sum. IF: 7.636 108. URBANIAK M., SKOWRON A., ZIELIŃSKI M., ZALEWSKI M.: Hydrological and environmental conditions as key drivers for spatial and seasonal changes in PCDD/PCDF concentrations, transport and deposition along urban cascade reservoirs. Chemosphere, 2012, Vol. 88, nr 11, s. 1358-1367, bibliogr. 70 poz., sum. IF: 3.206 109. UTER W., ABERER W., ARMARIO-HITA J.C., FERNANDEZ-VOZMEDIANO J.M., AYALA F., BALATO A., BAUER A., BALLMER-WEBER B., BELIAUSKIENE A., FORTINA A.B., BIRCHER A., BRASCH J., CHOWDHURY M.M., COENRAADS P.J., SCHUTTELAAR M.L., COOPER S., CZARNECKA-OPERACZ M., ZMUDZINSKA M., ELSNER P., ENGLISH J.S., FROSCH P.J., FUCHS T., GARCíA-GAVíN J., FERNANDEZ-REDONDO V., GAWKRODGER D.J., GIMENEZ-ARNAU A., GREEN C.M., HORNE H.L., JOHANSEN J.D., JOLANKI R., PESONEN M., KING C.M., KRĘCISZ B., CHOMICZEWSKA D, KIEĆ-ŚWIERCZYŃSKA M., LARESE F., MAHLER V., ORMEROD A.D., PESERICO A., RANTANEN T., RUSTEMEYER T., SANCHEZ-PEREZ J., SANSOM J.E., SILVESTRE J.F., SIMON D., SPIEWAK R., STATHAM B.N., STONE N., WILKINSON M., SCHNUCH A.: Current patch test results with the European baseline series and extensions to it from the 'European Surveillance System on Contact Allergy' network, 2007-2008. Contact Dermatitis, 2012, Vol. 67, nr 1, s. 9-19, bibliogr. 37 poz., sum. IF: 3.509 110. VACHON C.M., SCOTT C.G., FASCHING P.A., HALL P., TAMIMI R.M., LI J., STONE J., APICELLA C., ODEFREY F., GIERACH G.L., JUD S.M., HEUSINGER K., BECKMANN M.W., POLLAN M., FERNANDEZ-NAVARRO P., GONZALEZ-NEIRA A., BENITEZ J., VAN GILS C.H., LOKATE M., ONLAND-MORET N.C., PEETERS P.H., BROWN J., LEYLAND J., VARGHESE J.S., EASTON D.F., THOMPSON D.J., LUBEN R.N., WARREN R.M., WAREHAM N.J., LOOS R.J., KHAW K.T., URSIN G., LEE E., GAYTHER S.A., RAMUS S.J., EELES R.A., LEACH M.O., KWAN-LIM G., COUCH F.J., GILES G.G., BAGLIETTO L., KRISHNAN K., SOUTHEY M.C., LE MARCHAND L., KOLONEL L.N., WOOLCOTT C., MASKARINEC G., HAIMAN C.A., WALKER K., JOHNSON N., MCCORMACK V.A., BIONG M., ALNAES G.I., GRAM I.T., KRISTENSEN V.N., BORRESEN-DALE A.L., LINDSTROM S., HANKINSON S.E., HUNTER D.J., ANDRULIS I.L., KNIGHT J.A., BOYD N.F., FIGUERO J.D., LISSOWSKA J., 188 WESOLOWSKA E., PEPŁOŃSKA B., BUKOWSKA A., RESZKA E., LIU J., ERIKSSON L., CZENE K., AUDLEY T., WU A.H., PANKRATZ V.S., HOPPER J.L., DOS-SANTOS-SILVA I.: Common breast cancer susceptibility variants in LSP1 and RAD51L1 are associated with mammographic density measures that predict breast cancer risk. Cancer Epidemiol. Biomarkers Prev., 2012, Vol. 21, nr 7, s. 1156-1166, bibliogr. 35 poz., sum. IF: 4.123 111. VRIJHEID M., CASAS M., BERGSTROM A., CARMICHAEL A., CORDIER S., EGGESBO M., ELLER E., FANTINI M.P., FERNANDEZ M.F., FERNANDEZ-SOMOANO A., GEHRING U., GRAZULEVICIENE R., HOHMANN C., KARVONEN A.M., KEIL T., KOGEVINAS M., KOPPEN G., KRAMER U., KUEHNI C.E., MAGNUS P., MAJEWSKA R., ANDERSEN A.M., PATELAROU E., PETERSEN M.S., PIERIK F.H., POLAŃSKA K., PORTA D., RICHIARDI L., SANTOS A.C., SLAMA R., SRAM R.J., THIJS C., TISCHER C., TOFT G., TRNOVEC T., VANDENTORREN S., VRIJKOTTE T.G., WILHELM M., WRIGHT J., NIEUWENHUIJSEN M.: European birth cohorts for environmental health research. Environ. Health. Persp., 2012, Vol. 120, nr 1, s. 29-37, bibliogr. 65 poz., sum. IF: 7.036 112. WIECZOREK E., RESZKA E., GROMADZIŃSKA J., WĄSOWICZ W.: Genetic polymorphism of matrix metalloproteinases in breast cancer. Neoplasma, 2012, Vol. 59, nr 3, s. 237-247, bibliogr. 63 poz., sum. IF: 1.440 113. WISZNIEWSKA M., LIPIŃSKA-OJRZANOWSKA A., ZIEMBA K., WALUSIAK-SKORUPA J.: Przewlekła obturacyjna choroba płuc - schorzenie związane z pracą zawodową. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 2, s. 217-228, bibliogr. 78 poz., streszcz., sum. IF: 0.303 114. WITTCZAK T., DUDEK W., WALUSIAK-SKORUPA J., BOCHENSKA-MARCINIAK M., NOWAKOWSKA-ŚWIRTA E., KUNA P., PAŁCZYŃSKI C.: Occupational asthma due to spruce wood. Occup. Med. (Lond.), 2012, Vol. 62, nr 4, s. 301-304, bibliogr. 10 poz., sum. IF: 1.136 115. WITTCZAK T., DUDEK W., WALUSIAK-SKORUPA J., ŚWIERCZYŃSKA-MACHURA D., CADER W., KOWALCZYK M., PAŁCZYŃSKI C.: Metal-induced asthma and chest X-ray changes in welders. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 3, s. 242-250, bibliogr. 30 poz., sum. IF: 1.227 116. WOŹNICKA E., NIEBUDEK-BOGUSZ E., KWIECIEŃ J., WIKTOROWICZ J., ŚLIWIŃSKAKOWALSKA M.: Applicability of the vocal tract discomfort (VTD) scale in evaluating the effects of voice therapy of occupational voice disorders. Med. Pr., 2012, T. 63, nr 2, s. 141-152, bibliogr. 28 poz., sum., streszcz. IF: 0.303 117. WROŃSKA-NOFER T., NOFER J.R., JAJTE J., DZIUBAŁTOWSKA E., SZYMCZAK W., KRAJEWSKI W., WĄSOWICZ W., RYDZYŃSKI K.: Oxidative DNA damage and oxidative stress in subjects occupationally exposed to nitrous oxide (N(2)O). Mutat. Res. Fundam. Mol. Mech. Mutagen., 2012, Vol. 731, nr 1-2, s. 58-63, bibliogr. 50 poz., sum. IF: 2.850 118. WRZESIEŃ M., OLSZEWSKI J.: Hand exposure of nuclear medicine workers during administration of radioiodine. Radiat. Prot. Dosim., 2012, Vol. 151, nr 1, s. 147-152, bibliogr. 12 poz., sum. IF: 0.822 119. WU X., SCELO G., PURDUE M.P., ROTHMAN N., JOHANSSON M., YE Y., WANG Z., ZELENIKA D., MOORE L.E., WOOD C.G., PROKHORTCHOUK E., GABORIEAU V., JACOBS K.B., CHOW W.H., TORO J.R., ZARIDZE D., LIN J., LUBINSKI J., TRUBICKA J., SZESZENIADĄBROWSKA N., LISSOWSKA J., RUDNAI P., FABIANOVA E., MATES D., JINGA V., BENCKO V., SLAMOVA A., HOLCATOVA I., NAVRATILOVA M., JANOUT V., BOFFETTA P., COLT J.S., DAVIS F.G., SCHWARTZ K.L., BANKS R.E., SELBY P.J., HARNDEN P., BERG C.D., HSING A.W., GRUBB R.L. 3RD, BOEING H., VINEIS P., CLAVEL-CHAPELON F., PALLI D., TUMINO R., KROGH V., PANICO S., DUELL E.J., QUIROS J.R., SANCHEZ M.J., NAVARRO C., ARDANAZ E., DORRONSORO M., KHAW K.T., ALLEN N.E., BUENO-DE189 MESQUITA H.B., PEETERS P.H., TRICHOPOULOS D., LINSEISEN J., LJUNGBERG B., OVERVAD K., TJONNELAND A., ROMIEU I., RIBOLI E., STEVENS V.L., THUN M.J., DIVER W.R., GAPSTUR S.M., PHAROAH P.D., EASTON D.F., ALBANES D., VIRTAMO J., VATTEN L., HVEEM K., FLETCHER T., KOPPOVA K., CUSSENOT O., CANCEL-TASSIN G., BENHAMOU S., HILDEBRANDT M.A., PU X., FOGLIO M., LECHNER D., HUTCHINSON A., YEAGER M., FRAUMENI J.F. JR, LATHROP M., SKRYABIN K.G., MCKAY J.D., GU J., BRENNAN P., CHANOCK S.J.: A genome-wide association study identifies a novel susceptibility locus for renal cell carcinoma on 12p11.23. Hum. Mol. Genet., 2012, Vol. 21, nr 2, s. 456-462, bibliogr. 19 sum. IF: 7.636 120. YANG X.R., FIGUEROA J.D., FALK R.T., ZHANG H., PFEIFFER R.M., HEWITT S.M., LISSOWSKA J., PEPŁOŃSKA B., BRINTON L., GARCIA-CLOSAS M., SHERMAN M.E.: Analysis of terminal duct lobular unit involution in luminal A and basal breast cancers. Breast Cancer Res., 2012, Vol. 14, nr 2, s. R64, 8 s. bibliogr. 33 poz., sum. IF: 5.245 121. ZIELIŃSKA-BLIŹNIEWSKA H., SUŁKOWSKI W.J., PIETKIEWICZ P., MIŁOŃSKI J., MAZUREK A., OLSZEWSKI J.: Evaluation of vocal acoustic and efficiency analysis parameters in medical students and academic teachers with use of IRIS and DiagnoScope Specialist software. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 3, s. 236-241, bibliogr. 12 poz., sum. IF: 1.227 ARTYKUŁY W CZASOPISMACH Z LISTY B MNISW 122. ANDYSZ A., MERECZ D.: Psychologiczne konsekwencje przewlekłych chorób układu oddechowego. Rola personelu medycznego w ich przezwyciężaniu. Pneumonol. Alergol. Pol., 2012, T. 80, nr 4, s. 329-338, bibliogr. 42 poz., streszcz., sum. 123. BĄK M., BERNAS S., ŚLIWKIEWICZ K., WINNICKA R., KOŁACIŃSKI Z., KRAKOWIAK A.: Samobójcze zatrucie digoksyną - nadal aktualny problem toksykologii klinicznej - opis przypadku. Prz. Lek., 2012, T. 69, nr 3, s. 125-127, bibliogr. 11 poz., streszcz., sum. 124. BERNAS S., RZEPECKI J., WINNICKA R., KOŁACIŃSKI Z., KRAKOWIAK A.: Zatrucia tlenkiem węgla w materiale Oddziału Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w latach 20062010. Prz. Lek., 2012, T. 69, nr 8, s. 415-419, bibliogr. 19 poz., streszcz., sum. 125. BOROWIECKA J., WESOŁOWSKI W., PANEK K.: Analiza składników wyrobów perfumeryjnych z linii orientalnej oznaczonych techniką GC/MS. Pol. J. Cosmetol., 2012, Vol. 15, nr 2, s. 106-114, bibliogr. 33 poz., streszcz., sum. 126. BRZEŹNICKI S., BONCZAROWSKA M., GROMIEC J.: Fenylohydrazyna - metody oznaczania. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 1, s. 89-96. 127. BURDA P., KOŁACIŃSKI Z., ŁUKASIK-GŁĘBOCKA M., SEIN ANAND J.: Postępowanie w ostrych zatruciach tlenkiem węgla - stanowisko Sekcji Toksykologii Klinicznej Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prz. Lek., 2012, T. 69, nr 8, s. 463-465, bibliogr. 14 poz., streszcz., sum. 128. BYSTRY K., STETKIEWICZ J., WĄGROWSKA-KOSKI E.: 1,1,2-Trichloroetan. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 3, s. 137-155, bibliogr. 60 poz., streszcz., sum. 129. FRONCZAK A., POLAŃSKA K., MAKOWIEC-DĄBROWSKA T., KALETA D.: Palenie tytoniu wśród kobiet - strategie dla ograniczenia epidemii tytoniowej. Prz. Lek., 2012, T. 69, nr 10, s. 11031107, bibliogr. 15 poz., streszcz., sum. 190 130. JAKUBOWSKI M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Kadm i jego związki nieorganiczne - w przeliczeniu na Cd. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 2, s. 111-146, bibliogr. 133 poz., streszcz., sum. 131. KALETA D., POLAŃSKA K., DZIANKOWSKA-ZABORSZCZYK E., KOWALSKA A., DRYGAS W., FRONCZAK A.: Opinie i postawy nauczycieli wobec zakazu palenia w miejscach publicznych. Prz. Lek., 2012, T. 69, nr 10, s. 983-986, bibliogr. 11 poz., streszcz., sum. 132. KONIECZKO K., CZERCZAK S., WĄGROWSKA-KOSKI E.: 4,4'-Tiobis(6-tert-butylo-3metylofenol)- frakcja wdychalna. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 4, s. 99-116, bibliogr. 32 poz., streszcz., sum. 133. KOSOBUDZKI M., BORTKIEWICZ A.: Genetyczne uwarunkowania chorób układu krążenia. Forum Med. Rodz., 2012, T. 6, nr 1, s. 1-13, bibliogr. 32 poz., streszcz., sum. 134. KRAKOWIAK A., PIEKARSKA-WIJATKOWSKA A., KOTWICA M.: Analiza przyczyn zatruć u dzieci w latach 2001-2010 na podstawie materiału zgromadzonego w Krajowym Centrum Informacji Toksykologicznej w Łodzi. Prz. Pediatr., 2012, T. 42, nr 3, s. 127-131, bibliogr. 11 poz., streszcz., sum. 135. KRĘCISZ B, CHOMICZEWSKA-SKÓRA D., PAŁCZYŃSKI C., KIEĆ-ŚWIERCZYŃSKA M.: Uczulenie na metale a implanty medyczne. Alergia, 2012, nr 4, s. 17-18,30., bibliogr. 38 poz., sum., streszcz. 136. KRĘCISZ B., CHOMICZEWSKA-SKÓRA D., KIEĆ-ŚWIERCZYŃSKA M.: Uczulenie na metale w praktyce dermatologicznej. Dermatol. Prakt., 2012, nr 6, s. 19-27, bibliogr. 87 poz., streszcz. 137. KUCHARSKA M., WESOŁOWSKI W., GROMIEC J.: Cykloheksanol - metoda oznaczania. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 1, s. 71-76, streszcz., sum. 138. KUCHARSKA M., WESOŁOWSKI W., GROMIEC J.: Cykloheksanon - metoda oznaczania. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 1, s. 77-82, streszcz., sum. 139. KUPCZEWSKA-DOBECKA M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Peroksyboran(III)sodu i jego hydraty frakcja wdychalna. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 3, s. 71-99, bibliogr. 72 poz., streszcz., sum. 140. MACIEJEWSKA A.: Respirabilna krystaliczna krzemionka: kwarc i krystobalit. Oznaczanie w powietrzu na stanowiskach pracy metodą spektrometrii w podczerwieni (FT-IR) w pastylkach KBr. Podst. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 4, s. 117-130, bibliogr. 7 poz., streszcz., sum. 141. MACZUGA J., RADOMSKA A., PRZYŁUSKA J.: Polskie czasopisma medyczne a wykorzystanie technologii informacyjnych. Forum. Bibl. Med., 2012, T. 5, nr 1, s. 430-440, bibliogr. w przypisach, sum. , streszcz. 142. MAMROT P., ANIOŁCZYK H., MARIAŃSKA M., KOPROWSKA J., FILIPOWSKA B.: Ochrona środowiska komunalnego przed polem elektromagnetycznym za pomocą tekstylnych materiałów barierowych. Prz. Telekomunikacyjny - Wiad. Telekomunikacyjne, 2012, nr 8-9, s. 859-864, bibliogr. 6 poz., streszcz. 143. PAŁASZEWSKA-TKACZ A., CZERCZAK S., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Ftalan dibutylu - frakcja wdychalna. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań 191 wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 3, s. 37-70, bibliogr. 137 poz., streszcz., sum. 144. PAŁCZYŃSKI C., DUDEK W., KRĘCISZ B.: Zmiany klimatu, miejska wyspa ciepła i choroby alergiczne. Alergia, 2012, nr 4, s. 26-28, bibliogr. 10 poz., sum., streszcz. 145. PAŁCZYŃSKI C., KRAKOWIAK A.: Skutki ostrego narażenia na substancje toksyczne w układzie oddechowym. Alergia, 2012, nr 3, s. 16-21, bibliogr. 41 poz., sum., streszcz. 146. PAŁCZYŃSKI C., WITTCZAK T., WALUSIAK-SKORUPA J.: Problemy związane z medycyną pracy w praktyce lekarskiej. Med. Prakt., 2012, nr 12, s. 121-124. 147. PAŁCZYŃSKI C.: Zagrożenia zdrowia w obrębie układu oddechowego związane z aktywnością wulkaniczną. Alergia, 2012, nr 2, s. 20-22, bibliogr. 12 poz., streszcz., sum. 148. PAS-WYROŚLAK A., WISZNIEWSKA M., KOWALCZYK M., WALUSIAK-SKORUPA J.: Badanie eozynofilii we łzach w diagnostyce alergicznego zapalenia spojówek o etiologii zawodowej. Alergia Astma Immunol., 2012, T. 17, nr 1, s. 32-40, bibliogr. 21 poz., streszcz., sum. 149. PRZYŁUSKA J.: Jak opublikować artykuł według zasad Open Access – porady dla autorów publikacji medycznych. Forum Bibl. Med., 2012, T. 5, nr 1, s. 471-477, bibliogr. w przypisach, sum., streszcz. 150. RZEPECKI J., KRAKOWIAK A., FISZER M., CZYŻEWSKA S., WINNICKA R., KOŁACIŃSKI Z., POLITAŃSKI P., ŚWIDERSKA S.: Ostre zatrucia alkoholem metylowym wśród pacjentów Oddziału Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy im. Nofera w Łodzi, hospitalizowanych w latach 2000-2009. Prz. Lek., 2012, T. 69, nr 8, s. 431-434, bibliogr. 8 poz., streszcz., sum. 151. SAPOTA A., SKRZYPIŃSKA-GAWRYSIAK M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Bromoeten. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 2, s. 13-29, bibliogr. 50 poz., streszcz., sum. 152. SAPOTA A., SKRZYPIŃSKA-GAWRYSIAK M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Chlorek benzoilu. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 2, s. 31-44, bibliogr. 21 poz., streszcz., sum. 153. STAREK A., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Akrylan 2-etyloheksylu. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 1, s. 13-26, bibliogr. 36 poz., streszcz., sum. 154. STAREK A., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Mangan i jego związki nieorganiczne - w przeliczeniu na Mn. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 1, s. 27-58, bibliogr. 88 poz., streszcz., sum. 155. STAREK A., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Styren. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 3, s. 101-135, bibliogr. 154 poz., streszcz., sum. 156. SZYMAŃSKA J.A., BRUCHAJZER E., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Eter oktabromodifenylowy mieszanina izomerów 2,2',3,3',4,4',5',6-, 2,2',3,3',4,4',6,6'- i 2,2',3,4,4',5,5',6- - frakcja wdychalna. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i 192 okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 3, s. 5-35, bibliogr. 81 poz., streszcz., sum. 157. SZYMAŃSKA J.A., BRUCHAJZER E., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Eter pentabromodifenylowy mieszanina izomerów. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 2, s. 75-109, bibliogr. 90 poz., streszcz., sum. 158. SZYMAŃSKA J.A., BRUCHAJZER E., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Kwas akrylowy. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 4, s. 69-97, bibliogr. 53 poz., streszcz., sum. 159. SZYMAŃSKA J.A., FRYDRYCH B., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Heksachlorocyklopentadien. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 4, s. 41-67, bibliogr. 31 poz., streszcz., sum. 160. ŚWIDWIŃSKA-GAJEWSKA A., CZERCZAK S., WĄGROWSKA-KOSKI E.: 1,2-Dibromoetan. Dokumentacja dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego. Zakres badań wstępnych i okresowych, narządy (układy) krytyczne, przeciwwskazania lekarskie do zatrudnienia. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 2, s. 45-73, bibliogr. 152 poz., streszcz., sum. 161. WESOŁOWSKI W., KUCHARSKA M., GROMIEC J.: Butan-2-on - metoda oznaczania. Podst. Met. Oceny Środ. Pr., 2012, T. 28, nr 1, s. 65-70, streszcz., sum. 162. WITTCZAK T., WALUSIAK-SKORUPA J., PAŁCZYŃSKI C.: Choroby alergiczne i zagrożenia toksykologiczne w środowisku pracy rolników. Alergia, 2012, nr 1, s. 12-14, bibliogr. 28 poz., streszcz., sum. 163. WOŹNICKA E., NIEBUDEK-BOGUSZ E., ŚLIWIŃSKA-KOWALSKA M.: Nowa metoda manualnej terapii krtani w rehabilitacji zaburzeń czynnościowych głosu. Otorynolaryngologia - Prz. Klin., 2012, T. 11, nr 4, s. 168-173, bibliogr. 24 poz., streszcz., sum. 164. ZAMYSŁOWSKA-SZMYTKE E., ŚLIWIŃSKA-KOWALSKA M.: Badania układu równowagi dla potrzeb medycyny pracy. Otorynolaryngologia - Prz. Klin., 2012, T. 11, nr 4, s. 139-145, bibliogr. 24 poz., streszcz., sum. ARTYKUŁY W CZASOPISMACH Z LISTY C MNISW 165. FRONCZAK A., POLAŃSKA K., USIDAME B., KALETA D.: Comprehensive tobacco control measures - the overview of the strategies recommended by WHO. Centr. Eur. J. Public Health, 2012, Vol. 20, nr 1, s. 81-86, bibliogr. 26 poz., sum. 166. KNOL-MICHAŁOWSKA K.: Rola rodziny w interwencji i profilaktyce zagrożeń w Internecie. Stud. Eduk., 2012, nr 23, s. 301-327, bibliogr. 35 poz., sum. 167. KNOL-MICHAŁOWOWSKA K., GOSZCZYŃSKA E., PETRYKOWSKA A.: Fora internetowe jako źródło wsparcia społecznego dla kobiet ciężarnych uzależnionych od nikotyny. Stud. Eduk., 2012, nr 23, s. 141-162, bibliogr. 19 poz., sum. 168. KORZENIOWSKA E.: Polscy pracownicy o wykorzystaniu nowych mediów w edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia w miejscu pracy. Stud. Eduk., 2012, nr 23, s. 163-181, bibliogr. 27 poz., sum. 193 169. LAZURAS L., PYŻALSKI J., BARKOUKIS V., TSORBATZOUDIS H.: Empathy and moral disengagement in adolescent cyberbullying: implications for educational intervention and pedagogical practice. Stud. Eduk., 2012, nr 23, s. 57-69, bibliogr. 49 poz., sum., streszcz. 170. PLICHTA P.: Uczniowie z lekką niepełnosprawnością intelektualną jako ofiary agresji elektronicznej. Stud. Eduk., 2012, nr 23, s. 267-280, bibliogr. 22 poz., sum. 171. PUCHALSKI K.: Internet a możliwości poprawy efektów edukacji zdrowotnej. Stud. Eduk., 2012, nr 23, s. 119-139, bibliogr. 42 poz., sum. POZOSTAŁE ARTYKUŁY 172. BUJAK-PIETREK S.: Zagrożenia pyłem azbestowym. Promotor BHP, 2012, nr 12, s. 17-20, bibliogr. 12 poz. 173. HECK J.E., MOORE L.E., LEE Y.C., MCKAY J.D., HUNG R.J., KARAMI S., GABORIEAU V., SZESZENIA-DĄBROWSKA N., ZARIDZE D.G., MUKERIYA A., MATES D., FORETOVA L., JANOUT V., KOLLAROVA H., BENCKO V., ROTHMAN N., BRENNAN P., CHOW W.H., BOFFETTA P.: Xenobiotic metabolizing gene variants and renal cell cancer: a multicenter study. Front. Oncol., 2012, nr 2, s. 16, bibliogr. 39 poz., sum. 174. JÓŹWIAK Z.: Hałas w przemyśle. Pr. Zdr., 2012, nr 7-8, s. 28-31. 175. JÓŹWIAK Z.: Maty antyzmęczeniowe. Pr. Zdr., 2012, nr 11, s. 37-38. 176. JÓŹWIAK Z.: Nie tylko skórka od banana... Pr. Zdr., 2012, nr 12, s. 32-33. 177. JÓŹWIAK Z.: Obciążenie układu ruchu u stomatologów. Promotor BHP, 2012, nr 12, s. 41-46. 178. JÓŹWIAK Z.: Prawo tarcia Pr. Zdr., 2012, nr 3, s. 42-44. 179. KNOL K.: Czy Internet to świat bez zasad? Remedium, 2012, nr 7-8, s. 4-5, bibliogr. 5 poz. 180. KNOL K.: Profilaktyka agresji elektronicznej - co może zrobić szkoła? Hejnał Oświatowy, 2012, nr 5, s. 13-15, bibliogr. 8 poz. 181. MAKOWIEC-DĄBROWSKA T.: Wysiłek fizyczny w pracy zawodowej a wiek pracowników. Część 1. Przyjaciel przy Pracy, 2012, nr 9, s. 10-12. 182. MAKOWIEC-DĄBROWSKA T.: Wysiłek fizyczny w pracy zawodowej a wiek pracowników. Część 2. Przyjaciel przy Pracy, 2012, nr 10, s. 28-29. 183. MARCINKIEWICZ A.: Szczepienia ochronne pracowników. Promotor BHP, 2012, nr 9, s. 42-44. 184. PYŻALSKI J.: From cyberbullying to electronic aggression: typology of the phenomenon. Emotional and Behavioural Difficulties, 2012, Vol. 17, nr 3-4, s. 305-317, bibliogr. 46 poz., sum. 185. SAKOWSKI P.: Vaccination system in Poland – a brief overview of migrant issues. Barents Newsletter Occup. Health Safety, 2011, Vol. 14 nr 2, s. 49-50, bibliogr. 15 poz. 186. SITAREK K., SZYMCZAK W.: Buta-1,3-dien. Wyt. Szac. Ryzyka Zdr., 2012, nr 1, s. 41-77, bibliogr. s. 70-77, sum. 194 187. SOĆKO R., SZYMCZAK W.: Fenylohydrazyna i jej związki. Wyt. Szac. Ryzyka Zdr., 2012, nr 1, s. 79-96, bibliogr. s. 94-96, sum. 188. ŚWIĄTKOWSKA B.: Główne zagrożenia zdrowia osób w wieku produkcyjnym w Polsce. Prew. Rehabil., 2012, nr 3, s. 8-14, bibliogr. w przypisach. 189. ŚWIDWIŃSKA-GAJEWSKA A., SZYMCZAK W.: Akrylamid. Wyt. Szac. Ryzyka Zdr., 2012, nr 1, s. 5-40, bibliogr. s. 32-40, sum. 190. WALUSIAK-SKORUPA J.: Najczęstsze problemy orzecznicze podczas badań profilaktycznych osób niepełnosprawnych. Część II. Pr. Zdr., 2012, nr 1, s. 28-31. 191. WALUSIAK-SKORUPA J.: Zasady dobrej praktyki w opiece profilaktycznej nad pracownikiem nasza przyszłość. Pr. Zdr., 2012, nr 9, s. 40-41. 192. WALUSIAK-SKORUPA J.: Zasady dobrej praktyki w opiece profilaktycznej nad pracownikiem niepełnosprawnym. Pr. Zdr., 2012, nr 10, s. 30-34. 193. WĄGROWSKA-KOSKI E., WALUSIAK-SKORUPA J.: Nowe wyzwania w medycynie pracy. Pr. Zdr., 2012, nr 2, s. 20-24. 194. WISZNIEWSKA M.: Przewlekła obturacyjna choroba płuc pochodzenia zawodowego. Pr. Zdr., 2012, nr 7-8, s. 8-12, bibliogr. 5 poz. MONOGRAFIE 195. BABLOK L., BIDZIŃSKI M., DOMITRZ J., JAKIEL G., JĘDRZEJCZAK P., HANKE W., KORMAN M., KUCZYŃSKI W., KURZAWA R., PAWELCZYK L., PORĘBA R., PUTOWSKI L., RADOWICKI S., RADWAN M., RADWAN P., SZAMATOWICZ J., SZAMATOWICZ M., WOŁCZYŃSKI S.: Algorytmy diagnostyczno-lecznicze w niepłodności. Red. Wołczyński S., Radwan M. . Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2011, 131 s., bibliogr. przy rozdz. 196. Cyberbullying - zjawisko, konteksty, przeciwdziałanie. Red. Pyżalski J. Łódź: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi 2012, 259 s. 197. MERECZ D., POTOCKA A., WĘŻYK A., WASZKOWSKA M.: Mini przewodnik po psychospołecznych zagrożeniach zawodowych. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, 37 s., bibliogr. 21 poz. 198. Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne. Red. Marcinkiewicz A., Szosland D. Łódź: Oficyna Wydaw. Inst. Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, 132 s., bibliogr. 66 poz. 199. Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy. Poradnik dla lekarzy. Red. Merecz D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, 107 s., bibliogr. przy rozdz. 200. PYŻALSKI J.: Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży. Kraków: Impuls 2012, 317 s., bibliogr. 305 poz. 201. PYŻALSKI J.: Potrzeby rozwiązań wychowawczych w świetlicach środowiskowych w zakresie pracy pedagogicznej z młodzieżą zagrożoną wykluczeniem społecznym w województwie łódzkim. Łódź: Stowarzyszenie MONAR 2012, 48 s., bibliogr. 13 poz. 195 202. RANTANANEN J., KIM R.: Ocena i zalecenia dotyczące wzmocnienia stanowiska i roli zarządczej Ministerstwa Zdrowia w działaniach związanych z poprawa promocji zdrowia w miejscu pracy Polsce. [Współaut.]Kłosiński W., Pietruszka A., Hanke W., Jakubowski M., Kopias J.A., Korzeniowska E., Puchalski K., Tarkowski S., Walusiak-Skorupa J., Koradecka D., ŻołnierczykZreda D., Bugajska J., Brzozowski A., Taranowska W., Czarnowski J., Łyjak G., Kowalik K., Karaszewska A., Miśkiewicz P., Kozieł A. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe 2012, 51 s., bibliogr. 68 poz. 203. SZESZENIA-DĄBROWSKA N., WILCZYŃSKA U., SOBALA W.: Choroby zawodowe w Polsce w 2011 r. Łódź: Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Centralny Rejestr Chorób Zawodowych 2012, 93 s., bibliogr. w przypisach. 204. Środowisko pracy a choroby układu krążenia. Poradnik dla specjalistów BHP, PIP, PIS, pracowników i pracodawców. Red. Bortkiewicz A. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, 114 s., bibliogr. 223 poz. 205. VANHAVERE F., CARINOU E., GUALDRINI G., CLAIEAND I., SANS MERCE M., GINJAUME M., NIKODEMOVA D., JANKOWSKI J., BORDY J.-M., RIMPLER A., WACH S., MARTIN P., STRUELENS L., KRIM S., KOUKORAVA C., FERRARI P., MARIOTTI F., FANTUZZI E., DONADILLE L., ITIE C., RUIZ N., CARNICER A., FULOP M., DOMIENIK J., BRODECKI M., DAURES J., BARTH I., BILSKI P.: ORAMED: Optimization of radiation protection of medical staff. Braunschweig: European Radiation Dosimetry e. V. 2012, 184 s., bibliogr. przy rozdz. 206. WASZKOWSKA M., POTOCKA A., WĄGROWSKA-KOSKI E., MERECZ D.: Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, 92 s. ROZDZIAŁY 207. BORTKIEWICZ A., GADZICKA E., SIEDLECKA J., MAKOWIEC-DĄBROWSKA T.: Zawodowe i środowiskowe czynniki ryzyka chorób układu krążenia. W: Środowisko pracy a choroby układu krążenia. Poradnik dla specjalistów BHP, PIP, PIS, pracowników i pracodawców. Red. Bortkiewicz A. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 38-81, bibliogr. s. 90-114. 208. BORTKIEWICZ A.: Podsumowanie. W: Środowisko pracy a choroby układu krążenia. Poradnik dla specjalistów BHP, PIP, PIS, pracowników i pracodawców. Red. Bortkiewicz A. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 87-89, bibliogr. s. 90-114. 209. BORTKIEWICZ A.: Wprowadzenie. W: Środowisko pracy a choroby układu krążenia. Poradnik dla specjalistów BHP, PIP, PIS, pracowników i pracodawców. Red. Bortkiewicz A. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 5-9, bibliogr. s. 90-114. 210. CZERCZAK S., GROMIEC J.P., PAŁASZEWSKA-TKACZ A., ŚWIDWIŃSKA-GAJEWSKA A.: Nickel, ruthenium, rhodium, palladium, osmium, and platinum. W: Patty's Toxicology Ed. Bingham E., Cohrssen B. Hoboken: John Wiley & Sons 2012, s. 653-768, bibliogr. 912 poz. 211. DUDEK B., MERECZ D.: Poziom i zróżnicowanie zasobów a decyzje finansowe w sytuacjach o różnej wartości oczekiwanej. W: Teoria zachowania zasobów Stevana E. Hobfolla. Polskie doświadczenia. Red. Bielawska-Batorowicz E., Dudek B. Łódź: Wydaw. Uniwersytetu Łódzkiego 2012, s. 125-133, sum. 196 212. JAKUBOWSKI M.: Biomarkers of exposure. Lead. W: Biomarkers and human biomonitoring. Volume 1: Ongoing programs and exposures. Ed. Knudsen L.E., Merlo D.F. Cambridge: RSC Publishing 2012, s. 322-337, bibliogr. 38 poz. 213. JAKUBOWSKI M.: Zinc and cadmium compounds. W: Patty's Toxicology Ed. Bingham E., Cohressen B. Hoboken: John Wiley & Sons 2012, s. 167-211, bibliogr. 240 poz. 214. JÓŹWIAK Z., BORTKIEWICZ A., MAKOWIEC-DĄBROWSKA T.: Workload of workers employed in the transportation of disabled people. W: Ergonomics for the disabled. Ed. Lewandowski J., Niziołek K. Łódź: Technical University of Lodz Press 2011, s. 159-173 bibliogr. 12 poz. 215. KACZMAREK-ŚLIWIŃSKA M., PYŻALSKI J.: New dimensions of PR ethics in the era of new media. W: Convergence: media in future. Ed. Baczyński A., Drożdż M., et al. Kraków: Institute of Journalism and Social Communication, The Pontifical University of John Paul II; FALL 2012, s. 159-177, bibliogr. 40 poz., sum. 216. KNOL K.: Świat bez zasad? - normatywność online. W: Cyberbullying - zjawisko, konteksty, przeciwdziałanie. Red. Pyżalski J. Łódź: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi 2012, s. 151-184, bibliogr. 23 poz. 217. KNOL-MICHAŁOWSKA K.: Agresja elektroniczna wśród dzieci i młodzieży - rola szkoły w działaniach interwencyjnych i profilaktycznych, część I. W: Poradnik pedagoga szkolnego. Gimnazjum i szkoła ponadgimnazjalna. Red. Rokicka B. Warszawa: Dr Josef Raabe Spółka Wydawnicza 2012, s. 1-36 (w rozdz. G 2.6). 218. KOŁACIŃSKI Z.: Zatrucia metalami i ich związkami. W: Wybrane problemy zagrożeń chemicznych dla ratowników medycznych. Red. Pach J., Groszek B. Nowy Sącz: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu 2012, s. 88-127, bibliogr. 48 poz. 219. MAKOWIEC-DĄBROWSKA T., HANKE W.: Epidemiologia czynników ryzyka i chorób układu krążenia (CVD). W: Środowisko pracy a choroby układu krążenia. Poradnik dla specjalistów BHP, PIP, PIS, pracowników i pracodawców. Red. Bortkiewicz A. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 10-22, bibliogr. s. 90-114. 220. MARCINKIEWICZ A., SZOSLAND D., PAS-WYROŚLAK A., LEWAŃSKA M.: Inne konsultacje specjalistyczne. W: Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne. Red. Marcinkiewicz A., Szosland D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 51-56. 221. MARCINKIEWICZ A., SZOSLAND D.: Algorytm lekarskiego postępowania orzeczniczego u kierowców z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej. W: Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne. Red. Marcinkiewicz A., Szosland D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 33-51,56-65. 222. MARCINKIEWICZ A., SZOSLAND D.: Wprowadzenie. W: Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne. Red. Marcinkiewicz A., Szosland D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 9-11., 223. MARCINKIEWICZ A., SZOSLAND D.: Zalecenia dla kierowców chorujących na cukrzycę. W: Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne. Red. Marcinkiewicz A., Szosland D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 67-68. 197 224. MARCINKIEWICZ A., WĄGROWSKA-KOSKI E., RYBACKI M.: Stan prawny. W: Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne. Red. Marcinkiewicz A., Szosland D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 1331. 225. MERECZ D.: Molestowanie seksualne w pracy i okolicznościach związanych z pracą. W: Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy. Poradnik dla lekarzy. Red. Merecz D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 57-63, bibliogr. 15 poz. 226. MERECZ D.: Wypadki w pracy, narażenie na zdarzenia traumatyczne podczas wykonywania czynności zawodowych i ich skutki. W: Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy. Poradnik dla lekarzy. Red. Merecz D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 25-39, bibliogr. 5 poz. 227. MOŚCICKA-TESKE A., DRABEK M.: Agresja i mobbing - szczególny rodzaj zagrożeń psychospołecznych. W: Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy. Poradnik dla lekarzy. Red. Merecz D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 4156, bibliogr. 34 poz. 228. PAŁCZYŃSKI C., GÓRSKI P.: Astma zawodowa. W: Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2012. Red. prow. Gajewski P. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna 2012 s. 742. 229. PAŁCZYŃSKI C.: Beryloza. W: Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2012. Red. prow. Gajewski P. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna 2012 s. 739-741. 230. PLICHTA P.: Wyniki badań nad korzystaniem z internetu przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną - praktyczne implikacje. W: Cyberbullying - zjawisko, konteksty, przeciwdziałanie. Red. Pyżalski J. Łódź: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi 2012, s. 69-92, bibliogr. 24 poz. 231. POTOCKA A., WASZKOWSKA M., MERECZ D. (Oprac.): Zalecane metody i techniki diagnostyczne. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 89-92. 232. POTOCKA A., WASZKOWSKA M., MERECZ D.: Zakres i standardy badań psychologicznych. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 41-47, bibliogr. 4 poz. 233. POTOCKA A., WASZKOWSKA M.: Psychologiczne czynniki ryzyka wypadków. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 17-24, bibliogr. 25 poz. 234. POTOCKA A.: Psychospołeczne zagrożenia zawodowe. Zarys problemu. W: Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy. Poradnik dla lekarzy. Red. Merecz D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 7-23, bibliogr. 23 poz. 235. PYŻALSKI J.: Gimnazjaliści online: dobre i złe wiadomości z polskiej części wyników European Cyberbullying Intervention Project. W: Cyberbullying - zjawisko, konteksty, przeciwdziałanie. Red. Pyżalski J. Łódź: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi 2012, s. 11-43, bibliogr. 27 poz. 198 236. PYŻALSKI J.: The digital generation gap revisited. Constructive and dysfunctional patterns of social media usage. W: The impact of technology on relationships in educational settings. Ed. Costabile A., Spears B.A. New York: Routledge 2012, s. 91-101, bibliogr. 20 poz. 237. PYŻALSKI J.: Wstęp. W: Cyberbullying - zjawisko, konteksty, przeciwdziałanie. Red. Pyżalski J. Łódź: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Łodzi 2012, s. 7-10. 238. PYŻALSKI J.: Wychowanie w erze cyfrowej. W: Poradnik pedagoga szkolnego. Gimnazjum i szkoła ponadgimnazjalna. Red. Rokicka B. Warszawa: Dr Josef Raabe Spółka Wydawnicza 2012, s. 1-11 (w rozdz. C 1.9), bibliogr. w przypisach. 239. PYŻALSKI J.: Wywiad elektroniczny w badaniach tematów drażliwych. Uwagi po badaniach pilotażowych dotyczących agresji elektronicznej. W: Internet w psychologii - psychologia w Internecie. Red. Aouil B., Czerwiński K., Wosik-Kawala D. Toruń, Gniezno: Wydawnictwo Adam Marszałek, Gnieźnieńska Wyższa Szkoła Milenium 2011, s. 270-288. 240. RYDZYŃSKI K., PAKULSKA D.: Vanadium, niobium, and tantalum. W: Patty's Toxicology Ed. Bingham E., Cohrssen B. Hoboken: John Wiley & Sons 2012, s. 511-564, bibliogr. 345 poz. 241. SAKOWSKI P.: Occupational health of health care workers. A system approach as an example of practice at the national level – experience of Poland. W: Occupational Health of Health Care Workers. Ed. Lehtinen S. Helsinki: Finnish Institute of Occupational Health 2011, s. 21-24. 242. SIEDLECKA J.: Obturacyjny bezdech senny - istotny czynnik ryzyka chorób układu krążenia. W: Środowisko pracy a choroby układu krążenia. Poradnik dla specjalistów BHP, PIP, PIS, pracowników i pracodawców. Red. Bortkiewicz J. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 33-37, bibliogr. s. 90-114. 243. SIEDLECKA J.: Profilaktyka chorób układu krążenia wśród pracowników. W: Środowisko pracy a choroby układu krążenia. Poradnik dla specjalistów BHP, PIP, PIS, pracowników i pracodawców. Red. Bortkiewicz A. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 82-86, bibliogr. s. 90-114. 244. SZOSLAND D., MARCINKIEWICZ A.: Zaburzenia gospodarki węglowodanowej - aspekty diabetologiczne kluczowe dla oceny predyspozycji zdrowotnych do kierowania pojazdami. W: Orzecznictwo lekarskie dotyczące kierowców chorych na cukrzycę. Wskazówki metodyczne. Red. Marcinkiewicz A., Szosland D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 69-80. 245. WASZKOWSKA M. (Oprac.): Przykłady wypełniania dokumentacji badań psychologicznych. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 69-88. 246. WASZKOWSKA M., MERECZ D., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Wskazania lekarskie do przeprowadzania badań psychologicznych. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 27-40, bibliogr. 33 poz. 247. WASZKOWSKA M., POTOCKA A., MERECZ D. (Oprac.): Ankieta do oceny stanowiska pracy. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 65-67. 199 248. WASZKOWSKA M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Dokumentacja badań psychologicznych. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 49-56, bibliogr. 14 poz. 249. WASZKOWSKA M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Konsultacje psychologiczne - element profilaktycznego badania lekarskiego. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 912, bibliogr. 5 poz. 250. WASZKOWSKA M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Kontrola świadczeń udzielanych przez psychologów. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 57-59, bibliogr. 3 poz. 251. WASZKOWSKA M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Psycholog w służbie medycyny pracy. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 7-8, bibliogr. 2 poz. 252. WASZKOWSKA M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Rodzaje prac ze wskazaniami do badań psychologicznych. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 13-16, bibliogr. 4 poz. 253. WASZKOWSKA M., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Współpraca lekarz-psycholog. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 61-63. 254. WASZKOWSKA M.: Profilaktyka i zwalczanie psychospołecznych zagrożeń jako zadanie służby medycyny pracy. W: Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy. Poradnik dla lekarzy. Red. Merecz D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 101-106, bibliogr. 4 poz. 255. WASZKOWSKA M.: Terminy wykonywania badań psychologicznych. W: Waszkowska M., Potocka A., Wągrowska-Koski E., Merecz D. Dobra praktyka profilaktycznych badań psychologicznych. Podręcznik dla lekarzy i psychologów służby medycyny pracy. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy 2012, s. 25, bibliogr. 1 poz. 256. WASZKOWSKA M.: Zarządzanie ryzykiem psychospołecznym. W: Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy. Poradnik dla lekarzy. Red. Merecz D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 65-82, bibliogr. 4 poz. 257. WĘŻYK A.: Ochrona pracowników przed zagrożeniami psychospołecznymi w świetle przepisów prawa pracy (stan prawny na dzień 1 stycznia 2012). W: Psychospołeczne zagrożenia w środowisku pracy. Poradnik dla lekarzy. Red. Merecz D. Łódź: Oficyna Wydaw. Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 2012, s. 83-99, bibliogr. 16 poz. 258. WIKTOREK-SMAGUR A., HNATUSZKO-KONKA K., GERSZBERG A., KOWALCZYK T., LUCHNIAK P., KONOKOWICZ A.K.: Green way of biomedicine – how to force plants to produce new important proteins. W: Transgenic plants - Advances and Limitations. Ed. Yelda Ozden Çiftçi. Rijeka: InTechOpen 2012, s. 63-90, bibliogr. S. 81-90. 200 259. WOJDA M.: Służba medycyny pracy. W: Zdrowie i ochrona zdrowia w 2011 r. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych 2012, s. 131-134, 223-230. 260. ZMYŚLONY M.: Metody dozymetrii fizyko-chemicznej do wykorzystania w zdarzeniach radiacyjnych. W: Pokojowe i terrorystyczne zagrożenia radiacyjne. Red. Janiak M.K., Cheda A., Nowosielska E.M. Warszawa: Wojskowa Akademia Techniczna 2012, s. 113-128. 261. ZMYŚLONY M.: Zachorowania na nowotwory w otoczeniu linii wysokoenergetycznych i stacji bazowych telefonii komórkowej. W: Pokojowe i terrorystyczne zagrożenia radiacyjne. Red. Janiak M.K., Cheda A., Nowosielska E.M. Warszawa: Wojskowa Akademia Techniczna 2012, s. 231-246. MATERIAŁY KONFERENCYJNE – MIĘDZYNARODOWE 262. PAWLACZYK-ŁUSZCZYŃSKA M., DUDAREWICZ A., ZABOROWSKI K., ZAMOJSKA M., WASZKOWSKA M., ŚLIWIŃSKA-KOWALSKA M.: Annoyance related to noise from wind turbines in subjective assessment of people living in their vicinity. W: Inter-Noise 2012. Quieting the world's cities. Proceedings. New York City, Unites States, August 19-22, 2012. [CD-ROM]New York: [b.d.]2012, 12 s. bibliogr. 11 poz., sum. MATERIAŁY INFORMACYJNE 263. HAŁATEK T., SIŃCZUK-WALCZAK H., SZYMCZAK M., RYDZYŃSKI K.: Retraction: Neurological and respiratory symptoms in shipyard welders exposed to manganese. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 2, s. 205. 264. KOWALCZYK G.: Polish bibliography of occupational medicine, 2011. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 515-543. 265. LEJKO Z., WĄGROWSKA-KOSKI E.: Oczekiwania i problemy współczesnej medycyny pracy. [wywiad] Atest. Ochr. Pr., 2012, nr 4, s. 8-9. 266. LIPIŃSKA-OJRZANOWSKA A.: Wypalasz się zawodowo? Poszukaj nowej profesji! Pr. Zdr., 2012, nr 1, s. 20-23, bibliogr. 6 poz. 267. MARCINKIEWICZ A.: Pierwsza ogólnopolska konferencja z cyklu "Medycyna Pracy - BHP Pracodawca" pt. "Efektywne zarządzanie zdrowiem i bezpieczeństwem pracowników w miejscu pracy" Med. Pr., 2012, T. 63, nr 5, s. 619-620. 268. KUCZKOWSKA M., MERECZ D.: Pracownik to nie cyborg. Stres w pracy. Jak go rozpoznać i mu przeciwdziałać [wywiad] Kadry i Płace w Administracji, 2012, nr 7, s. 14-17. 269. SUŁKOWSKI W.J.: Editorial. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 1, s. 1-2. 270. SUŁKOWSKI W.J.: Editorial. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 2, s. 103-104. 271. SUŁKOWSKI W.J.: Editorial. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 3, s. 207-208. 272. SUŁKOWSKI W.J.: Editorial. Int. J. Occup. Med. Environ. Health, 2012, Vol. 25, nr 4, s. 317-318. 273. TARKOWSKI S., RICCIARDI W.: Editorial. Health impact assessment in Europe - current dilemmas and challenges. Eur. J. Public Health, 2012, Vol. 22, nr 5, s. 612, bibliogr. 5 poz. 201 274. WĄGROWSKA-KOSKI E.: O wyzwaniach stojących przed medycyną pracy i XII Krajowym Zjeździe Naukowym Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy. Rozmowa z dr Ewą WągrowskąKoski, konsultantem krajowym w dziedzinie medycyny pracy. [wywiad] Pr. Zdr., 2012, nr 6, s. 1920. 2. Wykaz referatów wygłoszonych podczas konferencji krajowych Styczeń „POIG za 2011 – ENVIROTEX”, Spała, 31/01- 02/02/2012: 1. Aniołczyk H., Mamrot P., Mariańska M., Pomiary SE PEM materiałów barierowych w wybranych zakresach częstotliwości w badaniach IMP w Łodzi. 2. Mamrot P., Aniołczyk H., Mariańska M., Badania testowe stanowiska do badań tłumienności ekranów modelowych w warunkach rzeczywistych (domek modelowy). Luty „Bezpieczne chemikalia - nowe elementy polityki chemikaliów zwiększające bezpieczeństwo ich stosowania dla człowieka i środowiska”, Gliwice, 21/02/2012: 3. Kupczewska-Dobecka M., Przekazywanie informacji w łańcuchu dostaw - karta charakterystyki wraz ze scenariuszem narażenia, zawierającym opis bezpiecznego stosowania substancji oraz informacje o środkach kontroli ryzyka dla człowieka i środowiska (”Extended SDS”). 4. Kupczewska-Dobecka M., Bezpomiarowe metody oceny narażenia - przykłady zastosowania w praktyce. 5. Konieczko K., Systemy klasyfikacji i oznakowania obowiązujące do 2015 r. - prawidłowe umieszczanie informacji w sekcji 2 i 3 karty charakterystyki - przykłady przeklasyfikowania. 6. Konieczko K., Substancje CMR (rakotwórcze, mutagenne, działające szkodliwe na rozrodczość) - klasyfikacja, wymagania prawne, rejestr czynników rakotwórczych i mutagennych. Marzec „II Śląskie Forum Laryngologiczne - Postępy w audiologii, rynologii i onkologii laryngologicznej”, Ustroń, 01/03- 03/03/2012: 7. Zamysłowska-Szmytke E., Podstawy rehabilitacji zawrotów głowy i zaburzeń równowagi. „V Sympozjum interaktywnym z cyklu ‘Od praktyki do wiedzy’ pod tytułem ‘Medicus Krezus ma casus. Astma, alergie, POChP, zapalenia naczyń”, Łódź, 02/03- 03/03/2012: 8. Walusiak-Skorupa J., Diagnostyka alergii zawodowej typu natychmiastowego. „I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej - Wychowanie ku wartościom. Rola nauczyciela w kształtowaniu postaw etycznych młodego pokolenia”, Lublin, 05/03- 06/03/2012: 9. Pyżalski J., Wychowanie w erze cyfrowej. 202 „IX Konferencja Naukowo-Szkoleniowa - Otorynolaryngologia Łódź 2012”, Łódź, 8/03- 09/03/2012: 10. Śliwińska-Kowalska M., Diagnostyka alergicznego nieżytu nosa i jego wpływ na astmę (wg dokumentu ARIA). 11. Śliwińska-Kowalska M., Autoimmunizacyjna choroba ucha wewnętrznego – trudności diagnostyczne i lecznicze. 12. Niebudek-Bogusz E., Współpraca foniatry z terapeutą głosu i mowy a podejście holistyczne w zaburzeniach procesu komunikatywnego. 13. Niebudek-Bogusz E., Grygiel J., Strumiłło P., Śliwińska-Kowalska M., Zastosowanie analizy kepstralnej w ocenie akustycznej głosu u pacjentów z guzkami głosowymi. 14. Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Dudarewicz A., Zamojska M., Zaborowski K., ŚliwińskaKowalska M., Ubytki słuchu wywołane hałasem wśród zawodowych muzyków orkiestrowych. 15. Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Zaborowski K., Dudarewicz A., Zamojska M., ŚliwińskaKowalska M., Subiektywny odbiór uciążliwości hałasu turbin wiatrowych - wyniki badań pilotażowych. 16. Dudarewicz A., Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Zamojska M., Zaborowski K., ŚliwińskaKowalska M., Czy ekspozycja na dźwięki podczas prób indywidualnych zwiększa ryzyko uszkodzenia słuchu wśród muzyków orkiestrowych? 17. Dudarewicz A., Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Zamojska M., Zaborowski K., ŚliwińskaKowalska M., Czasowe zmiany słuchu muzyków po ekspozycji na hałas orkiestrowy w trakcie prób. 18. Zamojska M., Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Dudarewicz A., Zaborowski K., ŚliwińskaKowalska M., Nastawienie muzyków orkiestrowych do stosowania ochronników słuchu. 19. Zamojska M., Dudarewicz A., Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Zamysłowska-Szmytke E., Śliwińska-Kowalska M., Oprogramowanie wspomagające program ochrony słuchu. 20. Zamysłowska-Szmytke E., Zaburzenia przedsionkowe a kwalifikowanie do pracy na stanowiskach wymagających sprawnych narządów zmysłów. 21. Kotyło P., Owczarek U., Śliwińska-Kowalska M., Opracowanie testu słyszenia w szumie (HINT) dla dorosłych. 22. Rewerska A., Rajkowska E., Politański P., Śliwińska-Kowalska M., Ochronne działanie Dmetioniny na narząd słuchu w urazie akustycznym. 23. Pawełczyk M., Rajkowska E., Owczarek U., Kotyło P., Gajda-Szadkowska A., Korczak I., Śliwińska-Kowalska M., Czynniki genetyczne predysponujące do wystąpienia szumów usznych i uszkodzeń słuchu po narażeniu na hałas – czy są różne? 24. Woźnicka E., Niebudek-Bogusz E., Śliwińska-Kowalska M., Efekty terapii głosu w dysfonii porażennej z wykorzystaniem skali VTD – studium przypadku. 25. Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Dudarewicz A., Zamojska M., Kotyło P., Współprowadzenie warsztatu nt. Interaktywny program ochrony słuchu przed hałasem. 203 26. Zamysłowska-Szmytke E., Współprowadzenie warsztatu nt. Diagnostyka i manewry terapeutyczne w łagodnych napadowych położeniowych zawrotach głowy. 27. Woźnicka E., Współprowadzenie warsztatu nt. Wybrane metody relaksacji w terapii głosu. „IX Ogólnopolska Konferencja Kadry Kierowniczej Oświaty”, Kraków, 09/03- 10/03/2012: 28. Pyżalski J., Nowe media w wychowaniu zdrowotnym. „Problemowe zachowania młodzieży w świetle badań – rekomendacje dla profilaktyki”, Kraków, 13/03- 14/03/2012: 29. Pyżalski J., Agresja elektroniczna a tradycyjna przemoc rówieśnicza i przemoc wobec nauczycieli – doświadczenia czterech lat badań w Polsce. „Forum ergonomii”, Warszawa, 15/03/2012: 30. Jóźwiak Z., Komfort dla kręgosłupa przy użyciu komfortowego sprzętu. PTO „Medycyna pracy – problemy okulistyczne”, Warszawa, 17/03/2012: 31. Pas-Wyroślak A., Problemy okulistyczne w orzekaniu o zdolności do pracy i o chorobach zawodowych. 32. Pas-Wyroślak A., Nowe zasady oceny narządu wzroku u osób kierujących pojazdami. „Warunki pracy polskich nauczycieli – Urząd Miasta Krakowa”, Kraków, 21/03/2012: 33. Pyżalski J., Agresja elektroniczna – rozpowszechnienie i profilaktyka oraz skutki zdrowotne. 34. Puchalski K., Dlaczego promocja zdrowia w szkole niedostatecznie sprzyja zdrowiu nauczycieli. „Oblicza nowych mediów”, Kraków, 22/03- 23/03/2012: 35. Pyżalski J., Agresja elektroniczna – rozpowszechnienie i profilaktyka oraz skutki zdrowotne. Sympozjum szkoleniowe „WOMP Toruń”, Toruń, 28/03/2012: 36. Pas-Wyroślak A., Badanie wzroku w praktyce lekarza medycyny pracy oraz badaniach lekarskich kierowców. „Nowoczesne Biuro”, Katowice, 28/03/2012: 37. Jóźwiak Z., Biuro XXI w. Wszystko o fotelach biurowych. Kwiecień „XXI Poznańskie Konwersatorium Analityczne - Nowoczesne Metody Przygotowania Próbek I Oznaczania Śladowych Ilości Pierwiastków”, Poznań, 12/04- 13/04/2012: 38. Trzcinka-Ochocka M. , Janasik B., Brodzka R., Ocena zawartości toksycznych metali śladowych w wyrobach gospodarstwa domowego i zabawkach; próba wykorzystania techniki LA-ICP-MS. 39. Brodzka R., Janasik B., Trzcinka-Ochocka M., Ocena możliwości zastosowania techniki LAICP-MS (spektrometria mas z plazmą sprzężoną indukcyjnie w połączeniu z ablacją laserową) do oznaczania metali w środowisku pracy. 204 40. Janasik B., Brodzka R., Trzcinka-Ochocka M., Stanisławska M., Oznaczanie selenu w surowicy/osoczu techniką spektrometrii mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-MS): porównanie z techniką bezpłomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (GF-AAS). 41. Stanisławska M., Janasik B., Zastosowanie techniki HPLC-ICP-MS do oznaczania związków chromu VI (CrVI) w powietrzu. „Nowoczesne Biuro”, Poznań, 17/04/2012: 42. Jóźwiak Z., Biuro XXI wieku – Wszystko o fotelach biurowych, czym kierować się przy wyborze, jak użytkować. „III Klinicznym Forum Ekspertów - Astma bez granic”, Wisła, 18/04- 21/04/2012: 43. Pałczyński C., Astma ciężka a ekspozycja zawodowa. „Ogólnopolski Kongres Ekspozycji Zawodowej - Dbając o zdrowie - narażają zdrowie”, Warszawa, 19/04/2012: 44. Rybacki M., Skutki ekspozycji zawodowej – koszty dla jednostki i społeczeństwa. „Opieka Zdrowotna dla Pracowników – Praktyka rynkowa, potrzeby pracodawców, oferta dostawców”, Warszawa, 23/04/2012: 45. Puchalski K., Kształtowanie skutecznej polityki zdrowotnej w firmach – jak oddziaływać na stan zdrowia pracowników? „Konferencja pt. ‘Bezpieczna praca’ organizowana w ramach Światowego Dnia Pamięci Ofiar Wypadków przy Pracy i Chorób Zawodowych”, Łódź, 23/04/2012: 46. Siedlecka J., Promocja zdrowia w miejscu pracy – modelowy program prewencji chorób związanych z pracą wdrożony wśród kierowców transportu miejskiego. „Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dn. 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych - nowe wymogi dla polskiego przemysłu kosmetycznego”, Łódź, 24/04- 25/04/2012: 47. Kobza-Sindlewska K., Znakowanie kosmetyku oraz filtry UV w ujęciu Rozporządzenia 1223/2009. 48. Kobza-Sindlewska K., Notyfikacja kosmetyku – zgłaszanie w świetle Rozporządzenia 1223/2009. 49. Kobza-Sindlewska K., Korzystanie z bazy Cosmetic Products Notification Portal przez producentów i dystrybutorów. 50. Kotwica M., Dokumentacja kosmetyku (dossier) w świetle nowego Rozporządzenia. 51. Kotwica M., Raport bezpieczeństwa produktu kosmetycznego. 52. Piekarska-Wijatkowska A., Rozporządzenie nr 1223/2009 z dn. 30 listopada 2009 r. – zakres stosowania, cel, definicje. 53. Piekarska-Wijatkowska A., Zakres obowiązków osoby odpowiedzialnej oraz dystrybutorów w ramach nowego prawa. 54. Piekarska-Wijatkowska A., Cosmetic Products Notification Portal – zasady działania. 205 Maj „Nowoczesne Biuro”, Warszawa, 07/05/2012: 55. Jóźwiak Z., BIURO XXI WIEKU – Wszystko o fotelach biurowych – mechanizmy. „Krajowa Narada Kierowników Oddziałów Higieny Radiacyjnej i Kierowników Laboratoriów Higieny Radiacyjnej Wojewódzkich Stacji Sanitarno- Epidemiologicznych pod tytułem - Najnowsze aspekty działalności w Higienie Radiacyjnej”, Olsztyn, 08/05- 11/05/2012: 56. Zmyslony M., Pomiary i ocena PEM dla celów BHP z doświadczeń Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. „VIII Łódzkie Forum Okulistyczne”, Łódź, 11/05- 12/05/2012: 57. Pas-Wyroślak A., Zawodowe alergiczne zapalenie spojówek u pracownika zakładu obróbki ryb i owoców morza. „XXIX Konferencja Toksykologów Sądowych. Zatrucia – wczoraj i dziś”, 16/05- 18/05/2012: 58. Winnicka R., Przyczyny zatruć u dzieci i młodzieży w materiale Pracowni Diagnostyki Toksykologicznej Oddziału Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w latach 20032011. „XXI Konferencja Zdrowych Miast Polskich – Samorządy terytorialne wobec problemów zdrowia publicznego”, Łódź, 23/05- 25/05/2012: 59. Siedlecka J., Zdrowie w miejscu pracy – ewaluacja programu profilaktycznego wdrożonego wśród kierowców komunikacji miejskiej w Łodzi. „Nowe trendy w toksykologii – nanocząsteczki i nanomateriały”, Łódź, 28/05- 30/05/2012: 60. Szadkowska-Stańczyk I., Problemy oceny narażenia zawodowego na nanocząsteczki i cząstki ultra drobne: przegląd technik i strategii pomiarowych. 61. Stępnik M., Amorphous nanosilica – the beautiful or the beast? 62. Arkusz J., Stępnik M., Ferlińska M., Wełnowska E., Nocuń M., Grobelny J., Wąsowicz W., Gromadzińska J., Rydzyński K., Cieślak M., Testing of genotoxic effects of titanium dioxide nanomaterials used in manufacturing of nanotextiles. 63. Smok-Pieniążek A., Stępnik M., Arkusz J., Gajda S., Bratek-Skicki A., Salvati A., Lynch I, Dawson K.A., De Jong W.H., Wąsowicz W., Gromadzińska J., Rydzyński K., Cytotoxic effects in 3T3-L1 mouse and WI-38 human fibroblasts following 72 hour and 7 day exposures to commercial silica nanoparticles. 64. Jankowska A., Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady dot. wprowadzania do obrotu i stosowania produktów biobójczych - propozycja zmian dotyczących nanomateriałów. 65. Świdwińska-Gajewska A., Nanocząstki w środowisku pracy - próby wyznaczenia dopuszczalnych poziomów narażenia zawodowego. 66. Mariańska M., Aniołczyk H., Mamrot P., Koprowska J., Filipowska B., Tekstylne materiały barierowe ograniczające ekspozycję na pola elektromagnetyczne w zakładach rehabilitacji. 206 67. Aniołczyk H., Mariańska M., Ekspozycja na pola elektromagnetyczne od diatermii krótkofalowej w gabinetach fizykoterapii i ośrodkach dydaktycznych. 68. Stetkiewicz J., Domeradzka K., Nocuń M., Stępnik M., Peszke J., Wąsowicz W., Wielościenne nanorurki węglowe- właściwości biologiczne w warunkach in vitro i in vivo. Zagrożenia dla człowieka. „Narada szkoleniowo-robocza kierowników oddziałów stacji sanitarno-epidemiologicznych”, Gdańsk, 28/05- 30/05/2012: 69. Konieczko K., Zmiany w wykazie i klasyfikacji czynników rakotwórczych lub mutagennych w środowisku pracy. „VII Konferencji Sekcji Audiologicznej i Foniatrycznej Polskiego Towarzystwa Otorynolaryngologów Chirurgów Głowy i Szyi”, Wrocław, 31/05- 02/06/2012: 70. Sułkowski W., Uszkodzenia słuchu spowodowane hałasem u młodzieży szkolnej: wyniki badań ankietowych, otologicznych i audiometrycznych. „VII Konferencja Sekcji Audiologiczno-Foniatrycznej”, Wrocław, 31/05- 02/06/2012: 71. Śliwińska-Kowalska M., Kryteria oceny stanu słuchu u osób wykonujących pracę wymagającą dobrej dobrej sprawności narządów zmysłu. Czerwiec „VII Konferencja Sekcji Audiologiczno-Foniatrycznej”, Wrocław, 01/06- 02/06/2012: 72. Niebudek Bogusz E., Grygiel J., Strumiłło P., Śliwińska-Kowalska M., Zastosowanie analizy kepstralnej w diagnozowaniu łagodnych zmian fałdów głosowych. „Zarządzanie Wiedzą”, Warszawa, 27/06/2012: 73. Przyłuska J., Platforma informatyczna do zarządzania wiedzą i badaniami naukowymi w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi. Lipiec „Seminarium eksperckie Fundacji Dzieci Niczyje - W którym świecie żyjesz?”, Warszawa, 17/07/2012: 74. Pyżalski J., Szanse i zagrożenia zdrowia młodych ludzi w kontekście używania nowych mediów. Wrzesień „42 Zjazd Polskiego Towarzystwa Otorynolaryngologów, Chirurgów Głowy i Szyi”, Gdańsk, 04/0908/09/2012: 75. Sułkowski W., Ubytki słuchu u młodzieży szkolnej: studium ankietowe, otologiczne i audiometryczne. „XLV Zjazd Polskiego Towarzystwa Otolaryngologów”, Gdańsk, 05/09- 08/09/2012: 76. Woźnicka E., Niebudek-Bogusz E., Śliwińska-Kowalska M., Nowa metoda manualnej terapii krtani w rehabilitacji zaburzeń czynnościowych głosu. „V Ogólnopolski Zjazd Naukowy Toksykologów Klinicznych”, Lublin, 07/09- 09/09/2012: 207 77. Rzepecki J., Krakowiak A., Fiszer M., Czyżewska S., Winnicka R., Kołaciński Z, Politański P., Świderska S., Ostre zatrucia alkoholem metylowym wśród pacjentów Oddziału Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi hospitalizowanych w latach 2000-2009. 78. Krakowiak A., Nowakowska-Świrta E., Winnicka R., Świderska S., Bernas S., Stężenie HMGB1 we krwi pacjentów narażonych na czynniki drażniące uwalniane w trakcie pożarów. 79. Bernas S., Rzepecki J., Winnicka R., Kołaciński Z., Krakowiak A., Zatrucia tlenkiem węgla w materiale Oddziału Toksykologii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi w latach 2003-2010. „XXX Jubileuszowa Konferencja Problemowa Bibliotek Medycznych - Otwarta biblioteka – otwarta nauka”, Poznań, 10/09- 12/09/2012: 80. Przyłuska J., Maczuga J., Radomska A., Polskie czasopisma medyczne a wykorzystanie technologii informacyjnych. 81. Przyłuska J., Maczuga J., Radomska A., Platforma informatyczna do zarządzania wiedzą i badaniami naukowymi. 82. Przyłuska J., Jak opublikować artykuł według zasad Open Access - porady dla autorów publikacji medycznych. 83. Przyłuska J., Borettini P., Łódzka Regionalna Biblioteka Cyfrowa - założenia wstępne do kolekcji Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi. „XII Krajowy Zjazd Naukowy Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy”, Poznań, 12/0915/09/2012: 84. Świątkowska B., Szubert Z., Sobala W., Szeszenia-Dąbrowska N. i współautorzy, Progresja zmian radiologicznych w układzie oddechowym wśród byłych pracowników przetwórstwa azbestu przebadanych w programie Amiantus. 85. Świątkowska B., Ekspozycja zawodowa jako czynnik ryzyka raka płuca wśród kobiet. 86. Szeszenia-Dąbrowska N., Szubert Z., Sobala W., Wilczyńska U., Ryzyko występowania azbestozależnych chorób zawodowych. 87. Wilczyńska U., Szeszenia-Dąbrowska N., Choroby zawodowe w Polsce – przegląd aktualnych trendów. 88. Kopias J., Respektowanie zaleceń Komisji Europejskiej w odniesieniu do kształtowania rozwiązań z zakresu chorób zawodowych przez kraje UE. 89. Wojda M., Kadry i działalność wojewódzkich ośrodków medycyny pracy w Polsce w 2011 r. 90. Wojda M., Kadry i działalność jednostek podstawowych służby medycyny pracz w Polsce w 2012 r. 91. Makowiec-Dąbrowska T., Tolerancja wysiłku fizycznego w pracy zawodowej a wiek pracowników. 92. Marcinkiewicz A., Hanke W., Opieka profilaktyczna nad pracującą ciężarną w świetle wysokiej absencji chorobowej ciężarnych – czy istnieje potrzeba dookreślenia zasad współpracy pomiędzy lekarzem medycyny pracy a ginekologiem-położnikiem. 208 93. Kozajda A., Bródka K., Sowiak M., Szadkowska-Stańczyk I., Analiza częstości występowania dolegliwości zdrowotnych w kontekście narażenia na czynniki biologiczne w różnych grupach zawodowych. 94. Kozajda A., Szadkowska-Stańczyk I., Czynniki biologiczne stosowane w sposób celowy w polskich zakładach pracy na podstawie danych z Krajowego Rejestru Czynników Biologicznych w Miejscu Pracy. 95. Bródka K., Sowiak M., Kozajda A., Szadkowska-Stańczyk I., Wskaźniki zanieczyszczenia biologicznego powietrza i zgłaszane dolegliwości przez pracowników w różnego typu pomieszczeniach biurowych. 96. Burdelak W., Charakterystyka środowiska pracy osób pracujących na zmiany nocne w zakładach przemysłowych w Łodzi – znaczenie dla ryzyka nowotworowego. 97. Bukowska A., Praca w nocy a ryzyko wystąpienia wybranych nowotworów złośliwych – czynniki ryzyka, (przegląd literatury). 98. Wiszniewska M., Kleniewska A., Tymoszuk D., Pałczyński C., Walusiak-Skorupa J., Przewlekła obturacyjna choroba płuc o etiologii zawodowej – analiza przypadków pacjentów hospitalizowanych w IMP w Łodzi. 99. Wiszniewska M., Kleniewska A., Nowakowska-Świrta E., Lipińska-Ojrzanowska A., Pałczyński C., Walusiak-Skorupa J., Wyniki oznaczenia cytokin i MMP 9 w surowicy krwi i plwocinie indukowanej wśród pacjentów hospitalizowanych z podejrzeniem POChP o etiologii zawodowej. 100. Krawczyk-Szulc P., Wągrowska-Koski E., Walusiak-Skorupa J., Problemy orzecznicze w chorobach zawodowych układu ruchu. 101. Krawczyk-Szulc P., Zmiany w układzie mięśniowo-szkieletowym związane z wiekiem a zdolność do wykonywania pracy u pracowników wieku 50+. 102. Kręcisz B., Kieć-Świerczyńska M., Chomiczewska-Skóra D., Metale jako najistotniejsze czynniki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. 103. Kieć-Świerczyńska M., Kręcisz B., Chomiczewska-Skóra D., W sprawie nieprawidłowej kwalifikacji na stanowisko pomocy dentystycznej. Opis przypadku alergii na akrylany. 104. Pas-Wyroślak A., Zmiany w polu widzenia w świetle nowych przepisów dotyczących kierowców. Opisy przypadków. 105. Waszkowska M., Potocka A., Współpraca lekarz-psycholog w realizacji zadań służby medycyny pracy. 106. Świerczyńska-Machura D., Wittczak T., Dudek W., Walusiak-Skorupa J., Pałczyński C., Opieka profilaktyczna nad pracownikami narażonymi na związki chemiczne w miejscu pracy. 107. Świerczyńska-Machura D., Nowakowska-Świrta E., Świercz R., Piasecka-Zelga J., Wittczak T., Dudek W., Walusiak-Skorupa J., Pałczyński C., Analiza niektórych aspektów patogenetycznych astmy indukowanej przez diizocyjaniany w modelu doświadczalnym u myszy. 209 108. Wittczak T., Dudek W., Pałczyński C., Świerczyńska-Machura D., Walusiak-Skorupa J., Chlorheksydyna - Niedoceniany Alergen Zawodowy. 109. Wittczak T., Dudek W., Pałczyński C., Bochenska-Marciniak M., Nowakowska-Świrta E., Kuna P., Walusiak-Skorupa J., Astma Zawodowa Spowodowana Uczuleniem Na Pył Drewna Świerkowego. 110. Bąk M., Świderska-Kiełbik S., Krakowiak A., Problem weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi w praktyce Oddziału Toksykologii. 111. Lewańska M., Wągrowska-Koski E., Walusiak-Skorupa J., Analiza czynników etiologicznych zespołu cieśni nadgarstka w populacji osób zawodowo pracującej z użyciem komputera. 112. Wągrowska-Koski E., Ochrona zdrowia pracujących – Oczekiwania i problemy. 113. Wągrowska-Koski E., Problemy orzecznicze w patologii zawodowej – znaczenie oceny narażenia zawodowego i dokumentacji medycznej na podstawie dwóch przypadków chorób zawodowych. 114. Wągrowska-Koski E., Rola Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy w ochronie zdrowia pracujących. 115. Rybacki M., Badania profilaktyczne pracowników – wątpliwości i kontrowersje. 116. Rybacki M., Zapobieganie zawodowym chorobom zakaźnym. 117. Walusiak-Skorupa J., Cyran A., Wiszniewska M., Wągrowska-Koski E., Jakość badań profilaktycznych w opiece nad pracownikiem niepełnosprawnym. 118. Wiszniewska M., Cyran A., Krawczyk-Szulc P., Rybacki M., Wągrowska-Koski E., Walusiak-Skorupa J., Wiedza lekarzy służby medycyny pracy oraz specjalistów BHP sprawujących opiekę nad pracownikiem niepełnosprawnym. 119. Walusiak-Skorupa J., Profesjonalizm w ochronie zdrowia pracujących. 120. Walusiak-Skorupa J., Zadania SMP w opiece profilaktycznej nad osobami starszymi. 121. Aniołczyk H., Mariańska M., Ekspozycja na pola elektromagnetyczne od diatermii krótkofalowej w gabinetach rehabilitacji i dydaktyki. 122. Bujak-Pietrek S., Mikołajczyk U., Kozajda A., Szadkowska-Stańczyk I., Narażenie na spaliny silników Diesla w kontekście ekspozycji na cząstki o wymiarach nanometrowych. 123. Mikołajczyk U., Bujak-Pietrek S., Bródka K., Szadkowska-Stańczyk I., Ekspozycja na cząstki ultra drobne wśród pracowników zakładu sadzy technicznej. „XVI Sympozjum Diabetologicznym”, Zakopane, 13/09- 16/09/2012: 124. Szosland D., Cukrzyca a praca zawodowa – kiedy jest problemem? „XLII Kongres Naukowy Polskiego Towarzystwa Urologicznego”, Łódź, 13/09- 15/09/2012: 125. Reszka E., Jablonowski Z., Wieczorek E., Gromadzińska J., Jabłońska E., Król M., Sosnowski M., Wąsowicz W., Polimorfizm genetyczny wybranych enzymów antyoksydacyjnych u pacjentów z przejściokomorkowym rakiem pęcherza moczowego. 210 „XXVIII Krajowe Sympozjum Telekomunikacji i Teleinformatyki”, Warszawa-Miedzeszyn, 12/0914/09/2012: 126. Mamrot P., Aniołczyk H., Koprowska J., Mariańska M., Ochrona środowiska komunalnego przed polem elektromagnetycznym za pomocą tekstylnych materiałów barierowych. „42 Kongres Naukowy Polskiego Towarzystwa Urologicznego”, Łódź, 13/09- 15/09/2012: 127. Reszka E., Jabłonowski Z., Wieczorek E., Gromadzińska J., Jabłońska E., Król M., Sosnowski M., Wąsowicz W., Polimorfizm genetyczny wybranych enzymów antyoksydacyjnych u chorych na przejściowokomórkowego raka pęcherza moczowego. 128. Jabłonowski Z., Reszka E., Gromadzińska J., Wąsowicz W., Sosnowski M., Ocena ilościowa metylacji genów p16 i DAPK u chorych na raka pęcherza moczowego w zależności od stopnia zaawansowania klinicznego i złośliwości histologicznej nowotworu. „XXXI Kongres Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego”, Katowice, 19/09- 21/09/2012: 129. Hanke W., Jurewicz J., Wpływ czynników środowiskowych i zawodowych na płodność mężczyzn. „Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej”, Sulejów, 20/09- 22/09/2012: 130. Nowakowska-Świrta E., Wiszniewska M., Pałczyński C., Walusiak-Skorupa J., Zastosowanie alergenowo swoistych przeciwciał IgE dla alergenów rekombinowanych w diagnostyce alergii zawodowej. „Ergonomia w gospodarce opartej na wiedzy”, Kazimierz Dolny, 24/09- 25/09/2012: 131. Makowiec-Dąbrowska T., Czas pracy kierowcy na długich trasach – aspekty fizjologiczne i ergonomiczne. 132. Jóźwiak Z., Walczak M., Czy ergonomiczne wyposażenie stanowiska pracy wystarczy do zapewnienia ergonomicznego sposobu jej wykonywania. 133. Jóźwiak Z., Walczak M., . Zastosowanie systemu GPS i rejestracji częstości rytmu serca do oceny obciążenia pracą kierowców. 134. Walczak M., Kosobudzki M., Jóźwiak Z., Zastosowanie systemu eye-tracking w badaniach obciążenia pracą kierowców. „Szkolenie dla lekarzy i pielęgniarek medycyny pracy i POZ w ramach programu - Opracowanie Kompleksowych Programów profilaktycznych POKL”, Łódź, 26/09- 27/09/2012: 135. Chromińska-Szosland D., Cukrzyca jako wyzwanie XXI wieku. „Konferencja - Choroby układu krążenia w aspekcie pracy zawodowej”, Łódź, 26/09- 27/09/2012: 136. Bortkiewicz A., Czy choroby układu krążenia to choroby zawodowe. 137. Gadzicka E., Czynniki ryzyka chorób układu krążenia w aspekcie pracy zawodowej. 138. Gadzicka E., Praca zmianowa jako czynnik ryzyka chorób układu krążenia. 139. Siedlecka J., Bezdech senny – zagrożenie zdrowia. 140. Makowiec-Dąbrowska T., Zimny i gorący mikroklimat - wpływ na układ krążenia. 211 141. Gadzicka E., Praca zawodowa a zawał mięśnia sercowego. 142. Bortkiewicz A., Aktywność fizyczna w profilaktyce chorób układu krążenia. 143. Makowiec-Dąbrowska T., Wpływ stresu na układ krążenia. 144. Bortkiewicz A., Przydatność nieinwazyjnych metod oceny układu krążenia w medycynie pracy. 145. Siedlecka J., Choroby związane z pracą wśród kierowców zawodowych. 146. Siedlecka J., Modelowy program profilaktyczny ukierunkowany na choroby układu krążenia – wdrożenie wśród kierowców transportu miejskiego . 147. Chromińska-Szosland D., Cukrzyca jako wyzwanie XXI wieku. 148. Gromadzińska J., Czy powinniśmy suplementy diety? „Wiedza naukowa on-line. Narzędzia informatyczne do zarządzania wiedzą”, Warszawa, 27/09/2012: 149. Przyłuska J., Repozytoria Open Access a dostęp do wiedzy. Polityka UE wobec udostępniania wyników badań naukowych. „Posiedzenie naukowe Zarządu Oddziału Łódzkiego PTMP”, Łódź, 28/09/2012: 150. Krakowiak A., Toksyczne uszkodzenia wątroby – współczesny pogląd na etiopatogenezę. „Choroby układu krążenia i choroby metaboliczne a praca zawodowa (ZUS)”, Łódź, 28/09/2012: 151. Chromińska-Szosland D., Wybrane choroby metaboliczne, a praca zawodowa. 152. Bortkiewicz A., Zawodowe czynniki ryzyka chorób układu krążenia. 153. Gadzicka E., Zawał mięśnia sercowego w populacji osób pracujących. 154. Siedlecka J., Choroby związane z pracą u kierowców komunikacji miejskiej jako główna przyczyna absencji chorobowej. Październik „4 Kroki Wsparcia Osób Niesłyszących na Rynku Pracy”, Łódź, 01/10/2012: 155. Rybacki M., Ograniczenia w podejmowaniu pracy w narażeniu na czynniki szkodliwe i uciążliwe przez osoby niedosłyszące i głuche. „Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dn. 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych - nowe wymogi dla polskiego przemysłu kosmetycznego”, Łódź, 09/10- 10/10/ 2012: 156. Kobza-Sindlewska K., Znakowanie kosmetyku oraz filtry UV w ujęciu Rozporządzenia 1223/2009. 157. Kobza-Sindlewska K., Notyfikacja kosmetyku – zgłaszanie w świetle Rozporządzenia 1223/2009. 158. Kobza-Sindlewska K., Korzystanie z bazy Cosmetic Products Notification Portal przez producentów i dystrybutorów. 159. Kotwica M., Dokumentacja kosmetyku (dossier) w świetle nowego Rozporządzenia. 160. Kotwica M., Raport bezpieczeństwa produktu kosmetycznego. 212 161. Piekarska-Wijatkowska A., Rozporządzenie nr 1223/2009 z dn. 30 listopada 2009 r. – zakres stosowania, cel, definicje. 162. Piekarska-Wijatkowska A., Zakres obowiązków osoby odpowiedzialnej oraz dystrybutorów w ramach nowego prawa. 163. Piekarska-Wijatkowska A., Cosmetic Products Notification Portal – zasady działania. „V Ogólnopolska Konferencja miesięcznika ATEST pt. Praktyczne aspekty oceny ryzyka jako podstawa działań behapowskich w firmie", Ostrów Wielkopolski, 10/10- 12/10/2012: 164. Jóźwiak Z., Wykorzystanie ergonomicznych list kontrolnych do ograniczania ryzyka zawodowego. „I Kongres Edukacyjny dla nauczycieli, pedagogów i studentów kierunków pedagogicznych pt. Nowe media w edukacji – szanse i zagrożenia”, Łódź, 09/10/2012: 165. Plichta P., Jak uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną korzystają z nowych mediów w swoim czasie wolnym? Dobre i złe wiadomości. 166. Pyżalski J., Pozytywne aspekty wykorzystywania nowych mediów przez dzieci i młodzież. „Nowe wymagania dla przemysłu kosmetycznego – Rozporządzenie nr 1223/2009”, Łódź, 15/10/2012: 167. Piekarska-Wijatkowska A., Rozporządzenie nr 1223/2009 z dn. 30 listopada 2009 r. – zakres stosowania, cel, definicje. 168. Piekarska-Wijatkowska A., Zakres obowiązków osoby odpowiedzialnej oraz dystrybutorów w ramach nowego prawa. 169. Kotwica M., Dokumentacja kosmetyku (dossier) w świetle nowego Rozporządzenia. 170. Kotwica M., Raport bezpieczeństwa produktu kosmetycznego. 171. Kobza-Sindlewska K., Notyfikacja kosmetyku – zgłaszanie w świetle Rozporządzenia 1223/3009. 172. Kobza-Sindlewska K., Korzystanie z bazy Cosmetic Products Notification Portal przez producentów i dystrybutorów. „I Ogólnopolska Konferencja z cyklu - Medycyna Pracy – BHP - Pracodawca: Efektywne zarządzania zdrowiem i bezpieczeństwem pracowników w miejscu pracy”, Łódź, 17/10/2012: 173. Walusiak-Skorupa J., Zasady dobrych praktyk w opiece profilaktycznej nad pracownikami wymiana informacji pomiędzy lekarzem medycyny pracy, pracodawcą i działem kadr. 174. Wągrowska-Koski E.., Kontrowersje wokół aktualnych przepisów prawnych obowiązujących pracodawcę , pracownika i lekarza medycyny pracy. 175. Rybacki M., Szczepienia ochronne obowiązek czy inwestycja. 176. Rybacki M., Marcinkiewicz A., Aktualne przepisy regulujące postępowanie wobec kierowców samochodów służbowych. 177. Marcinkiewicz A., Absencja chorobowa z powodu chorób związanych pracą. Badania okresowe a wykrywanie chorób cywilizacyjnych (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca) 213 „Warsztaty IMP - Ochrona przed PEM”, Łódź, 17/10- 19/10/2012: 178. Jóźwiak T., Transport ręczny podczas wykonywania badań w terenie. 179. Mamrot P., Aniołczyk H., Mariańska M., Koprowska J., Filipowska B., Ochrona środowiska komunalnego przed polem elektromagnetycznym za pomocą tekstylnych materiałów barierowych. 180. Mariańska M., Aniołczyk H., Mamrot P., Koprowska J., Filipowska B., Tekstylne materiały barierowe ograniczające ekspozycję na pola elektromagnetyczne w Zakładach Rehabilitacji. 181. Zmyślony M., Za i przeciw dozymetrii w polach elektromagnetycznych. 182. Politański P., Ocena ekspozycji na PEM w praktyce. Studium przypadku. 183. Politański P., Analiza wykonanych przez uczestników Warsztatów ocen ekspozycji na PEM. 184. Aniołczyk H., Prądy indukowane – nowy parametr w dyrektywie 2004/40/WE do oceny ekspozycji na PEM. „XXXV Krajowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowej - Problemy otolaryngologii dziecięcej w codziennej praktyce”, Lublin, 18/10- 20/10/2012: 185. Śliwińska-Kowalska M., Ocena rozwoju mowy i języka u małych dzieci z niedosłuchem. „Konferencja dt. badań profilaktycznych pracowników zakładów przetwórstwa azbestu”, Łódź, 18/10/2012: 186. Wągrowska-Koski E., Przepisy prawne i praktyka orzecznicza w chorobach azbestozależnych. 187. Szeszenia–Dąbrowska N., Zużycie azbestu w zakładach przetwórstwa surowca a ryzyko występowania azbestozależnych chorób zawodowych. 188. Szeszenia–Dąbrowska N., Analiza częstości diagnozowania patologii azbestozaleążnych w populacji badanej w programie Amiantus wg ośrodków(WOMP) i zakładów pracy. 189. Świątkowska B., Czynniki wpływające na progresję zmian radiologicznych wśród osób przebadanych w programie Amiantus. 190. Szubert Z., Dynamika zmian w zapadalności na choroby azbestozależne w okresie prowadzenia badań profilaktycznych wśród pracowników zakładów przetwórstwa azbestu. 191. Szeszenia–Dąbrowska N., Omówienie zasad uzupełnienia danych o zapadalności na międzybłoniaka opłucnej i raka płuca w populacjach podlegających badaniom w programie w latach 2009-2012. „Zebranie Szkoleniowe Polskiego Towarzystwa Medycyny Pracy”, Toruń, 18/10/2012: 192. Niebudek-Bogusz E., Postępowanie w chorobach zawodowych narządu głosu. „4 Kroki Wsparcia Osób Niesłyszących na Rynku Pracy”, Łódź, 19/10/2012: 193. Rybacki M., Ograniczenia w podejmowaniu pracy w narażeniu na czynniki szkodliwe i uciążliwe przez osoby niedosłyszące i głuche. Seminarium Open Access „Kurs na Otwartą Naukę”, Łódź, 23/10/2012: 194. Przyłuska J., Czy nauka powinna być otwarta? 214 „II Krakowskiej Konferencji Bibliotek Naukowych - Długoterminowa archiwizacja polskiego dziedzictwa cyfrowego”, Kraków, 24/10- 25/10/2012: 195. Maczuga J., Przyłuska J., Czy publikacje naukowe powinny mieć DOI? „Przepisy REACH i CLPP w przemyśle samochodowym”, Poznań, 31/10/2012: 196. Soćko R., Sporządzanie kart charakterystyki dla substancji i mieszanin zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia REACH. 197. Soćko R., CLP - nowe zasady klasyfikacji i oznakowania substancji i mieszanin zgodne z rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP). 198. Soćko R., Ograniczenia związane z wprowadzeniem do obrotu substancji niebezpiecznych zawartych w produktach przemysłu samochodowego. 199. Kupczewska-Dobecka M., Substancje SVHC w produktach przemysłu samochodowego. 200. Kupczewska-Dobecka M., Alergeny w produktach do pielęgnacji samochodów. 201. Kupczewska-Dobecka M., Scenariusze narażenia związane z przemysłem samochodowym dla różnych czynności takich jak: mieszanie, nalewanie, pakowanie produktów itp. Listopad „ XXIII Szkoła Jesienna PTBR pod tytułem „Współczesne zagrożenia radiacyjne i ze strony PEM – zasady przeciwdziałania i udzielania pomocy poszkodowanym”, Zakopane, 05/11- 09/11/2012: 202. Zmyślony M., Metody dozymetrii fizyko-chemicznej do wykorzystania w zdarzeniach radiacyjnych. 203. Zmyślony M., Zachorowania na nowotwory w otoczeniu linii wysokoenergetycznych i stacji bazowych telefonii komórkowej. „Nasze bezpieczeństwo to także bezpieczeństwo pacjenta – Dyrektywa 32/2010/UE. Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo wykonywania zawodów medycznych w UE”, Łódź, 06/11/2012: 204. Rybacki M., Rola służby medycyny pracy w prewencji i profilaktyce zakażeń u pracowników narażonych na materiał krwiopochodny. „Konferencja naukowo-szkoleniowa zorganizowana na zlecenie Ministerstwa Zdrowia pt. Monitorowanie rozwoju kadr i działalności służby medycyny pracy w Polsce – od sprawozdawczości tradycyjnej do sprawozdawczości elektronicznej”, Łódź, 12/11/2012: 205. Kopias J., Monitorowanie podsystemu służby medycyny pracy w Polsce – metody i sposób wykorzystywania wyników. 206. Wojda M., Projekt modyfikacji druków sprawozdawczych MZ/GUS w dostosowaniu do sprawozdawczości elektronicznej. 207. Wojda M., Zasoby kadrowe i działalność służby medycyny pracy w Polsce w 2011 r. „X Jubileuszowe Sympozjum El-Trex 2012”, Łódź, 12/11- 13/11/2012: 208. Aniołczyk H., Mamrot P., Mariańska M., Ocena Tekstylnych Materiałów Barierowych Przed Polem Elektromagnetycznym w Warunkach Rzeczywistych. „Nowe media - szanse i zagrożenia”, Radom, 13/11/2012: 215 209. Knol-Michałowska K., Profilaktyka zagrożeń w internecie jako element promocji zdrowia psychicznego uczniów. „Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Szkoleniowa - Głos w sprawie głosu”, Poznań, 17/11/2012: 210. Woźnicka E., Wybrane metody relaksacji w terapii głosu. „Aktualne problemy i osiągnięcia Medycyny Rodzinnej. Perspektywy dwóch pokoleń lekarzy łódzkich”, Łódź, 17/11/2012: 211. Krakowiak A., Zatrucia lekami – obraz kliniczny, diagnostyka, leczenie. „Konferencja dla pracowników pionu higieny radiacyjnej Państwowej Inspekcji Sanitarnej”, Łódź, 19/11- 20/11/2012: 212. Brodecki M., Aktualne zagadnienia ochrony radiologicznej w medycynie. „Bezpieczeństwo pracy na stanowisku kierującego pojazdami komunikacji miejskiej”, Łódź, 19/1120/11/2012: 213. Chromińska-Szosland D., Cukrzyca a zdolność do prowadzenia pojazdów. 214. Bortkiewicz A., Wykorzystanie symulatorów w badaniach kierowców. 215. Siedlecka J., Ewaluacja programu profilaktycznego wdrożonego wśród kierujących pojazdami komunikacji miejskiej łódzkiego MPK. 216. Gadzicka E., Wpływ rytmów dobowych funkcji fizjologicznych na zdolność do prowadzenia pojazdów. 217. Sińczuk-Walczak H., Czy padaczka jest przeciwwskazaniem do prowadzenia pojazdów? 218. Pas-Wyroślak A., Ocena narządu wzroku u osób kierujących pojazdami w świetle nowych przepisów. „Na zdrowie”, Wrocław, 20/11- 21/11/2012: 219. Puchalski K., Dlaczego nie dbamy o zdrowie. „VI Ogólnopolska Dermatologiczna Konferencja Edukacyjna”, Warszawa, 22/11- 24/11/2012: 220. Kręcisz B., Kosmetyki jako przyczyna kontaktowego zapalenia skóry – obraz kliniczny, czynniki etiologiczne, diagnostyka. „Pediatryczna Akademia Diabetologiczna”, Słok, 30/11- 01/12/2012: 221. Marcinkiewicz A., Nowe przepisy prawne regulujące orzecznictwo lekarskie wobec osób chorujących na cukrzycę. Wybór zawodu i prawo jazdy u chorego na cukrzycę leczonego insuliną. Grudzień „Konferencja - Dokąd zmierza polska oświata? Szanse i zagrożenia dla oświaty w Polsce w kontekście proponowanych zmian”, Warszawa, 06/12/2012: 222. Bortkiewicz A., Kondycja zdrowotna nauczycieli w Polsce. „Determinanty jakości promocji zdrowia w miejscu pracy”, Łódź, 04/12- 05/12/2012: 223. Pyżalski J., Wykorzystanie internetu w promocji zdrowia w miejscu pracy. 216 224. Pyżalski J., Agresja elektroniczna jako element psychospołecznych warunków pracy. 225. Petrykowska A., Promocja zdrowia kobiet i mężczyzn w mediach na podstawie analizy artykułów prasowych. 226. Petrykowska A., Model projektu PH Work w promocji zdrowia populacji pracujących. 227. Goszczyńska E., Specyfika kobiet jako wyzwanie dla zakładowych programów promocji zdrowia w miejscu pracy. 228. Goszczyńska E., Przykłady dobrej praktyki w zakresie promocji zdrowia pracowników z chorobami przewlekłymi. 229. Goszczyńska E., Promocja zdrowego środowiska pracy pracowników z chorobami przewlekłymi – założenia i cele projektu. 230. Knol-Michałowska K., Problemy edukacyjne kobiet ciężarnych związane z konsumpcją tytoniu. 231. Knol-Michałowska K., Fora internetowe jako źródło wsparcia społecznego dla kobiet ciężarnych podejmujących zachowania ryzykowne. 232. Knol-Michałowska K., Metodologia programów promocji zdrowia dla pracowników przewlekle chorych. 233. Plichta P., Uwarunkowania wdrożenia efektów projektu PH Work w polskich zakładach pracy. 234. Plichta P., Społeczności internetowe jako element wsparcia społecznego osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. 235. Puchalski K., Działania ograniczające konsumpcję tytoniu w zakładach pracy w latach 20002010. 236. Puchalski K., Internet a klasyczna edukacja zdrowotna. 237. Puchalski K., Wykorzystanie Internetu w programach promocji zdrowia pracowników z chorobami przewlekłymi. 238. Korzeniowska E., Profilaktyczny program w zakresie przeciwdziałania uzależnieniu od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych – założenia i cele projektu. 239. Korzeniowska E., Rola Internetu w kształtowaniu postaw zdrowotnych polskich pracowników. 240. Korzeniowska E., Promocja zdrowia w miejscu pracy – aktualne cele i zadania Europejskie Sieci Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy. „XIV Sympozjum - Aktualne problemy w higienie pracy”, Łódź, 11/12- 12/12/2012: 241. Mikołajczyk U., Bujak-Pietrek S., Szadkowska-Stańczyk I., Emisja cząstek o rozmiarach nanometrowych z urządzeń kserograficznych. 242. Bujak-Pietrek S., Mikołajczyk U., Szadkowska-Stańczyk I., Stężenie cząstek ultradrobnych obecnych w spalinach silników Diesla. 243. Turski P., Bujak-Pietrek S., Mikołajczyk U., Szadkowska-Stańczyk I., Właściwości i zastosowanie wybranych modeli oceny narażenia na nanocząstki i nanomateriały. 217 244. Dobecki M., Jak sterować jakością pomiarów czynników chemicznych w środowisku pracy i spełnić wymagania akredytacji. 245. Przyłuska J., Zarządzanie wiedzą w higienie pracy. „Oddziału PTMP w Bydgoszczy”, Bydgoszcz, 11/12/2012: 246. Wągrowska-Koski E., Problemy orzecznicze w patologii zawodowej – przykłady. 247. Rybacki M., Szczepienia ochronne w praktyce lekarzy sprawujących profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami. „XIV Sympozjum Polskiego Towarzystwa Higienistów Przemysłowych”, Łódź, 11/12- 12/12/2012: 248. Gromiec J., Pomiary stężeń czynników chemicznych w środowisku pracy - pobieranie próbek powietrza i interpretacja wyników. 249. Brzeźnicki S., Kryteria oceny narażenia zawodowego na WWA - propozycje zmian. 250. Brzeźnicki S., Bonczarowska M., Wesołowski W., Kucharska M., Monitoring środowiskowy i biologiczny w ocenie zawodowego narażenia na izocyjaniany. 251. Jankowska A., Brzeźnicki S., Szacowanie narażenia na TDI za pomocą modelu EMKGEXPO-TOOL. 252. Bonczarowska M., Brzeźnicki S., Gromiec J., Oznaczanie kwasu akrylowego w powietrzu środowiska pracy metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej. 253. Jankowska A., Kontrola ryzyka w procesie spieniania pianki poliuretanowej przy użyciu modelu Coshh Essentials. 254. Wesołowski W., Zastosowanie GCMS (spektometria mas sprzężona z chromatografią gazową) do monitorowania środowiska pracy personelu medycznego. 255. Kucharska M., Wesołowski W., Metodyka jednoczesnego oznaczania anestetyków halogenowych oraz tlenku etylenu. 256. Świdwińska-Gajewska A., Ocena narażenia na nanocząstki i ich wartości dopuszczalne w środowisku pracy. 257. Hall L., Hoffer S., Manley K., Stewart-Evans J., Czerczak S., Pałaszewska Tkacz A., Doskonalenie oceny narażenia powstałego w trakcie transgranicznych wypadków chemicznych (Improving Exposure Assessment During Cross-Border Chemical Incidents). 258. Hall L., Hoffer S., Manley K., Stewart-Evans J., Czerczak S., Pałaszewska Tkacz A., Improving Exposure Assessment during Cross-border Chemical Incidents; Health Protection 2012. 259. Pakulska D., Gaz łupkowy - problem higieniczny. 260. Pakulska D., Zagrożenia zdrowotne podczas produkcji i przetwórstwa polimerów. 261. Soćko R., Ograniczenia związane z wprowadzeniem do obrotu substancji niebezpiecznych. 262. Soćko R., Wyznaczania wartości normatywów higienicznych w Polsce w 2011 r. 263. Soćko R., Prewencja i kontrola odległych zagrożeń wynikających z przewlekłego narażenia na izocyjaniany. 218 264. Kupczewska-Dobecka M., Walidacja bezpomiarowych modeli oceny narażenia. 265. Konieczko K., Czynniki o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy w świetle nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia. 266. Konieczko K., S. Czerczak S., Ograniczenia produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania niektórych niebezpiecznych substancji, mieszanin i wyrobów wprowadzone w latach 20102012. 267. Konieczko K., Zezwolenia jako element kontroli ryzyka stwarzanego przez substancje wzbudzające szczególnie duże obawy – aktualny stan prawny. 268. . Konieczko K., Chemiczne kancerogeny i mutageny zawodowe - występowanie w zakładach pracy i narażenie pracowników w 2010 roku. 269. Wojtania M., Szadkowska-Stańczyk I., Produkcja biomasy jako alternatywne źródła energii – nowy problem dla higieny pracy? 270. Sowiak M., Bródka K., Kozajda A., Wojtania M., Szadkowska-Stańczyk I., Narażenie na aerozol grzybowy pracowników zatrudnionych przy produkcji tytoniu i papierosów. „Oddziału PTMP w Warszawie”, Warszawa, 13/12/2012: 271. Wągrowska-Koski E., Nowe przepisy dotyczące czynników rakotwórczych w środowisku pracy w praktyce lekarza smp. „Ergonomia podczas pracy poza pomieszczeniami zamkniętymi”, Łódź, 13/12/2012: 272. Bortkiewicz A., Problemy zdrowotne osób pracujących poza pomieszczeniami zamkniętymi – outdoor workers. 273. Jóźwiak Z., Problemy ergonomiczne w budownictwie. 274. Jóźwiak Z., Ergonomia w transporcie ręcznym. 275. Makowiec-Dąbrowska T., Praca w gorącym mikroklimacie. 276. Makowiec-Dąbrowska T., Praca w zimnym mikroklimacie. „Posiedzenie PTMP”, Łódź, 14/12/2012: 277. Pas- Wyroślak A., Zawodowe alergiczne zapalenie spojówek. „III Ogólnopolska Konferencja Metodologiczna Medioznawców: Nowe media nowe problemu i metody badawcze?”, Warszawa, 22/12- 23/12/2012: 278. Pyżalski J., Cyberbullying – nowy problem i stare pułapki metodologiczne. 3. Wykaz referatów wygłoszonych podczas konferencji międzynarodowych w kraju Luty „XVIII Konferencja Szkoleniowa Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej i Telemedycyny”, „XIV Międzynarodowa Konferencja Wspólnej Sekcji Elektrokardiologii Nieinwazyjnej i Telemedycyny” oraz „International Society for Holter and Noninvasive Electrocardiology”, Zakopane, 29/0203/03/2012: 219 1. Bortkiewicz A., Przydatność analizy HRV w medycynie pracy. Marzec „ IV Międzynarodowe Sympozjum - Postępy w diagnostyce i terapii schorzeń rogówki”, Wisła, 8/0310/03/2012: 2. Pas-Wyroślak A., Zastosowanie metody analizy cytologicznej łez w rutynowej diagnostyce alergicznego zapalenia spojówek o etiologii zawodowej. Kwiecień „V Międzynarodowej Konferencji - Miejsce Innego we współczesnych naukach o wychowaniu - W poszukiwaniu pozytywów”, Poznań, 17/04- 19/04/2012: 3. Pyżalski J., W stronę wychowania w erze cyfrowej – konsekwencje zdrowotne zagrożeń online. Maj „III Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowa dotycząca chorób zakaźnych i innych zagrożeń transgranicznych”, Pisz, 27/05- 30/05/2012: 4. Kręcisz B., Choroby zawodowe skóry ze szczególnym uwzględnieniem chorób o etiologii alergicznej. 5. Wittczak T., Alergiczne choroby zawodowe. 6. Zmyślony M., Działanie kancerogenne PEM linii wysokiego napięcia i telefonii komórkowej. „VI Międzynarodowy Kongres Zdrowia Publicznego” i „II Bałtyckie Sympozjum NaukowoSzkoleniowe - Miedzy Medycyną Kliniczną a Zdrowiem Publicznym”, Międzyzdroje, 31/0503/06/2012: 7. Rydzyński K., Aspekty medyczne wydłużonej aktywności zawodowej. 8. Świątkowska B., Główne problemy zdrowotne populacji osób w wieku aktywności zawodowej. 9. Świątkowska B., Warunki bezpiecznego użytkowania materiałów zawierających azbest. 10. Świątkowska B., Rak płuca wśród kobiet – czynniki ryzyka i profilaktyka. 11. Polańska K., Hanke W., Sobala W., Ligocka D., Dynamika zmian w nałogu palenia papierosów i biernej ekspozycji na dym tytoniowy w czasie trwania ciąży. 12. Polańska K., Hanke W., Sobala W., Ligocka D., Ocena wpływu ekspozycji na dym tytoniowy na parametry urodzeniowe noworodka. 13. Polańska K., Hanke W., Sobala W., Brzeźnicki S., Ligocka D., Narażenie kobiet ciężarnych na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. 14. Polańska K., Hanke W., Sobala W., Brzeźnicki S., Ligocka D., Wpływ narażenia na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne na parametry urodzeniowe noworodka. 15. Jurewicz J., Hanke W., Sobala W., Ligocka D., Czy dzieci zamieszkujące tereny wiejskie są eksponowane na pestycydy?- wyniki badań monitoringu osób pracujących w gospodarstwach rolnych. 16. Jurewicz J., Hanke W., Makowiec-Dąbrowska T., Przebieg pracy zawodowej kobiet w czasie ciąży na podstawie prospektywnego badania kohortowego w województwie łódzkim. 220 17. Jurewicz J., Hanke W., Sobala W., Wpływ ekspozycji na pestycydy i ciężkości pracy na masę urodzeniową noworodków kobiet pracujących w gospodarstwach ogrodniczych. 18. Jurewicz J., Hanke W., Sobala W., Wpływ stresu na jakość nasienia. Czerwiec “IV International Scientific Conference Transport Problems”, Katowice, 27/06- 29/06/2012: 19. Szyjkowska A., Walczak M., Kosobudzki M., Viebig P., Bortkiewicz A., Choroba symulatorowa, objawy i sposoby jej zapobiegania. 20. Walczak M., Makowiec-Dąbrowska T., Siedlecka J., Gadzicka E., Szyjkowska A, Jóźwiak Z., Bortkiewicz A., Badania zmęczenia kierowców z zastosowaniem symulatorów jazdy. Wrzesień „IX Międzynarodowy Kongres Polskiego Towarzystwa Alergologicznego”, Ossa, 12/09- 15/09/2012: 21. Pałczyński C., Astma i inne choroby zawodowe w gabinecie alergologa. “42nd European Environmental Mutagen Society (EEMS 2012) Annual Conference”, Warszawa, 16/09- 20/09/2012: 22. Reszka E., Alteration of gene expression and the effect of exposure to environmental and dietary factors. 23. Wieczorek E., Reszka E., Jabłonowski Z., Jabłońska E., Król M., Gromadzińska J., Grzegorczyk A., Sosnowski M., Wąsowicz W., Genetic polymorphisms of matrix metalloproteinases and their tissue inhibitors in bladder cancer. 24. Jabłońska E., Gromadzińska J., Reszka E., Wieczorek E., Król M., Stępnik M., Smok – Pieniążek A., Socha K., Borawska MH., Wąsowicz W., Oxidative DNA damage analyzed in respect to genetic variation in selenoprotein encoding genes in the individuals supplemented with selenium – study design and preliminary results. „II Międzynarodowa Konferencja. Okulistyka-Kontrowersje”, Karpacz, 20/09- 22/09/2012: 25. Pas-Wyroślak A., Problemy orzecznicze dotyczące pracy na wysokości. „Safer Internet”, Warszawa, 20/09- 21/09/2012: 26. Pyżalski J., Świat bez zasad – zagrożenia zdrowia polskich gimnazjalistów w Internecie. Październik „3rd Transnational Scientific Board and 4th of the Steering Committee” projektu „UHI – URBAN HEAT ISLANDS”, Warszawa, 03/10- 04/10/2012: 27. Dudek W., Kręcisz B., Pałczyński C., Skutki zdrowotne miejskiej wyspy ciepła. “Instruction modules for the safer handling of asbestos”, Warszawa, 09/10- 10/10/2012: 28. Świątkowska B., The safe work with asbestos and the training of workers. “ECNIS2/EPH workshop”, Kraków, 26/10- 27/10/2012: 29. Pepłońska B., European Network towards the establishment of a virtual European Centre for Research and Education on Cancer, Environment and Food (ECRECEF). 221 Listopad “XVI Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna – Ergonomia Niepełnosprawnym. Aktywizacja Życia, Rehabilitacja”, Łódź, 08/11- 09/11/2012: 30. Makowiec-Dąbrowska T., Dostosowanie stanowisk pracy dla osób starszych koniecznym działaniem w profilaktyce niepełnosprawności inwolucyjnej. Grudzień „XIX Międzynarodowe Seminarium Ergonomii, Bezpieczeństwa i Higieny Pracy - Praktyczne problemy związane z ochroną pracy w rolnictwie”, Lublin, 03/12- 04/12/2012: 31. Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Oddziaływanie infradźwięków na ludzi. 32. Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Dudarewicz A., Zaborowski K., Zamojska M., Czy hałas towarzyszący pracy turbin wiatrowych jest uciążliwy dla ludzi mieszkających w ich sąsiedztwie? „Work-related cardiovascular diseases – REWARD”, Łódź, 03/12- 05/12/2012: 33. Bortkiewicz A., Risk factors of work-related diseases – methods of evaluation and prevention. REWARD – information about the project. 34. Bortkiewicz A., Driving simulator as a tool for examination of drivers. 35. Bortkiewicz A., Usefulness of long-term monitoring in different occupational groups- NIOM studies. 4. Wykaz referatów wygłoszonych podczas konferencji międzynarodowych Luty “A platform and inventory for child health research in Europe”, Mediolan, Włochy, 06/0209/02/2012: 1. Polańska K., Jurewicz J., Hanke W., Child health research in Poland. “35th MidWinter Meeting (ARO – The Association for Research in Otolaryngology)”, San Diego, USA, 24/02- 02/03/2012: 2. Śliwińska-Kowalska M., Rewerska A., Rajkowska E., Politański P., D-methionine in preventing noise-induced hearing loss. “2nd Transnational Scientific Board” projektu „UHI – URBAN HEAT ISLANDS”, Budapeszt, Węgry, 27/02- 01/03/2012: 3. Kręcisz B., Pałczyński C., Dudek W., Przedstawienie wpływu wysp ciepła na zdrowie ich mieszkańców. Marzec “30th Congress of the International Commission on Occupational Health (ICOH)”, Cancun, Meksyk, 16/03- 26/03/2012: 222 4. Czerczak S., Dobecka-Kupczewska M., The role of occupational exposure limits (OELS) in protection of workers’ health in Poland. 5. Dobecka-Kupczewska M., Czerczak S., Scientific review of inhalation DNEL to bis(2methoxyethyl)ether). 6. Jakubowski M., Czerczak S., Assessing toxicity of organic compounds based of their physicochemical properties of the purpose of calculating occupational exposure limits. 7. Czerczak S., Kupczewska-Dobecka M., Validation of the models for inhalation workplace exposure. 8. Szadkowska-Stańczyk I., Kozajda A., Brodka K., Sowiak M., Occupational exposure to biocontaminants, health complaints and respiratory disorders among CAFO’s workers. 9. Rydzyński K., Przyłuska J., Radomska A., Environmental Cancer Risk, Nutrition and Individual Susceptibility subject specific repository (ECNIS Repository). 10. Rydzyński K., Stepnik M., Usefulness of currently available in vitro methods for toxicity assessment of nanoparticles and nanomaterials. 11. Rydzyński K., Arkusz J., Stępnik M., Ferlińska M., Wełnowska E., Nocuń M., Grobelny J., Wąsowicz W., Cieślak M., In vitro toxicity testing of titania nanomaterials used in manufacturing of textiles with photocatalytic activity. 12. Bortkiewicz A., Mitura I., Gadzicka E., Work-related stress and blood pressure in policemen. 13. Gadzicka E., Bortkiewicz A., Siedlecka J., Szymczak W., Szyjkowska A., Viebig P., Makowiec-Dąbrowska T., Myocardial infarction in occupationally active population. 14. Siedlecka J., Bortkiewicz A., Gadzicka E., Work-related diseases in public transport drivers. 15. Sułkowski W., Skarżyński H., Korpus-Kamińska I., Kochanek K., Szymczak W., Noiseinduced hearing loss in school age children: questionnaire, ontological and audiometric study. “MARINA”, Hoofddorp, Holandia, 18/03- 20/03/2012: 16. Bujak-Pietrek S., Methods and sampling strategy of nanoparticles in aspect of their number, “Combining Birth Cohort Data-Lessons from Past and Ongoing Studies”, Barcelona, Hiszpania, 28/03- 31/03/2012: 17. Polańska K., Hanke W., Occupational exposure and pregnancy outcomes – REPRO_PL cohort. Kwiecień “European workplace and alcohol (EWA)”, Wenecja, Włochy, 18/04- 20/04/2012: 18. Knol K., Good practice review and case studies from Poland. “Mental Health Promotion Handbooks (MHP Hands)”, Tallin, Estonia, 22/04- 25/04/2012: 19. Knol K., Bullying and cyberbullynig prevention as an element of mental health promotion school strategy. “Workplace and indoor aerosols”, Lund, Szwecja, 18/04- 21/04/2012: 223 20. Kozajda A., Bródka K., Sowiak M., Szadkowska-Stańczyk I., Exposure to Selected Allergens Present in Settled Dust related to Home Characteristic. 21. Sowiak M., Bródka K., Kozajda A., Szadkowska-Stańczyk I., Airborne Fungi Sampling in Homes by Two Methods (Filtration and Impact). 22. Szadkowska-Stańczyk I., Kozajda A., Bródka K., Sowiak M., Level of Exposure to Microbial Indicators and their Determinants in Home Environment. 23. Bródka K., Sowiak M., Kozajda A., Szadkowska-Stańczyk I., Exposure to Airborne Biological Agents and Selected Health Complains Among Office Workers. 24. Bujak-Pietrek S., Mikołajczyk U., Szadkowska-Stańczyk I., The particles < 1mm released into the workplace air in selected processes. 25. Kozajda A., Bródka K., Sowiak M., Szadkowska-Stańczyk I., Exposure to Selected Allergens Present in Settled Dust related to Home Characteristic. Maj “2nd CHICOS Workshop: Birth Cohort Research in Europe - Current and Future Strategic Priorities”, Turyn, Włochy, 23/05- 26/05/2012: 26. Hanke W., Polańska K., Birth cohort research in Central and Eastern Europe - current stage and future directions. “World Congress 2012 Medical Physics and Biomedical Engineering”, Pekin, Chiny, 24/0501/06/2012: 27. Papierz S., Kamiński Z., Kacprzyk J., Jeżak P., Adamowicz M., Zmyślony M., Nofer Institute Of Occupational Medicine In Lodz Results Of Individual Film Dosimetry Service. 28. Jeżak P., Kamiński Z., Papierz S., Kacprzyk J., Adamowicz M., Zmyślony M., The Database Of The Nofer Institute Of Occupational Medicine In Lodz On People Occupationally Exposed To Ionizing Radiation In 1966 – 2011. 29. Kacprzyk J., Kamiński Z., Papierz S., Jeżak P., Adamowicz M., Zmyślony M., Nofer Institute Of Occupational Medicine In Lodz Evaluation Of Occupational Exposure In Interventional Radiology During 2001-2011. 30. Brodecki M., Bednarek A., Janiak P., Zmyślony M., Interlaboratory Comparison Of Standard Physical Parameters Measurement In Quality Control Testing Of Diagnostic X-Ray Units. “International Communication Association Conference – Health Communication Division”, Phoenix, USA, 24/05- 31/05/2012: 31. Pyżalski J., Teachers’ needs with regard to cyberbullying interventions: what do we learn from current practice? (wystąpienie w ramach międzynarodowego panelu ICT-Based Health interventions against cyberbullying among youngsters). “Congress on Environmental Health, Know(ing) the Environment to Protect Human Health (ICEH 2012)”, Lizbona, Portugalia, 28/05- 02/06/2012: 224 32. Czerczak S., Kupczewska-Dobecka M., Exposure assessment on toluenediisocyanate using integrated theoretical and experimental data. 33. Kupczewska-Dobecka M., Czerczak S., Regulations for hazardous chemical substances in Poland in 2011. “Annual Congress of European Association of Poison Centers and Clinical Toxicologists”, Londyn, Wielka Brytania, 29/05- 02/06/2012: 34. Jakubowski M., Biomarkers of exposure – occupational and environmental experience. Czerwiec “NHS 2012 (Beyond Newborn Hearing Screening)” oraz “AHS 2012 (2nd International Conference on Adult Hearing Screening)”. Udział w Posiedzeniu generalnym przedstawicieli krajowych Europejskiej Federacji Towarzystw Audiologicznych, Cenobbio, Włochy, 04/06- 09/06/2012: 35. Sułkowski W., Korpus-Kamińska I., Kochanek K., The adverse auditory effects of loud music listening in school age children. “We CAN! Cyberbullying action Network for Parents` Education”, Saloniki, Grecja, 03/0607/06/2012: 36. Knol K., Cyberbullying- positive prevention strategies. 37. Plichta P., What do parents of intellectually disabled students know about their children ICT usage? “Cadmium Symposium 2012”, Sassari, Włochy, 06/06- 12/06/2012: 38. Trzcinka-Ochocka M., Jakubowski M., Brodzka R., The Effects Of Low Environmental Cadmium Exposure On Bone Density. 39. Brodzka R., Trzcinka-Ochocka M., Janasik B., ICP-MS as a useful technique for simultaneous analyses of lead and cadmium in blood. “6th Nordic Conference On Plasma Spectrochemistry”, Leon, Norwegia, 08/06- 14/06/2012: 40. Janasik B., Stanisławska M., Trzcinka-Ochocka M., HPLC-ICP-MS Analysis Of Arsenic Species In Urine Of Subject With Occupational Exposure. 41. Stanisławska M., Janasik B., Trzcinka-Ochocka M., Determination Of Chromium Species In The Workplace Air Using Hplc-Icp-Ms Technique. “AIHce 2012”, Indianapolis, USA, 15/06- 23/06/2012: 42. Kotwica M., Krakowiak A. Epidemiology of poisonings during the period 2003-2009 in the city of Lodz, Poland. 43. Czerczak S., Kupczewska-Dobecka M., New Recommended OEL Values in Poland in 2011. “European Academy of Allergy and Clinical Immunology”, Genewa, Szwajcaria, 16/06- 21/06/2012: 44. Walusiak-Skorupa J., Pala G., Meet the expert – Diagnosis and management of occupational rhinitis. 45. Walusiak-Skorupa J., Workshop – Work-related asthma with and without rhinitis. 225 46. Wiszniewska M, Lipińska-Ojrzanowska A, Nowakowska-Świrta E, Tymoszuk D, Pałczyński C, Walusiak-Skorupa J., Work-exacerbated asthma among bakers – the frequency and diagnostic difficulties. “48th Congress of the European Societies of Toxicology”, Sztokholm, Szwecja, 16/06- 21/06/2012: 47. Rydzyński K., Gromadzińska J., Seidel A., Segerback D., Nilsson R., Protective effect of selected plant compounds on DNA damage induced by PAHs’ ingestion. Sierpień “INTER-NOISE 2012, the 41st International Congress and Exposition on Noise Control Engineering”, New York, USA, 19/08- 22/08/2012: 48. Pawlaczyk-Łuszczyńska M., Dudarewicz A., Zaborowski K., Zamojska M., Waszkowska M., Śliwińska-Kowalska M., Annoyance related to noise from wind turbines in subjective assessment of people living in their vicinity. “Asia-Pacific Winter Conference on Plasma Spectrochemistry”, Jeju, Korea Płd., 24/08- 30/08/2012: 49. Trzcinka-Ochocka M., Janasik B., Brodzka R., ICP-MS as a useful technique for simultaneous analyses of lead and cadmium in blood. “European Respiratory Society”, “Occupational and Environmental Health Group”, Wiedeń, Austria, 31/08- 5/09/2012: 50. Wiszniewska M., Kleniewska A., Nowakowska-Świrta E., Tymoszuk D., Pałczyński C., Walusiak-Skorupa J., Cytokines and MMP 9 level in serum and induced sputum of patients with suspicion of occupational COPD. Wrzesień “6th International Conference on Nanotoxicology”, Pekin, Chiny, 02/09- 08/09/2012: 51. Stępnik M., Arkusz J., Smok-Pieniążek A., Bratek-Skicki A., Salvati A., Lynch I., Dawson K.A., De Jong W.H., Rydzyński K., Time-dependant cytotoxic effects in vitro of exposure to silica nanoparticles with different physico-chemical properties. “16th Congress of the European Federation of Neurological Societies”, Sztokholm, Szwecja, 07/0912/09/2012: 52. Sińczuk-Walczak H., Opinioning on Health Status and Ability to Run Motor Vehicles in People after Craniocerebral Traumas in Poland. “8th Congress of Toxicology in Developing Countries (8CTDC)”, Bangkok, Tajlandia, 8/0915/09/2012: 53. Stępnik M., Arkusz J., Smok-Pieniążek A., Bratek-Skicki A., Salvati A., Lynch I., Dawson K.A., De Jong W.H., Norpa H., Jensen K.A., Barnes C., Rydzyński K., Genotoxic effects in vitro of exposure to nanoparticles with different physico-chemical properties. “Low dose effects and non-monotonic dose responses for endocrine active chemicals: science to practice”, Berlin, Niemcy, 10/09- 13/09/2012: 226 54. Hanke W., Jurewicz J., Exposure to phthalates and main semen parameters, sperm chromatin structure, sperm aneuploidy and level of reproductive hormones. “16th World Congress of Psychophysiology”, Piza, Włochy, 13/09- 17/09/2012: 55. Bortkiewicz A., Gadzicka E., Szyjkowska A., Szymczak W., Gender-related, cardiovascular reaction to stress and electromagnetic fields emitted by mobile phones in GSM workers. 56. Gadzicka E., Bortkiewicz A., Makowiec –Dąbrowska T., Szymczak W., Stress and cardiovascular reaction in ground airport staff. 57. Siedlecka J., Bortkiewicz A., Gadzicka E., Makowiec-Dąbrowska T., Job Stress And Blood Pressure In Public Transport Drivers. “9th IOHA International Scientific Conference- Growing the Seeds of Occupational Hygiene”, Kuala Lumpur, Malezja, 14/09- 22/09/2012: 58. Kupczewska-Dobecka M., Czerczak S., TDI Exposure estimation during polyurethane foam manufacture, using TRA-ECETOC and EASE models. 59. Czerczak S., Kupczewska-Dobecka M., Health based OELs of chemicals in Poland in 2011. 60. Konieczko K., Czerczak S., Occupational exposure to carcinogens and mutagens in Poland based on the Central Register of Carcinogenic or Mutagenic Agents. 61. Gromiec J., Wesołowski W., Kucharska M., Brzeźnicki S., Bonczarowska M., Analytical methods for determination of compliance with newly established OEL values in Poland. “Recognition and Compensation of Asbestos Related Diseases in Europe, European Trade Union Confederation”, Bruksela, Belgia, 16/09- 18/09/2012: 62. Świątkowska B., Szeszenia-Dąbrowska N., Szubert Z., Experience in the implementation of medical examinations for the former workers of asbestos processing plants in Poland 20002011 - AMIANTUS Programme. “Mental Health Promotion Handbooks (MHP Hands)”, Galway, Irlandia, 25/09- 29/09/2012: 63. Knol-Michałowska K., Implementation of mental health promotion handbook in school setting – report from the Polish field trial. Październik “International Congress on Chronobiology (Biological Clock and Health Issues in 21st century)”, New Delhi, Indie, 02/10- 08/10/2012: 64. Pepłońska B., Bukowska A., Burdelak W., Krysicka J., Night shift work and other occupational exposures in a cohort of night shift workers in Lodz, Poland – relevance to cancer risk. “VI Kongres Patofizjologów Ukrainy”, Mishor, Ukraina, 03/10- 05/10/2012: 65. Belogurova E.A., Budnikova I.V., Proger E. L., Sibilev O.P., Siedlecka J., Bortkiewicz A., ЗНАЧЕНИЕ ИНДЕКСА НАПРЯЖЕНИЯ СЕРДЕЧНОГО РИТМА ДЛЯ ХАРАКТЕРИСТИКИ ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ЭМОЦИОНАЛЬНОГО СТРЕССА. 227 “European Symposium On Atomic Spectrometry Esas 2012 XXth Slovak - Czech Spectroscopic Conference”, Tatrzańska Łomnica, Słowacja, 07/10- 12/10/2012: 66. Janasik B., Stanisławska M., Brodzka R., Arsenic Speciation In Urine Of Subject With Occupational Exposure. 67. Stanisławska M., Janasik B., Brodzka R., Determination Of Chromium Species In The Workplace Air Using HPLC-ICP-MS Technique. 68. Brodzka R., Stanisławska M., Janasik B., Determination Of Trace Elements In Quartz Filters By LA-ICP-MS Technique. “Konferencai kończąca granty: COPHES i DEMOCOPHES oraz ‘Human Biomonitoring (HBM) Linking Environment to Health and Supporting Policy”, Larnaca, Cypr, 21/10- 26/10/2012: 69. Ligocka D., Janasik B., Capacity building for chemical analyses with focus on cadmium: experiences in Poland . 70. Ligocka D., Jakubowski M., Kaminska J., Czerska M., Janasik B., Stragierowicz J., Mikolajewska K., Zielinski M., DEMOCOPHES in Poland. Listopad “WHO:The Human and Financial Burden of Asbestos in the WHO European Region”, Bonn, Niemcy, 05/11- 06/11/2012: 71. Swiatkowska B. Basic regulations for protection against asbestos in Poland “EWA (European Workplace and Alcohol)”, Berlin, Niemcy, 07/11- 10/11/2012: 72. Plichta P., Initial phase of implementation of anti-alcohol programme in a workplace - Polish experience. „Promocja zdrowego środowiska pracy z chorobami przewlekłymi – Zdrowie publiczne i praca – Promoting Healthy Work for Employees with Chronic Illness – Public Health and Work (PH Work); udział w spotkaniu Europejskiej Sieci Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy”, Kopenhaga, Dania, 11/1114/11/2012: 73. Ratajewska A., Employees with chronic illness- report on the activities undertaken by Polish partner. “A platform and inventory for child health research in Europe”, Lizbona, Portugalia, 19/1123/11/2012: 74. Polańska K., Jurewicz J., Hanke W., Gaps in child health research in Poland. “Chrysotile Asbestos: Risk Assessment and Management”, Kijów, Ukraina, 20/11- 23/11/2012: 75. Szeszenia-Dąbrowska N., Świątkowska B., Sobala W., Assessment of environmental asbestos pollution in Poland. “AACHEN-DRESDEN - International Textile Conference”, Drezno, Niemcy, 28/11- 01/12/2012: 76. Aniołczyk H., Koprowska J., Textile Barrier Materials Of High Frequency Electromagnetic Field. 228 Podsumowanie Konferencje Referaty Zagraniczne 42 76 Krajowe 85 278 Zagraniczne w kraju 16 35 Razem 143 389 229
© Copyright 2026 Paperzz